Trường hợp nào không nên dùng men tiêu hóa? Những lưu ý cần biết

Việc sử dụng men tiêu hóa cần được cân nhắc dựa trên tình trạng cụ thể và chỉ nên dùng theo hướng dẫn của bác sĩ. Mặc dù thuốc có vai trò hỗ trợ tiêu hóa ở những người bị thiếu hụt enzym do nguyên nhân bệnh lý hoặc sinh lý, nhưng cũng như các thuốc khác, men tiêu hóa cần được sử dụng đúng chỉ định, đúng cách và đúng đối tượng nhằm hạn chế nguy cơ gặp tác dụng không mong muốn. 

Trường hợp nào không nên dùng men tiêu hóa?

Không có chống chỉ định chung áp dụng cho tất cả các loại men tiêu hóa vì thành phần, nguồn gốc và chỉ định của từng sản phẩm khác nhau. Phần lớn trường hợp dưới đây không phải chống chỉ định tuyệt đối nhưng người dùng không nên tự ý sử dụng khi chưa xác định được nguyên nhân triệu chứng.

Người khỏe mạnh không có bằng chứng thiếu enzyme tiêu hóa

Người có hệ tiêu hóa hoạt động bình thường thường không cần bổ sung thêm enzyme chỉ với mục đích “tiêu hóa tốt hơn”. Các triệu chứng như đầy bụng, khó tiêu, đau bụng hoặc ăn uống kém không đủ cơ sở kết luận cơ thể đang thiếu enzyme; các triệu chứng này có thể là biểu hiện của một số bệnh lý tiêu hóa.

Người dị ứng với thành phần của men tiêu hóa

Người từng có phản ứng dị ứng với enzyme, tá dược hoặc nguồn nguyên liệu của sản phẩm không nên tự sử dụng lại chế phẩm đó. Một số enzyme tụy được sản xuất từ tụy lợn nên người có tiền sử dị ứng protein từ lợn cần thông báo cho bác sĩ trước khi dùng.

Người đang dùng thuốc điều trị cần thận trọng

Không phải mọi enzyme bổ sung đều có cùng thành phần và nguy cơ tương tác. Vì vậy, người đang điều trị bệnh mạn tính hoặc sử dụng thuốc thường xuyên không nên tự phối hợp thêm nhiều chế phẩm enzyme.

Đối với sản phẩm chứa bromelain hoặc enzyme có nguồn gốc thảo dược, người đang sử dụng thuốc nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng vì có thể xảy ra tương tác.

Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú cần tham khảo ý kiến bác sĩ

Phụ nữ đang mang thai hoặc cho con bú không chống chỉ định tuyệt đối đối với tất cả enzyme tiêu hóa. Tuy nhiên, độ an toàn phụ thuộc từng hoạt chất và chế phẩm cụ thể. Vì vậy, không nên tự dùng những sản phẩm phối hợp nhiều enzyme hoặc thực phẩm bổ sung khi chưa trao đổi với bác sĩ.

Không tự ý cho trẻ sử dụng men tiêu hóa

Trẻ biếng ăn, đầy bụng hoặc chậm tăng cân không có nghĩa là thiếu men tiêu hóa. Những biểu hiện này có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau, do đó phụ huynh không nên tự mua enzyme cho trẻ dùng kéo dài.

Trẻ được chẩn đoán suy tụy ngoại tiết có thể được bác sĩ chỉ định liệu pháp enzyme tụy thay thế. Liều dùng được điều chỉnh theo tuổi, cân nặng, khẩu phần ăn và đáp ứng điều trị. Không nên tự tăng liều vì sử dụng enzyme tụy liều cao kéo dài có liên quan đến nguy cơ hiếm gặp nhưng nghiêm trọng là bệnh đại tràng xơ hóa, đặc biệt ở trẻ mắc xơ nang.

Người có triệu chứng tiêu hóa cấp tính chưa rõ nguyên nhân

Người đang đau bụng dữ dội, nôn nhiều, tiêu chảy nặng, xuất huyết tiêu hóa hoặc có triệu chứng cấp tính chưa rõ nguyên nhân nên ưu tiên khám bác sĩ để tìm nguyên nhân, thay vì tự uống men tiêu hóa.

Không nên khẳng định rằng mọi người mắc viêm tụy đều không được dùng men tiêu hóa. Người bị viêm tụy mạn có suy tụy ngoại tiết có thể được chỉ định PERT để cải thiện tiêu hóa, hấp thu và tình trạng dinh dưỡng.

Vì sao không nên tự ý bổ sung men tiêu hóa?

Sử dụng men tiêu hóa khi cơ thể không thiếu enzyme hoặc khi triệu chứng bắt nguồn từ nguyên nhân khác có thể không mang lại lợi ích. Tùy từng chế phẩm, người dùng có thể gặp đau bụng, đầy hơi, buồn nôn, tiêu chảy, táo bón hoặc phản ứng dị ứng.

Đối với enzyme tụy kê đơn, dùng liều cao kéo dài có thể làm tăng nguy cơ hiếm gặp nhưng nghiêm trọng là bệnh đại tràng xơ hóa, đặc biệt ở trẻ mắc xơ nang. Một số chế phẩm còn có nguy cơ làm tăng acid uric trong máu hoặc nước tiểu và gây phản ứng quá mẫn.

Ngoài ra, việc liên tục tự dùng men tiêu hóa để xử lý đầy bụng, đau bụng hoặc tiêu chảy có thể làm chậm quá trình phát hiện và điều trị nguyên nhân thực sự. Tuy nhiên, chưa có cơ sở để khẳng định chung rằng sử dụng men tiêu hóa lâu ngày chắc chắn khiến cơ thể mất khả năng tự sản xuất enzyme.

Dùng men tiêu hóa như thế nào để an toàn?

Để sử dụng men tiêu hóa đúng cách, người dùng nên:

• Chỉ sử dụng khi có chỉ định rõ ràng hoặc được bác sĩ, dược sĩ tư vấn.
• Đọc kỹ thành phần và hướng dẫn sử dụng của từng sản phẩm.
• Dùng đúng liều, đúng thời điểm và không tự ý kéo dài thời gian sử dụng.
• Không tự tăng liều hoặc dùng sản phẩm được kê cho người khác.
• Thông báo cho nhân viên y tế về thuốc, thực phẩm bổ sung và bệnh lý đang mắc.
• Không dùng men tiêu hóa để thay thế việc thăm khám khi triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn.
• Ngừng sử dụng và đi khám nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường hoặc phản ứng dị ứng.

Qua bài viết, hy vọng bạn đã hiểu rõ trường hợp nào không nên dùng men tiêu hóa. Người không có bằng chứng thiếu enzyme, trẻ em, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú, người đang dùng thuốc và người có triệu chứng tiêu hóa chưa rõ nguyên nhân không nên tự ý sử dụng. Để bảo đảm an toàn, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng.