Vắc xin phụ nữ mang thai không được tiêm: 9 loại mẹ bầu cần tránh

Trong thai kỳ, không phải loại vắc xin nào cũng phù hợp. Một số vắc xin có thể bị chống chỉ định do nguy cơ lý thuyết đối với thai nhi, đặc biệt là vắc xin sống giảm độc lực.

9 vắc xin phụ nữ mang thai không được tiêm

Có 9 loại vắc xin phụ nữ mang thai không được tiêm trong tất cả giai đoạn thai kỳ, gồm: Phế cầu PCV, MMR, bại liệt uống OPV, cúm sống, thủy đậu sống, lao BCG sống, MR, sởi đơn và rota sống.

Việc rà soát lịch tiêm trước mang thai có vai trò quan trọng giúp phụ nữ chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và thai nhi. Nếu phát hiện chưa tiêm các loại vắc xin chống chỉ định trong thai kỳ, bác sĩ thường khuyến cáo hoàn tất tiêm chủng trước khi mang thai ít nhất một khoảng thời gian phù hợp.

Vắc xin phế cầu PCV

Vắc xin phế cầu PCV nằm trong danh sách HCDC khuyến cáo phụ nữ có thai không được tiêm. Dù vắc xin phế cầu giúp phòng ngừa các bệnh lý hô hấp nguy hiểm do phế cầu khuẩn gây ra, việc tiêm trong thai kỳ hiện chưa được khuyến cáo rộng rãi trong các trường hợp thông thường.

Nếu có nhu cầu tiêm phòng phế cầu do bệnh nền hoặc nguy cơ cao, phụ nữ nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn thời điểm phù hợp trước hoặc sau thai kỳ.

Vắc xin sởi, quai bị, rubella MMR

MMR là vắc xin sống giảm độc lực, thường được khuyến cáo tiêm trước khi mang thai. Đây là một trong những vắc xin bà bầu không được tiêm phổ biến nhất hiện nay.

Rubella trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh ở thai nhi. Vì vậy, phụ nữ trong độ tuổi sinh sản thường được khuyến nghị kiểm tra miễn dịch và tiêm phòng trước mang thai.

Sau khi tiêm MMR, phụ nữ thường được khuyên tránh mang thai trong khoảng thời gian theo hướng dẫn y tế để đảm bảo an toàn.

Vắc xin bại liệt uống OPV

OPV là vắc xin sống dùng đường uống giúp phòng bệnh bại liệt. Loại vắc xin này không được khuyến cáo sử dụng thường quy cho phụ nữ mang thai.

Trong trường hợp cần phòng bệnh bại liệt do nguy cơ dịch tễ đặc biệt, bác sĩ sẽ cân nhắc giữa lợi ích và nguy cơ trước khi chỉ định.

Mẹ bầu không nên tự ý sử dụng bất kỳ loại vắc xin nào nếu chưa được khám sàng lọc và tư vấn.

Vắc xin cúm sống

Vắc xin cúm sống thường là dạng xịt mũi và không dùng cho phụ nữ mang thai. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa mẹ bầu không được phòng cúm.

Hiện nay, vắc xin cúm bất hoạt dạng tiêm vẫn có thể được khuyến nghị trong thai kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ. Tiêm cúm đúng thời điểm giúp giảm nguy cơ biến chứng hô hấp cho mẹ và thai nhi.

Nhiều phụ nữ nhầm lẫn giữa cúm sống và cúm bất hoạt nên dễ lo lắng không cần thiết. Vì vậy, việc khám sàng lọc trước tiêm là rất quan trọng.

Vắc xin thủy đậu sống

Vắc xin thủy đậu là vắc xin sống giảm độc lực và chống chỉ định trong thai kỳ. Nếu mắc thủy đậu khi mang thai, phụ nữ có thể đối mặt nguy cơ biến chứng viêm phổi hoặc ảnh hưởng đến thai nhi.

Do đó, phụ nữ chuẩn bị mang thai nên kiểm tra tiền sử mắc bệnh hoặc miễn dịch thủy đậu để được tư vấn tiêm chủng phù hợp.

Sau khi tiêm thủy đậu, cần tránh mang thai trong thời gian theo khuyến cáo của cơ sở y tế.

Vắc xin lao BCG sống

BCG là vắc xin sống phòng bệnh lao và nằm trong nhóm vắc xin phụ nữ mang thai không được tiêm theo danh sách HCDC.

Hiện chưa có đủ dữ liệu an toàn để khuyến cáo tiêm thường quy BCG cho thai phụ. Vì vậy, vắc xin này thường không được chỉ định trong thai kỳ.

Nếu cần tiêm phòng lao do nguy cơ đặc biệt, bác sĩ sẽ đánh giá cụ thể từng trường hợp.

Vắc xin sởi, rubella MR

MR cũng là vắc xin sống giảm độc lực nên không được tiêm trong thai kỳ.

Phụ nữ chưa có miễn dịch với sởi hoặc rubella nên chủ động tiêm vắc xin trước khi mang thai để giảm nguy cơ nhiễm bệnh trong giai đoạn thai kỳ.

Sởi trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ biến chứng như sinh non hoặc suy dinh dưỡng thai nhi.

Vắc xin sởi đơn

Vắc xin sởi đơn cũng thuộc nhóm chống chỉ định cho phụ nữ mang thai.

Trong trường hợp chưa tiêm vắc xin sởi trước đó, phụ nữ nên trao đổi với bác sĩ để lên kế hoạch tiêm sau sinh hoặc trước lần mang thai tiếp theo.

Việc chủ động tiêm phòng trước mang thai giúp tăng hiệu quả bảo vệ cho cả mẹ và em bé.

Vắc xin rota sống

Vắc xin rota sống thường được sử dụng cho trẻ nhỏ để phòng tiêu chảy do Rotavirus và không dùng cho phụ nữ mang thai.

Đây cũng là một trong các vắc xin được HCDC liệt kê trong nhóm mẹ bầu tuyệt đối không tiêm.

Mặc dù vắc xin này không phải chỉ định dành cho người lớn, phụ nữ mang thai vẫn cần lưu ý để tránh tiêm nhầm trong quá trình khám hoặc bổ sung vắc xin.

Vì sao phụ nữ mang thai không được tiêm một số vắc xin?

Một số vắc xin không được khuyến cáo trong thai kỳ vì có chứa virus hoặc vi khuẩn sống giảm độc lực. Dù nguy cơ gây hại cho thai nhi phần lớn vẫn mang tính lý thuyết, các tổ chức y tế vẫn áp dụng nguyên tắc thận trọng để giảm tối đa nguy cơ có thể xảy ra.

Ngoài ra, một số vắc xin chưa có đủ dữ liệu nghiên cứu trên phụ nữ mang thai nên chưa được khuyến nghị sử dụng rộng rãi.

Việc tiêm chủng trong thai kỳ cần dựa trên:

• Tuổi thai.
• Tình trạng sức khỏe mẹ bầu.
• Nguy cơ dịch tễ.
• Loại vắc xin sử dụng.
• Khuyến cáo hiện hành của cơ quan y tế.

Do đó, phụ nữ mang thai không nên tự ý tiêm vắc xin nếu chưa được khám sàng lọc và tư vấn chuyên môn.

Những vắc xin an toàn cho phụ nữ mang thai

Bên cạnh các vắc xin chống chỉ định, vẫn có nhiều loại vắc xin được đánh giá an toàn hoặc có thể sử dụng cho phụ nữ mang thai theo hướng dẫn y tế.

Tiêm chủng đúng loại vắc xin trong thai kỳ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm cho mẹ và hỗ trợ bảo vệ trẻ sơ sinh trong những tháng đầu đời.

Các vắc xin thường được nhắc đến gồm:

• Vắc xin cúm bất hoạt.
• Vắc xin bạch hầu, ho gà, uốn ván Tdap.
• Vắc xin COVID-19 theo hướng dẫn hiện hành.
• Vắc xin uốn ván.
• Vắc xin viêm gan B khi có chỉ định.

Ngoài việc tiêm vắc xin, phụ nữ mang thai cũng nên:

• Khám thai định kỳ.
• Duy trì dinh dưỡng hợp lý.
• Hạn chế tiếp xúc nguồn bệnh.
• Tuân thủ hướng dẫn từ bác sĩ.

Vắc xin phụ nữ mang thai không được tiêm chủ yếu gồm các vắc xin sống giảm độc lực như MMR, MR, thủy đậu, cúm sống, BCG, OPV, rota sống và một số vắc xin được HCDC liệt kê như phế cầu PCV.

Phụ nữ nên chủ động kiểm tra lịch tiêm chủng trước khi mang thai để được tư vấn tiêm phòng phù hợp. Trong thai kỳ, mẹ bầu không nên tự ý tiêm vắc xin nếu chưa có hướng dẫn từ cơ sở y tế.