U cơ trơn ở da: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Mặc dù đa số các khối u cơ trơn ở da tiến triển chậm và không di căn, tổn thương vẫn có thể gây đau nhói khó chịu khi tiếp xúc với nhiệt độ lạnh hoặc bị ma sát. Hiểu rõ các triệu chứng lâm sàng và phương pháp can thiệp u cơ trơn ở da giúp người bệnh giải tỏa tâm lý lo âu, đồng thời chủ động thăm khám kịp thời.

U cơ trơn ở da là gì và có nguy hiểm không?

U cơ trơn ở da là tổn thương lành tính phát sinh từ sự tăng sinh bất thường của các tế bào cơ trơn trong cấu trúc da. Khác với các tổn thương u da biểu mô phổ biến, nhóm u này chiếm dưới 5% tổng số các trường hợp u ở da.

U cơ trơn ở da phần lớn là tổn thương lành tính, không xâm lấn hủy hoại cấu trúc mô xung quanh và không có khả năng di căn đến các cơ quan xa. Tuy nhiên, trong một số ít trường hợp rất hiếm gặp, tổn thương có thể mang tính chất di truyền liên quan đến u xơ tử cung ở phụ nữ hoặc biến đổi ác tính thành sarcoma cơ trơn ở da.

Phân loại các dạng u cơ trơn ở da thường gặp nhất

Dựa vào đặc điểm mô học và tính chất lành tính hay ác tính, u cơ trơn ở da thường được chia thành 3 nhóm chính:

• U cơ trơn lành tính (leiomyoma): Phát triển từ các tế bào cơ trơn và thường không có đặc điểm ác tính.
• Sarcoma cơ trơn (leiomyosarcoma): Là dạng ác tính, có khả năng xâm lấn các mô xung quanh và di căn.
• U cơ trơn dạng hamartoma: Là tổn thương lành tính, do sự tăng sinh bất thường của các bó cơ trơn trong da.

Căn cứ vào nguồn gốc phôi thai học của mô cơ trơn tạo u phân chia u cơ trơn ở da thành ba nhóm chính:

• U cơ trơn dựng lông: Đây là dạng u phổ biến nhất (chiếm hơn 75% các trường hợp u cơ trơn ở da), xuất phát từ các sợi cơ dựng lông gắn với nang lông. Tổn thương thường biểu hiện dưới dạng các nốt sần nhỏ nằm ở chi trên, chi dưới, cổ hoặc thân mình.
• U cơ trơn mạch máu: Phát triển từ các tế bào cơ trơn nằm ở lớp trung mạc của thành mạch máu nhỏ dưới da. Khối u thường dạng nốt đơn độc, nằm sâu ở hạ bì hoặc mô dưới da, phổ biến nhất ở cẳng chân của phụ nữ.
• U cơ trơn vùng sinh dục: Xuất phát từ mô cơ trơn ở bìu nam giới, âm hộ nữ giới hoặc cơ trơn xung quanh núm vú.

Triệu chứng nhận biết u cơ trơn ở da

Dấu hiệu lâm sàng của u cơ trơn ở da rất đặc trưng nhưng đôi khi dễ bị nhầm lẫn với các dạng viêm da hoặc nhọt thông thường:

• Hình thái tổn thương: Xuất hiện các nốt sần hoặc khối u nhỏ tròn dẹt dưới da, kích thước từ vài milimet đến 1 - 2 cm. Bề mặt da phủ lên u có màu hồng nhạt, đỏ nâu hoặc tiệp màu da tự nhiên.
• Cơn đau đặc trưng do nhiệt độ lạnh: Cảm giác đau nhói, đau buốt ngắt hoặc đau dữ dội khi nốt u tiếp xúc với nước lạnh, không khí lạnh hoặc khi bị ấn đè, ma sát mạnh. Cơn đau này xảy ra do sự co thắt của các sợi cơ trơn trong khối u làm chèn ép các tận cùng dây thần kinh cảm giác.
• Tính chất tập trung: U cơ trơn dựng lông có thể xuất hiện đơn độc hoặc xuất hiện thành từng cụm hoặc nhiều nốt rải rác trên một vùng da (dạng dải rải rác).

Chẩn đoán u cơ trơn ở da

Do hình thái bên ngoài của u cơ trơn ở da có thể giống với u xơ da, u xơ thần kinh da hoặc u mạch máu, việc thăm khám chuyên khoa là bắt buộc để chẩn đoán xác định:

• Bác sĩ kiểm tra phản xạ co thắt của nốt u khi kích thích bằng đá lạnh hoặc quẹt nhẹ trên da.
• Siêu âm da tần số cao: Giúp đánh giá cấu trúc ranh giới, độ sâu tổn thương ở hạ bì và mật độ mạch máu nuôi u.
• Sinh thiết da và xét nghiệm giải phẫu bệnh là tiêu chuẩn vàng: Bác sĩ lấy một phần hoặc toàn bộ tổn thương để soi dưới kính hiển vi. Kết quả giải phẫu bệnh sẽ cho thấy các bó sợi cơ trơn đan xen hình gợn sóng, nhân tế bào hình thoi đầu tù. Kỹ thuật nhuộm hóa mô miễn dịch sẽ hỗ trợ xác định nguồn gốc cơ trơn của khối u, loại trừ nghi ngờ ung thư da.

Các phương pháp điều trị u cơ trơn ở da 

Lựa chọn phương pháp điều trị u cơ trơn ở da phụ thuộc vào số lượng tổn thương, kích thước khối u và mức độ gây đau ảnh hưởng đến sinh hoạt của người bệnh:

Phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ khối u

Đây là phương pháp điều trị triệt để nhất được ưu tiên lựa chọn cho các trường hợp u cơ trơn ở da đơn độc hoặc số lượng ít. Bác sĩ phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ khối u giúp loại bỏ hoàn toàn cơn đau và hạn chế tối đa nguy cơ tái phát.

Phá hủy tổn thương bằng laser hoặc đốt điện

Áp dụng cho các trường hợp người bệnh có nhiều nốt u cơ trơn nhỏ rải rác trên diện rộng mà phẫu thuật cắt bỏ khó thực hiện.

Điều trị nội khoa giảm đau triệu chứng

Đối với những trường hợp u mọc rải rác quá nhiều không thể phẫu thuật hết, bác sĩ có thể kê đơn các thuốc chẹn kênh calci, thuốc chẹn alpha-adrenergic hoặc gabapentin để làm giảm sự co thắt sợi cơ trơn và xoa dịu cơn đau do lạnh.

Khi nào cần đi khám ngay?

Dù u cơ trơn ở da phần lớn là lành tính, người bệnh nên chủ động đến các bệnh viện có chuyên khoa Da liễu hoặc Ung bướu thăm khám khi nhận thấy các biểu hiện bất thường:

• Khối u tăng kích thước nhanh chóng: Nốt u to lên nhanh chỉ trong vài tuần hoặc vài tháng.
• Bề mặt u bị lở loét, chảy máu: Khối u bị sần sùi, chảy máu hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng.
• Cơn đau dữ dội kéo dài: Cơn đau nhói liên tục không chỉ xuất hiện khi gặp lạnh.
• Nữ giới có nhiều u cơ trơn trên da: Nữ giới xuất hiện nhiều u cơ trơn ở da kèm tiền sử u xơ tử cung cần được tầm soát di truyền hội chứng Reed.

Tóm lại, u cơ trơn ở da là một bệnh lý hiếm gặp nhưng hoàn toàn có thể được kiểm soát hiệu quả nếu nhận biết sớm. Mặc dù đa phần là lành tính, việc theo dõi các triệu chứng như đau khi tiếp xúc với lạnh và thăm khám bác sĩ da liễu kịp thời sẽ giúp bạn có phác đồ can thiệp phù hợp, đảm bảo chất lượng cuộc sống và ngăn ngừa các nguy cơ tiềm ẩn.