U cơ trơn tử cung là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

U cơ trơn tử cung có thể xuất hiện đơn lẻ hoặc nhiều khối cùng lúc, với kích thước và vị trí khác nhau. Không phải trường hợp nào cũng cần điều trị ngay, bởi việc xử trí phụ thuộc vào triệu chứng, đặc điểm khối u và nhu cầu sinh con của từng người.

U cơ trơn tử cung là gì?

U cơ trơn tử cung, còn gọi là u xơ tử cung, là khối u lành tính hình thành từ các tế bào cơ trơn và mô liên kết trong thành tử cung. Đây là bệnh lý phụ khoa khá phổ biến, đặc biệt ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản và giai đoạn trước mãn kinh. Phần lớn các khối u cơ trơn không gây nguy hiểm và có thể tồn tại trong thời gian dài mà không xuất hiện triệu chứng rõ ràng. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi khám phụ khoa hoặc siêu âm vùng chậu.

Dựa vào vị trí, u cơ trơn tử cung thường được chia thành những nhóm chính sau:

• U dưới niêm mạc: Phát triển ngay dưới lớp niêm mạc tử cung và có thể lồi vào buồng tử cung. Loại u này dễ gây ra tình trạng kinh nguyệt ra nhiều và có thể ảnh hưởng đến khả năng mang thai.
• U trong cơ tử cung: Hình thành và phát triển bên trong lớp cơ tử cung. Khi kích thước tăng lên, khối u có thể khiến tử cung to ra, gây đau hoặc tăng lượng máu kinh.
• U dưới thanh mạc: Phát triển về phía bề mặt ngoài tử cung. Khối u lớn có thể chèn ép bàng quang hoặc trực tràng, gây tiểu nhiều lần hoặc táo bón.

Một vấn đề khiến nhiều người lo lắng là liệu u cơ trơn có chuyển thành ung thư hay không. Thực tế, u cơ trơn tử cung là khối u lành tính và không được xem là tổn thương tiền ung thư. Ung thư cơ trơn tử cung là bệnh lý ác tính riêng biệt, rất hiếm gặp và không được cho là hình thành do u xơ lành tính chuyển dạng. Dù vậy, người bệnh vẫn cần được đánh giá nếu xuất hiện triệu chứng bất thường, đặc biệt khi có tình trạng ra máu sau mãn kinh hoặc khối u có đặc điểm nghi ngờ trên hình ảnh học.

Nguyên nhân gây u cơ trơn tử cung

Nguyên nhân chính xác khiến u cơ trơn tử cung hình thành hiện vẫn chưa được xác định đầy đủ. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy sự phát triển của khối u có liên quan đến hormone sinh dục, những thay đổi trong tế bào cơ tử cung và một số yếu tố nguy cơ. Những yếu tố thường được đề cập bao gồm:

• Hormone estrogen và progesterone: Đây là hai hormone có vai trò điều hòa hoạt động sinh sản ở phụ nữ. Chúng có thể thúc đẩy sự phát triển của khối u, trong khi nhiều khối u có xu hướng nhỏ lại sau mãn kinh khi nồng độ hormone giảm.
• Yếu tố di truyền: Người có mẹ hoặc chị em gái mắc u xơ tử cung thường có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Điều này cho thấy tiền sử gia đình có thể góp phần làm tăng khả năng hình thành khối u.
• Độ tuổi: U cơ trơn thường được phát hiện trong độ tuổi sinh sản và có xu hướng phổ biến hơn khi phụ nữ bước vào giai đoạn trước mãn kinh.
• Thừa cân, béo phì: Tình trạng dư thừa mô mỡ có liên quan đến nguy cơ mắc u xơ tử cung cao hơn. Tuy nhiên, không phải người thừa cân nào cũng mắc bệnh và người có cân nặng bình thường vẫn có thể xuất hiện khối u.
• Một số yếu tố sinh sản: Có kinh nguyệt từ sớm và chưa từng sinh con được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ mắc u xơ tử cung trong một số nghiên cứu.

Các yếu tố trên chỉ làm tăng khả năng mắc bệnh chứ không đồng nghĩa với việc chắc chắn hình thành khối u. Hiện chưa có biện pháp nào được chứng minh có thể ngăn ngừa hoàn toàn u cơ trơn tử cung.

Dấu hiệu nhận biết u cơ trơn tử cung

Triệu chứng u cơ trơn tử cung rất đa dạng, từ hoàn toàn không có biểu hiện đến những rối loạn ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống. Mức độ triệu chứng không phải lúc nào cũng tỷ lệ thuận với kích thước khối u, bởi vị trí phát triển cũng đóng vai trò quan trọng. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Kinh nguyệt ra nhiều hoặc kéo dài: Người bệnh có thể nhận thấy lượng máu kinh tăng, thời gian hành kinh lâu hơn bình thường hoặc xuất hiện các cục máu đông. Nếu kéo dài, tình trạng mất máu có thể dẫn đến thiếu máu, gây mệt mỏi, chóng mặt và giảm khả năng tập trung.
• Đau hoặc cảm giác nặng vùng bụng dưới: Khối u có thể gây cảm giác căng tức vùng chậu, đau âm ỉ hoặc khó chịu trong kỳ kinh nguyệt. Một số người còn cảm thấy bụng dưới to lên khi tử cung tăng kích thước.
• Tiểu nhiều lần: Khi khối u phát triển gần bàng quang và tạo áp lực lên cơ quan này, người bệnh có thể thường xuyên buồn tiểu. Trong một số trường hợp, khối u lớn còn gây khó tiểu hoặc cảm giác tiểu không hết.
• Táo bón: Khối u nằm ở phía sau tử cung có thể chèn ép trực tràng, khiến việc đại tiện trở nên khó khăn. Triệu chứng này thường rõ hơn khi khối u có kích thước lớn.
• Đau khi quan hệ tình dục: Một số khối u có thể gây đau hoặc khó chịu khi quan hệ, tùy thuộc vào vị trí và kích thước. Tuy nhiên, triệu chứng này cũng có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý phụ khoa khác.

Không phải mọi trường hợp rong kinh hoặc đau bụng dưới đều do u cơ trơn tử cung. Vì vậy, nếu các triệu chứng xuất hiện thường xuyên hoặc ngày càng nghiêm trọng, người bệnh nên khám chuyên khoa phụ sản để xác định nguyên nhân.

U cơ trơn tử cung được chẩn đoán và điều trị như thế nào?

U cơ trơn tử cung được chẩn đoán thông qua thăm khám lâm sàng kết hợp với các phương pháp chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm cần thiết. Tùy thuộc vào kích thước, vị trí khối u, mức độ triệu chứng và nhu cầu sinh sản, bác sĩ sẽ cân nhắc phương pháp theo dõi hoặc điều trị phù hợp nhằm kiểm soát triệu chứng và hạn chế biến chứng.

Chẩn đoán u cơ trơn tử cung

Để xác định sự hiện diện, đặc điểm và mức độ ảnh hưởng của khối u, bác sĩ có thể chỉ định một số phương pháp kiểm tra sau:

• Siêu âm vùng chậu: Là phương pháp chẩn đoán hình ảnh thường được sử dụng để phát hiện u cơ trơn tử cung, xác định số lượng, kích thước và vị trí khối u. Kết quả siêu âm giúp bác sĩ đánh giá tình trạng tử cung và định hướng phương pháp điều trị phù hợp.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Được chỉ định trong một số trường hợp cần khảo sát chi tiết cấu trúc, vị trí và đặc điểm khối u, đặc biệt khi kết quả siêu âm chưa đủ rõ ràng hoặc cần lập kế hoạch can thiệp, phẫu thuật.
• Xét nghiệm máu: Thường được thực hiện khi người bệnh có biểu hiện rong kinh hoặc kinh nguyệt kéo dài nhằm đánh giá tình trạng thiếu máu, thiếu sắt do mất máu kéo dài, từ đó hỗ trợ xây dựng kế hoạch điều trị.

Điều trị u cơ trơn tử cung

Không phải tất cả trường hợp u cơ trơn tử cung đều cần điều trị ngay. Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào mức độ triệu chứng, đặc điểm khối u, tình trạng sức khỏe và mong muốn sinh sản của người bệnh. Các phương pháp thường được cân nhắc bao gồm:

• Theo dõi định kỳ: Phù hợp với những khối u nhỏ, chưa gây triệu chứng hoặc ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt. Người bệnh cần tái khám theo lịch hẹn để theo dõi sự thay đổi của khối u, đồng thời thông báo khi xuất hiện rong kinh, đau vùng chậu hoặc rối loạn tiểu tiện.
• Điều trị bằng thuốc: Được cân nhắc khi người bệnh bị rong kinh, đau bụng kinh hoặc có triệu chứng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Bác sĩ có thể chỉ định thuốc giảm đau, thuốc giảm lượng máu kinh hoặc liệu pháp nội tiết. Một số thuốc nội tiết có thể giúp thu nhỏ khối u, nhưng hiệu quả có thể không duy trì sau khi ngừng điều trị.
• Bóc nhân xơ tử cung: Là phương pháp phẫu thuật loại bỏ khối u nhưng vẫn bảo tồn tử cung, thường được cân nhắc ở người có nhu cầu sinh con trong tương lai. Tuy nhiên, phương pháp này không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ hình thành khối u mới sau phẫu thuật.
• Nút động mạch tử cung: Là kỹ thuật can thiệp nhằm làm giảm lượng máu cung cấp cho khối u, từ đó giúp khối u thu nhỏ và cải thiện triệu chứng. Phương pháp này cần được đánh giá thận trọng ở người có kế hoạch mang thai do những ảnh hưởng tiềm tàng đến khả năng sinh sản.
• Cắt tử cung: Có thể được chỉ định khi khối u gây triệu chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe hoặc các phương pháp điều trị khác không phù hợp hay không mang lại hiệu quả. Đây là phương pháp điều trị triệt để u cơ trơn tử cung nhưng người bệnh sẽ không còn khả năng mang thai sau phẫu thuật.

U cơ trơn tử cung nhìn chung là bệnh lý lành tính và nhiều trường hợp chỉ cần theo dõi mà không phải can thiệp. Tuy nhiên, việc khám và đánh giá đúng mức độ ảnh hưởng của khối u rất quan trọng để kiểm soát triệu chứng, bảo vệ sức khỏe sinh sản và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Khi được chẩn đoán u cơ trơn tử cung, người bệnh nên tuân thủ lịch tái khám, theo dõi những thay đổi của cơ thể và trao đổi với bác sĩ nếu có kế hoạch mang thai. Chủ động thăm khám khi xuất hiện dấu hiệu bất thường sẽ giúp hạn chế biến chứng và tránh những lo lắng không cần thiết.