Thuốc tránh thai khẩn cấp có tác dụng trong bao lâu?

Việc sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp là một giải pháp tình thế, giúp ngăn ngừa mang thai ngoài ý muốn. Tuy nhiên, hiệu quả của phương pháp này phụ thuộc rất nhiều vào thời điểm sử dụng và loại thuốc bạn chọn.

Thuốc tránh thai khẩn cấp có tác dụng trong bao lâu?

Thời gian tác dụng của thuốc tránh thai khẩn cấp không phải là một con số cố định mà phụ thuộc hoàn toàn vào loại thuốc bạn sử dụng. Trên thị trường hiện nay có nhiều loại viên uống với các “cửa sổ” thời gian hiệu quả khác nhau, phổ biến nhất là 72 giờ và 120 giờ sau khi quan hệ tình dục không được bảo vệ.

Cơ chế chính của thuốc là ức chế hoặc trì hoãn quá trình rụng trứng, đồng thời làm đặc chất nhầy ở cổ tử cung để cản trở sự di chuyển của tinh trùng. Do đó, nguyên tắc vàng khi sử dụng là “càng sớm càng tốt” để tối đa hóa khả năng ngừa thai trước khi quá trình thụ tinh có thể xảy ra.

Phân loại thuốc tránh thai khẩn cấp và thời gian tác dụng cụ thể

Để sử dụng đúng cách, bạn cần phân biệt rõ các loại thuốc tránh thai khẩn cấp đang có mặt trên thị trường. Mỗi loại có thành phần và khung thời gian phát huy tác dụng riêng biệt.

Loại tác dụng trong 72 giờ

Đây là loại thuốc phổ biến nhất, chứa hoạt chất Levonorgestrel, một dạng tổng hợp của hormone progesterone. Loại này thường có hai dạng bào chế là 1 viên hoặc 2 viên.

Đối với loại 1 viên, bạn chỉ cần uống một liều duy nhất. Với loại 2 viên, bạn sẽ uống viên đầu tiên càng sớm càng tốt và viên thứ hai sau viên đầu tiên 12 giờ. Cả hai dạng đều cần được sử dụng trong vòng 72 giờ (3 ngày) sau khi quan hệ.

Hiệu quả của thuốc sẽ giảm dần theo thời gian. Nếu uống trong 24 giờ đầu, hiệu quả ngừa thai có thể đạt tới 90%. Con số này giảm xuống còn khoảng 85% nếu uống trong khoảng từ 25 - 48 giờ và chỉ còn 58% nếu uống trong khoảng 49 - 72 giờ.

Loại tác dụng trong 120 giờ

Loại thuốc này chứa hoạt chất Mifepristone, có tác dụng trong vòng 120 giờ (5 ngày) sau khi quan hệ không an toàn. Thuốc hoạt động bằng cách kháng lại tác dụng của progesterone, ngăn cản trứng đã thụ tinh làm tổ trong niêm mạc tử cung.

Tương tự như loại 72 giờ, bạn chỉ cần uống một viên duy nhất và nên dùng càng sớm càng tốt. Dù có thời gian tác dụng dài hơn, thuốc này cũng chỉ có hiệu quả cho lần quan hệ đã xảy ra trước khi uống thuốc. Nếu bạn tiếp tục quan hệ không an toàn sau khi đã dùng thuốc, bạn vẫn có nguy cơ mang thai.

Các lựa chọn thay thế khác

Ngoài thuốc dạng viên uống, đặt vòng tránh thai bằng đồng (TCu-380) cũng là một biện pháp tránh thai khẩn cấp hiệu quả cao. Nếu được đặt trong vòng 5 ngày sau khi quan hệ, phương pháp này có thể đạt hiệu quả ngừa thai lên đến 99,9% và có thể tiếp tục sử dụng như một biện pháp tránh thai lâu dài sau đó.

Những yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả của thuốc?

Hiệu quả của thuốc tránh thai khẩn cấp không chỉ phụ thuộc vào thời gian mà còn bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau mà bạn cần lưu ý.

• Đầu tiên và quan trọng nhất là thời điểm uống thuốc. Như đã đề cập, uống thuốc càng gần thời điểm quan hệ thì hiệu quả càng cao. Nếu quá trình rụng trứng và thụ tinh đã diễn ra, thuốc sẽ không còn tác dụng.

• Thứ hai là tình trạng nôn ói sau khi uống. Nếu bạn bị nôn trong vòng 2 giờ sau khi uống thuốc, có khả năng thuốc chưa được hấp thu hoàn toàn. Trong trường hợp này, bạn cần uống bù một liều khác để đảm bảo hiệu quả.

• Một số loại thuốc khác khi sử dụng đồng thời cũng có thể làm giảm tác dụng của viên tránh thai khẩn cấp. Các loại thuốc này bao gồm thuốc điều trị lao, thuốc an thần, thuốc ngủ, thuốc điều trị huyết áp cao hoặc một số loại thuốc giảm đau hạ sốt. Hãy tham khảo ý kiến dược sĩ hoặc bác sĩ nếu bạn đang sử dụng các loại thuốc khác.

Ngoài ra, một số nghiên cứu cho thấy cân nặng cũng có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của thuốc. Phụ nữ có chỉ số khối cơ thể (BMI) cao có thể cần tư vấn y tế để lựa chọn phương pháp phù hợp hơn.

Lưu ý quan trọng và các tác dụng phụ có thể gặp

Thuốc tránh thai khẩn cấp là “con dao hai lưỡi”, chỉ nên được xem là giải pháp cuối cùng và không nên lạm dụng. Các chuyên gia khuyến cáo không nên sử dụng quá 2 liều trong một tháng.

• Việc lạm dụng thuốc có thể gây ra nhiều tác dụng phụ không mong muốn. Các triệu chứng thường gặp bao gồm buồn nôn, nôn, đau đầu, chóng mặt, đau bụng dưới và căng tức ngực. Tình trạng rối loạn kinh nguyệt, chẳng hạn như có kinh sớm hơn hoặc muộn hơn, cũng rất phổ biến.

• Trong một số trường hợp hiếm gặp, thuốc có thể gây ra các tác dụng phụ nghiêm trọng hơn như hình thành cục máu đông, tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ. Bạn cần liên hệ với bác sĩ ngay nếu gặp các triệu chứng bất thường sau khi dùng thuốc.

• Cần nhấn mạnh rằng, thuốc tránh thai khẩn cấp không phải là thuốc phá thai. Thuốc chỉ có tác dụng ngăn cản sự thụ thai, hoàn toàn không có hiệu lực khi trứng đã được thụ tinh và làm tổ thành công trong tử cung.

• Thuốc cũng chống chỉ định với phụ nữ đang mang thai hoặc nghi ngờ có thai, người có tiền sử bệnh huyết khối, hoặc đang bị xuất huyết âm đạo bất thường không rõ nguyên nhân.

Thuốc tránh thai khẩn cấp là một biện pháp hữu ích trong những tình huống bất khả kháng, nhưng không thể thay thế các phương pháp ngừa thai thường xuyên. Để bảo vệ sức khỏe sinh sản một cách an toàn và bền vững, hiểu được thuốc tránh thai khẩn cấp có tác dụng trong bao lâu và lựa chọn một phương pháp tránh thai lâu dài phù hợp với mình, như sử dụng bao cao su, uống thuốc tránh thai hàng ngày hoặc đặt vòng.