Amidan phì đại ở trẻ nhỏ: Triệu chứng và nguyên nhân gây bệnh

Khi amidan phải làm việc quá sức hoặc chịu sự tấn công liên tục của vi khuẩn, virus, chúng dễ dàng bị viêm nhiễm và dẫn đến phì đại. Amidan phì đại không chỉ là một hiện tượng đơn thuần mà còn là dấu hiệu cảnh báo về những rối loạn tiềm ẩn, có thể gây ra các biến chứng phức tạp. Vậy, làm thế nào để nhận biết sớm tình trạng này và đâu là những nguyên nhân gây amidan phì đại ở trẻ? Hãy cùng Tiêm chủng Long Châu tìm hiểu chủ đề này qua bài viết bên dưới đây.

Dấu hiệu nhận biết amidan phì đại ở trẻ nhỏ là gì?

Mặc dù nhiều trường hợp amidan sưng to ở trẻ em diễn tiến âm thầm và không có biểu hiện rõ rệt, nhưng khi tình trạng này trở nặng, nó có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và sức khỏe của bé. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo là vô cùng quan trọng để ba mẹ có biện pháp can thiệp y tế kịp thời. Dưới đây là những biểu hiện và biến chứng thường gặp khi trẻ bị phì đại amidan:

Thay đổi giọng nói và hơi thở

Trẻ sẽ có những biểu hiện liên quan đến giọng nói và hơi thở như:

• Há miệng thở: Khối amidan sưng to làm hẹp đường thở khiến trẻ thường xuyên phải há miệng để thở.
• Giọng nói của bé bị thay đổi: Nghe nghẹt mũi ồm ồm giống như đang bị cảm cúm kéo dài.
• Trẻ thường xuyên bị ho, hơi thở có mùi hôi khó chịu: Do vi khuẩn tích tụ hoặc thỉnh thoảng xuất hiện tình trạng chảy máu cam.

Ảnh hưởng đến cấu trúc răng miệng

Việc phải thở bằng miệng liên tục trong thời gian dài do amidan phì đại có thể làm sai lệch vị trí mọc của răng và gây ra những bất thường ở cấu trúc vòm miệng của trẻ.

Tái phát các bệnh lý về tai và xoang

Trẻ rất dễ bị viêm tai giữa mãn tính và suy giảm khả năng nghe. Nguyên nhân là do amidan to chèn ép làm tắc nghẽn ống thông giữa mũi họng và tai giữa, khiến dịch nhầy ứ đọng lại. Tình trạng sưng viêm cũng tạo điều kiện cho các đợt viêm xoang tái đi tái lại nhiều lần.

Rối loạn giấc ngủ

Ban đêm trẻ thường ngáy rất to và nguy hiểm hơn là xuất hiện những nhịp ngừng thở ngắn trong lúc ngủ. Tình trạng thiếu oxy ngắt quãng này khiến bé ngủ chập chờn, hay giật mình tỉnh giấc, dẫn đến sự mệt mỏi và buồn ngủ rũ rượi vào ban ngày.

Trong một số trường hợp hiếm gặp, chứng ngưng thở khi ngủ kéo dài có thể gây ra các bệnh lý nguy hiểm về tim và mạch máu phổi.

Chậm phát triển thể chất và sụt cân

Trẻ có biểu hiện lười ăn, sụt cân hoặc chậm lớn do cảm giác đau vướng mỗi khi nuốt thức ăn. Bên cạnh đó, việc cơ thể phải tiêu hao quá nhiều sức lực và nỗ lực chỉ để duy trì nhịp thở bình thường cũng khiến bé mệt mỏi và cạn kiệt năng lượng.

Nguyên nhân gây tình trạng amidan phì đại ở trẻ

Tình trạng amidan phì đại là một vấn đề khá phổ biến khiến nhiều bậc phụ huynh lo lắng. Hiện tượng này có thể xuất phát từ cấu trúc sinh lý tự nhiên hoặc do sự tác động liên tục của các tác nhân gây bệnh từ môi trường bên ngoài.

Dưới đây là những nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng kích thước bất thường của amidan ở trẻ:

• Phát triển tự nhiên của cơ thể: Ở một số trẻ trong độ tuổi mẫu giáo hoặc thanh thiếu niên, amidan vốn dĩ đã có kích thước to hơn bình thường một cách tự nhiên mà không xuất phát từ bất kỳ bệnh lý hay vấn đề sức khỏe nào.
• Vi khuẩn và virus: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra các đợt viêm họng. Khi cơ thể cố gắng chống lại các mầm bệnh này, các mô tại amidan sẽ phải hoạt động công suất lớn, dẫn đến tình trạng sưng tấy và phì đại.
• Yếu tố dị ứng và chất kích thích: Tình trạng cơ thể phản ứng với các tác nhân dị ứng theo mùa hoặc hít phải các chất kích thích từ môi trường xung quanh cũng làm vùng họng bị kích ứng, khiến amidan sưng to.
• Trào ngược dạ dày thực quản: Lượng axit từ dạ dày khi trào ngược lên vùng hầu họng sẽ liên tục tác động và kích thích lớp niêm mạc mỏng manh, góp phần làm tăng kích thước amidan.
• Nhiễm trùng mãn tính: Thông thường, amidan sẽ xẹp dần và trở về kích thước ban đầu sau khi trẻ khỏi bệnh. Tuy nhiên, nếu bé bị tái phát viêm nhiễm quá nhiều lần hoặc bệnh kéo dài dai dẳng, khối amidan có thể bị xơ hóa và duy trì trạng thái phì đại vĩnh viễn. Khi đó, khối mô lớn này sẽ gây cản trở đường thở, làm bé khó nuốt hoặc gây tắc nghẽn ống nối từ phía sau họng lên tai.

Các phương pháp điều trị tình trạng amidan phì đại

Dưới đây là các phương pháp can thiệp y tế thường được áp dụng để giải quyết triệt để tình trạng này:

• Sử dụng thuốc điều trị nội khoa: Nếu tình trạng phì đại bắt nguồn từ các phản ứng dị ứng, bác sĩ thường chỉ định sử dụng thuốc xịt mũi chứa corticosteroid hoặc thuốc kháng histamin đường uống. Trong trường hợp tác nhân gây bệnh được xác định là vi khuẩn, thuốc kháng sinh sẽ là ưu tiên hàng đầu để kiểm soát tình trạng viêm nhiễm.
• Chỉ định phẫu thuật ngoại khoa: Khi các biện pháp dùng thuốc không mang lại hiệu quả như mong đợi hoặc bác sĩ đánh giá bệnh tình đã quá nặng, giải pháp cắt bỏ amidan, nạo VA hoặc kết hợp thực hiện cả hai thủ thuật này trong cùng một ca mổ sẽ được đề xuất. Mặc dù tỷ lệ biến chứng chung khá thấp, nhưng thời gian phục hồi ở hai loại phẫu thuật có sự khác biệt. Quá trình lành thương sau khi nạo VA thường chỉ mất từ 2 đến 3 ngày. Trong khi đó, việc cắt amidan sẽ khiến người bệnh bị đau họng và khó nuốt kéo dài lên đến hai tuần.

Lưu ý, việc loại bỏ các mô phì đại giúp giải quyết dứt điểm tình trạng khó thở và ngăn chặn các đợt nhiễm trùng nặng tái phát. Tuy nhiên, phụ huynh cần lưu ý rằng phẫu thuật không có tác dụng phòng ngừa hay làm giảm mức độ nghiêm trọng của các đợt cảm lạnh và ho thông thường.

Amidan phì đại ở trẻ nhỏ là một tình trạng sức khỏe cần được theo dõi sát sao, cha mẹ không nên xem nhẹ các dấu hiệu và triệu chứng mà trẻ thể hiện. Việc nhận biết kịp thời các biểu hiện và các nguyên nhân gây bệnh sẽ giúp cha mẹ chủ động hơn trong việc tìm kiếm sự can thiệp y tế phù hợp. Cha mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa để có được phác đồ điều trị cá nhân hóa và hiệu quả nhất.