Bệnh suy tủy xương sống được bao lâu​? Những lưu ý khi chăm sóc người bệnh

Suy tủy xương không chỉ gây thiếu máu, xuất huyết và suy giảm miễn dịch mà còn khiến nhiều người bệnh và gia đình lo lắng về tiên lượng sống. Thực tế, bệnh suy tủy xương sống bao lâu còn phụ thuộc vào mức độ bệnh, phương pháp điều trị và chế độ chăm sóc hằng ngày. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về tiên lượng bệnh cũng như những lưu ý quan trọng khi chăm sóc người mắc suy tủy xương.

Bệnh suy tủy xương sống được bao lâu​?

Suy tủy xương là bệnh lý huyết học nghiêm trọng, đặc trưng bởi tình trạng tủy xương giảm hoặc mất khả năng sản xuất các dòng tế bào máu gồm hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu. Tiên lượng sống của người bệnh phụ thuộc chặt chẽ vào mức độ suy tủy, độ tuổi, nguyên nhân nền, khả năng đáp ứng điều trị cũng như thời điểm được can thiệp y tế.

Về tổng thể, nếu không được điều trị đặc hiệu, bệnh thường diễn tiến nhanh do nguy cơ nhiễm trùng nặng, xuất huyết và thiếu máu trầm trọng. Nhiều trường hợp có thể tử vong trong vòng vài tháng đến một năm kể từ khi chẩn đoán, đặc biệt ở thể suy tủy nặng và rất nặng.

Ngược lại, khi được điều trị kịp thời và đúng phác đồ, tiên lượng được cải thiện rõ rệt. Các phương pháp hiện nay bao gồm:

• Điều trị ức chế miễn dịch (phối hợp ATG và Cyclosporine): Giúp phục hồi chức năng tạo máu ở phần lớn bệnh nhân không có chỉ định ghép tủy.
• Ghép tế bào gốc tạo máu (ghép tủy xương): Là phương pháp điều trị triệt để, đặc biệt hiệu quả ở người trẻ tuổi, có người cho phù hợp huyết thống.
• Điều trị hỗ trợ: Truyền máu, phòng ngừa nhiễm trùng, bổ sung dinh dưỡng và vi chất cần thiết.

Thực tế lâm sàng cho thấy, nhiều bệnh nhân suy tủy xương có thể sống trên 10 năm, thậm chí lâu hơn, nếu đáp ứng tốt với điều trị và được theo dõi lâu dài. Vì vậy, phát hiện sớm, tuân thủ điều trị và chăm sóc toàn diện đóng vai trò quyết định trong việc kéo dài tuổi thọ và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.

Phương pháp điều trị suy tủy xương

Nhìn chung, các phương pháp hiện nay được chia thành điều trị triệu chứng và điều trị đích (điều trị nguyên nhân).

Điều trị triệu chứng (điều trị hỗ trợ)

Điều trị triệu chứng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự sống và cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân suy tủy xương, đặc biệt ở giai đoạn nặng.

• Truyền máu và chế phẩm máu: Khi thiếu máu nặng, người bệnh được truyền hồng cầu lắng để cải thiện tình trạng mệt mỏi, khó thở. Truyền tiểu cầu được chỉ định khi có nguy cơ hoặc đang xảy ra xuất huyết.
• Phòng và điều trị nhiễm trùng: Do suy giảm bạch cầu, người bệnh rất dễ nhiễm trùng. Khi có sốt, bác sĩ thường chỉ định kháng sinh phổ rộng sớm. Trường hợp sốt kéo dài, cấy máu âm tính có thể cần bổ sung thuốc kháng nấm. Một số bệnh nhân cần được chăm sóc trong phòng vô trùng để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn.
• Xử trí xuất huyết: Xuất huyết da, niêm mạc hoặc nội tạng là biến chứng nguy hiểm. Ngoài truyền tiểu cầu, các trường hợp kháng tiểu cầu có thể được cân nhắc sử dụng globulin miễn dịch (IVIG) theo chỉ định chuyên khoa.

Điều trị đích (can thiệp nguyên nhân gây bệnh)

Điều trị đích nhằm tác động trực tiếp vào cơ chế bệnh sinh, giúp phục hồi khả năng tạo máu của tủy xương.

• Ghép tế bào gốc tạo máu (ghép tủy xương): Đây là phương pháp điều trị triệt để và hiệu quả nhất, đặc biệt ở bệnh nhân trẻ tuổi có người cho phù hợp. Ghép tủy giúp thay thế hoàn toàn tủy xương bị suy bằng tủy khỏe mạnh.
• Điều trị ức chế miễn dịch: Phối hợp các thuốc như ATG/ALG, Cyclosporine (CsA), corticoid giúp ức chế phản ứng miễn dịch bất thường tấn công tủy xương, từ đó cải thiện sinh máu ở nhiều bệnh nhân.
• Các biện pháp khác: Một số trường hợp có thể được chỉ định cắt lách, sử dụng androgen hoặc cytokine để kích thích tạo máu, tùy đáp ứng và đặc điểm bệnh lý.

Những lưu ý khi chăm sóc người bệnh suy tủy xương

Do đặc trưng bệnh lý liên quan trực tiếp đến hệ tạo máu và miễn dịch, chăm sóc người bệnh suy tủy xương cần được thực hiện toàn diện, kết hợp chặt chẽ giữa kiểm soát nhiễm trùng, theo dõi xuất huyết - thiếu máu và xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp theo hướng dẫn y khoa. Dưới đây là những lưu ý khi chăm sóc người bệnh suy tủy:

Phòng ngừa và kiểm soát nhiễm trùng

Người bệnh suy tủy xương có số lượng bạch cầu thấp nên rất dễ nhiễm trùng. Do đó, cần ưu tiên các biện pháp phòng ngừa nghiêm ngặt:

• Bố trí người bệnh nghỉ ngơi trong không gian sạch sẽ, thông thoáng, hạn chế tiếp xúc đông người.
• Khi ra ngoài hoặc đến cơ sở y tế, người bệnh cần đeo khẩu trang, tránh tiếp xúc với người có dấu hiệu nhiễm trùng đường hô hấp.
• Hạn chế ra ngoài vào sáng sớm hoặc ban đêm khi nhiệt độ thấp, dễ gây viêm phổi hoặc bội nhiễm.
• Theo dõi sát các dấu hiệu nhiễm trùng như sốt, rét run, ho, đau họng để can thiệp y tế kịp thời.

Chăm sóc răng miệng và phòng ngừa xuất huyết

Suy tủy xương thường đi kèm giảm tiểu cầu, làm tăng nguy cơ chảy máu, vì thế cần:

• Vệ sinh răng miệng bằng bàn chải lông mềm, thao tác nhẹ nhàng để tránh tổn thương lợi và niêm mạc.
• Không sử dụng tăm xỉa răng hoặc các vật cứng gây trầy xước.
• Khi có biểu hiện xuất huyết (chấm xuất huyết, chảy máu cam, chảy máu chân răng), người bệnh nên hạn chế vận động, nghỉ ngơi tại giường và báo ngay cho nhân viên y tế.
• Chế độ ăn nên ưu tiên thức ăn mềm, tránh thực phẩm cứng, sắc cạnh.

Theo dõi tình trạng thiếu máu và điều trị

Thiếu máu là biểu hiện thường gặp, gây mệt mỏi, hoa mắt, khó thở:

• Người bệnh cần nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế gắng sức, đặc biệt khi thiếu máu nặng. Nên có người hỗ trợ khi đi lại để tránh té ngã.
• Tuân thủ lịch tái khám và điều trị theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa huyết học nhằm kiểm soát tốt tình trạng thiếu máu, giảm nguy cơ biến chứng.

Chế độ dinh dưỡng hỗ trợ điều trị

Dinh dưỡng đóng vai trò hỗ trợ quan trọng trong chăm sóc người bệnh suy tủy xương:

• Thực phẩm cần đảm bảo an toàn vệ sinh, nấu chín kỹ, tránh đồ sống hoặc để lâu.
• Ưu tiên thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu hóa để giảm gánh nặng cho cơ thể.
• Chế độ ăn cần cân đối các nhóm chất, hạn chế muối, chất béo và tinh bột, đặc biệt ở người đang dùng corticoid.
• Giảm thực phẩm giàu sắt (thịt đỏ, rau xanh đậm) để hạn chế nguy cơ quá tải sắt; thay vào đó ưu tiên thịt trắng và rau củ màu sáng như trắng, vàng, đỏ.

Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn đọc hiểu rõ hơn bệnh suy tủy xương sống được bao lâu, cũng như những yếu tố ảnh hưởng đến tiên lượng và hiệu quả điều trị của người bệnh. Dù là bệnh lý huyết học nghiêm trọng, suy tủy xương vẫn có thể được kiểm soát và kéo dài thời gian sống nếu được phát hiện sớm, điều trị đúng phác đồ và chăm sóc toàn diện. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường, người bệnh và gia đình nên chủ động liên hệ cơ sở y tế chuyên khoa để được tư vấn và can thiệp kịp thời.