Tuyến cận giáp: Chức năng và các rối loạn thường gặp

Nếu bạn đang tìm kiếm các thông tin liên quan đến tuyến cận giáp, bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về vai trò của tuyến này, các rối loạn thường gặp cũng như những biện pháp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe phù hợp.

Tổng quan về tuyến cận giáp

Tuyến cận giáp là gì?

Tuyến cận giáp là các tuyến nội tiết nhỏ nằm ở mặt sau của tuyến giáp, thường gồm 4 tuyến với kích thước rất nhỏ. Mặc dù có vị trí gần tuyến giáp, tuyến cận giáp hoạt động độc lập và đảm nhiệm vai trò riêng trong hệ nội tiết của cơ thể.

Tuyến cận giáp có nhiệm vụ chính là sản xuất hormone tuyến cận giáp (PTH). Hormone này giữ vai trò quan trọng trong việc điều hòa nồng độ canxi và phospho trong máu, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của xương, cơ, hệ thần kinh và tim mạch.

Do kích thước nhỏ và vị trí khó quan sát, các bất thường ở tuyến cận giáp thường không dễ nhận biết sớm nếu không có thăm khám hoặc xét nghiệm chuyên sâu. Tuy nhiên, khi tuyến cận giáp hoạt động bất thường, sự mất cân bằng canxi trong cơ thể có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe đáng lưu ý.

Chức năng của tuyến cận giáp

Tuyến cận giáp đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng khoáng chất, đặc biệt là canxi, trong cơ thể thông qua hormone PTH. Chức năng của tuyến cận giáp thể hiện chủ yếu ở các cơ chế sau:

• Điều hòa nồng độ canxi trong máu: Khi nồng độ canxi trong máu giảm, tuyến cận giáp sẽ tăng tiết hormone PTH nhằm đưa canxi từ xương vào máu, giúp duy trì mức canxi ổn định cho các hoạt động sinh lý.
• Tác động đến xương: PTH kích thích quá trình giải phóng canxi từ mô xương vào máu. Nhờ đó, cơ thể đảm bảo đủ canxi cho các chức năng quan trọng như dẫn truyền thần kinh và co cơ.
• Ảnh hưởng đến thận: Hormone PTH giúp thận tăng tái hấp thu canxi, đồng thời giảm tái hấp thu phospho, góp phần điều chỉnh cân bằng khoáng chất trong cơ thể.
• Hỗ trợ hấp thu canxi tại ruột: Tuyến cận giáp gián tiếp thúc đẩy quá trình hấp thu canxi từ đường tiêu hóa thông qua việc kích hoạt vitamin D.

Nhờ các chức năng trên, tuyến cận giáp giữ vai trò thiết yếu trong việc ổn định hoạt động của hệ xương, cơ và hệ thần kinh. Khi chức năng tuyến cận giáp bị rối loạn, cơ thể có thể gặp nhiều vấn đề sức khỏe liên quan đến mất cân bằng canxi.

Các rối loạn thường gặp ở tuyến cận giáp

Tuyến cận giáp đóng vai trò điều hòa nồng độ canxi trong cơ thể, vì vậy khi tuyến này hoạt động bất thường, sự mất cân bằng canxi có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe. Các rối loạn tuyến cận giáp thường gặp chủ yếu liên quan đến tình trạng tăng hoặc giảm tiết hormone PTH.

Cường tuyến cận giáp

Cường tuyến cận giáp xảy ra khi tuyến cận giáp tiết quá nhiều hormone PTH, khiến nồng độ canxi trong máu tăng cao hơn bình thường. Tình trạng này thường gặp nhất trong các rối loạn tuyến cận giáp.

Nguyên nhân có thể liên quan đến sự phát triển bất thường của một hoặc nhiều tuyến cận giáp hoặc xuất phát từ các bệnh lý mạn tính ảnh hưởng đến cân bằng canxi, phospho trong cơ thể. 

Khi nồng độ canxi máu tăng kéo dài, người bệnh có thể gặp các vấn đề như mệt mỏi, đau xương, yếu cơ, rối loạn tiêu hóa hoặc tăng nguy cơ sỏi thận. Nếu không được phát hiện và theo dõi phù hợp, cường tuyến cận giáp có thể ảnh hưởng đến sức khỏe xương và chức năng thận trong thời gian dài.

Suy tuyến cận giáp

Suy tuyến cận giáp là tình trạng tuyến cận giáp giảm hoặc không tiết đủ hormone PTH, dẫn đến nồng độ canxi trong máu giảm. Rối loạn này thường ít gặp hơn so với cường tuyến cận giáp nhưng vẫn có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe.

Người bị suy tuyến cận giáp có thể xuất hiện các biểu hiện liên quan đến thiếu canxi như co cơ, tê bì tay chân, chuột rút hoặc rối loạn dẫn truyền thần kinh. Trong một số trường hợp, tình trạng này có thể xảy ra sau phẫu thuật vùng cổ hoặc liên quan đến các rối loạn miễn dịch.

Dù là cường hay suy tuyến cận giáp, các rối loạn này đều có điểm chung là làm mất cân bằng canxi trong cơ thể, từ đó tác động đến nhiều cơ quan như xương, thận, hệ thần kinh và tim mạch. Vì các triệu chứng thường không đặc hiệu ở giai đoạn đầu, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi xét nghiệm máu hoặc khám sức khỏe định kỳ.

Do đó, việc nhận biết sớm và theo dõi rối loạn tuyến cận giáp có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe lâu dài và hạn chế các biến chứng liên quan đến mất cân bằng khoáng chất.

Một số biện pháp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe tuyến cận giáp

Việc chăm sóc, bảo vệ sức khỏe tuyến cận giáp đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng canxi và hạn chế nguy cơ rối loạn nội tiết. Để hỗ trợ chức năng tuyến cận giáp, có thể áp dụng một số biện pháp sau:

• Theo dõi sức khỏe định kỳ: Khám sức khỏe và thực hiện các xét nghiệm cần thiết giúp phát hiện sớm những bất thường liên quan đến nồng độ canxi hoặc hormone PTH, đặc biệt ở người có tiền căn bệnh nội tiết.
• Đảm bảo chế độ dinh dưỡng phù hợp: Cung cấp đầy đủ canxi và vitamin D thông qua chế độ ăn uống hợp lý góp phần hỗ trợ hoạt động ổn định của tuyến cận giáp.
• Chủ động nhận biết các dấu hiệu bất thường: Khi xuất hiện các biểu hiện như co cơ, tê bì tay chân, đau xương hoặc mệt mỏi kéo dài, người bệnh nên đi khám để được đánh giá kịp thời.
• Tuân thủ hướng dẫn y tế: Không tự ý sử dụng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung canxi, vitamin D khi chưa có chỉ định của bác sĩ, đặc biệt ở người đang điều trị rối loạn tuyến cận giáp.
• Duy trì lối sống lành mạnh: Nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế căng thẳng kéo dài và duy trì vận động phù hợp giúp hỗ trợ sức khỏe nội tiết và sức khỏe tổng thể.

Chăm sóc và theo dõi sức khỏe tuyến cận giáp đúng cách giúp phát hiện sớm rối loạn và hạn chế những ảnh hưởng không mong muốn đến cơ thể.

Bài viết đã cung cấp các thông tin tổng quan về tuyến cận giáp. Nhìn chung, tuyến cận giáp giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng canxi của cơ thể, do đó việc theo dõi sức khỏe định kỳ và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường là cần thiết để hạn chế những ảnh hưởng lâu dài.

Bên cạnh việc chủ động kiểm tra sức khỏe nội tiết, tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch cũng góp phần bảo vệ sức khỏe tổng thể và nâng cao khả năng phòng ngừa bệnh tật. Để được tư vấn và tiêm các loại vắc xin phù hợp theo độ tuổi và tình trạng sức khỏe, bạn có thể liên hệ Trung tâm Tiêm chủng Long Châu qua hotline 1800 6928 để được hỗ trợ chi tiết.