Trẻ sơ sinh nên ngủ từ mấy giờ tối? Cách chăm sóc giấc ngủ phù hợp

Những lần con thức giấc giữa đêm thường khiến cha mẹ băn khoăn liệu giờ đi ngủ đã phù hợp hay chưa. Tuy nhiên, giấc ngủ trong những tuần đầu đời khác nhiều so với trẻ lớn và người trưởng thành. Hiểu đặc điểm này sẽ giúp cha mẹ chăm sóc con nhẹ nhàng hơn, tránh áp dụng lịch ngủ quá nghiêm ngặt hoặc kỳ vọng trẻ sớm ngủ xuyên đêm.

Trẻ sơ sinh nên ngủ từ mấy giờ tối?

Trẻ sơ sinh chưa có giờ đi ngủ buổi tối cố định phù hợp cho tất cả các bé. Trong giai đoạn này, nhịp sinh học ngày đêm chưa ổn định nên trẻ thường ngủ nhiều giấc ngắn, xen kẽ với các cữ bú.

Vì vậy, cha mẹ nên cho trẻ ngủ theo nhu cầu, thay vì yêu cầu con đi ngủ vào một mốc giờ nhất định. Trẻ có thể thức dậy sau vài giờ để bú, kể cả ban đêm. Điều này không nhất thiết là dấu hiệu bất thường hoặc do chưa được rèn lịch ngủ.

Tổng thời gian ngủ khác nhau giữa các trẻ. Nhiều bé ngủ khoảng 14 - 17 giờ trong 24 giờ, một số có thể ngủ nhiều hơn. Đây là khoảng tham khảo, không phải chỉ tiêu cần ép trẻ đạt đúng mỗi ngày. Khả năng bú, tăng cân và trạng thái của trẻ khi thức cũng cần được chú ý.

Để hỗ trợ con dần phân biệt ngày và đêm, cha mẹ có thể:

• Ban ngày: Duy trì ánh sáng tự nhiên trong phòng, trò chuyện và chăm sóc bình thường khi trẻ thức; tránh ánh nắng chiếu trực tiếp vào trẻ.
• Ban đêm: Giảm ánh sáng, nói nhỏ và hạn chế kích thích khi cho bú hoặc thay tã.
• Đáp ứng nhu cầu bú: Không trì hoãn cữ bú để kéo dài giấc ngủ. Một số trẻ cần được đánh thức để bú theo hướng dẫn, đặc biệt khi sinh non hoặc tăng cân chưa đạt.

Điều quan trọng là trẻ được ngủ an toàn, bú đủ và tăng trưởng phù hợp, thay vì phải đi ngủ đúng một giờ nhất định mỗi tối.

Các giai đoạn giấc ngủ của trẻ sơ sinh

Giấc ngủ của trẻ sơ sinh không giống người lớn và thường được mô tả qua hai trạng thái chính là ngủ hoạt động và ngủ yên tĩnh. Giữa các trạng thái này có thể xuất hiện những khoảng chuyển tiếp.

Giấc ngủ hoạt động

Giấc ngủ hoạt động tương ứng với giấc ngủ cử động mắt nhanh (REM). Trẻ có thể chuyển động mắt dưới mi mắt nhắm, mấp máy môi, thay đổi nét mặt hoặc cử động nhẹ tay chân. Nhịp thở đôi khi không đều.

Những cử động này không nhất thiết cho thấy trẻ đã thức hoặc ngủ không ngon. Nếu trẻ chỉ cử động nhẹ nhưng vẫn thở thoải mái, màu da bình thường, cha mẹ có thể quan sát trước khi bế lên. Vẫn cần đáp ứng khi con có dấu hiệu đói hoặc khó chịu.

Giấc ngủ yên tĩnh

Giấc ngủ yên tĩnh tương ứng với giấc ngủ không cử động mắt nhanh (Non-REM). Trẻ thường nằm tương đối yên, ít cử động, nhịp thở đều hơn và cơ thể thư giãn.

Các trạng thái ngủ luân phiên trong từng chu kỳ. Một chu kỳ ngủ của trẻ sơ sinh thường kéo dài khoảng 40 - 60 phút. Sau đó, trẻ có thể thức hoặc chuyển sang chu kỳ tiếp theo, nên một giấc ngủ có thể gồm nhiều chu kỳ nối tiếp.

Việc trẻ cử động hoặc phát ra âm thanh nhỏ khi ngủ có thể là biểu hiện bình thường. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi thay đổi về nhịp thở đều là do trạng thái ngủ, nhất là khi kèm tím tái, thở gắng sức hoặc khó đánh thức.

Cách giúp trẻ sơ sinh ngủ tốt hơn mỗi ngày

Cha mẹ có thể hỗ trợ giấc ngủ bằng cách chăm sóc theo nhu cầu, duy trì những hoạt động nhẹ nhàng và tạo môi trường phù hợp. Mục tiêu là giúp trẻ ngủ đủ và an toàn, không phải ép trẻ ngủ sâu hoặc ngủ xuyên đêm.

Duy trì trình tự chăm sóc nhẹ nhàng

Một chuỗi hoạt động đơn giản như thay tã, cho bú theo nhu cầu, giảm ánh sáng và hát ru có thể giúp trẻ cảm thấy dễ chịu trước khi ngủ.

Cha mẹ nên lựa chọn những hoạt động phù hợp với con, không cần thực hiện nhiều bước trong mỗi lần chuẩn bị ngủ. Nếu trẻ đã buồn ngủ, không nên kéo dài việc tắm, massage hoặc chơi đùa chỉ để hoàn thành một trình tự đã định.

Nhận biết dấu hiệu buồn ngủ

Cha mẹ có thể chú ý những biểu hiện như ngáp, giảm tương tác, nhìn lơ đãng hoặc bắt đầu quấy nhẹ. Khi nhận thấy con buồn ngủ, nên giảm kích thích và tạo điều kiện để trẻ nghỉ ngơi.

Thời gian thức giữa hai giấc ngủ khác nhau ở mỗi trẻ sơ sinh, vì vậy không nên áp dụng một khoảng thời gian cố định. Tránh cố giữ trẻ thức lâu để mong con ngủ nhiều hơn vào ban đêm, vì quá mệt có thể khiến trẻ quấy khóc và khó ngủ.

Tạo môi trường ngủ an toàn

Đặt trẻ nằm ngửa trong mỗi giấc ngủ, trên nệm chắc, phẳng, không nghiêng và có ga vừa khít. Nôi hoặc cũi cần dành riêng cho giấc ngủ của trẻ, không có gối, thú bông, chăn rời hay vật dụng mềm.

Cha mẹ nên cho trẻ ngủ cùng phòng nhưng trên bề mặt ngủ riêng, ít nhất trong sáu tháng đầu. Giữ phòng thông thoáng, tránh mặc quá nhiều lớp hoặc để trẻ quá nóng.

Nếu sử dụng nhạc nhẹ hay máy tạo tiếng ồn trắng, cần giữ âm lượng thấp, đặt thiết bị xa đầu trẻ và giới hạn thời gian phát. Các thiết bị này là lựa chọn hỗ trợ, không bắt buộc để trẻ ngủ tốt.

Dỗ trẻ vào giấc nhẹ nhàng

Trẻ sơ sinh có thể cần được bế, vỗ về hoặc cho bú để bình tĩnh và đi vào giấc ngủ. Cha mẹ không cần ép con tự ngủ hay để trẻ khóc kéo dài nhằm rèn thói quen ở giai đoạn này.

Có thể thử đặt trẻ xuống khi buồn ngủ nếu con chấp nhận. Nếu trẻ khó chịu, hãy kiểm tra nhu cầu và tiếp tục dỗ nhẹ nhàng. Một số cách có thể cân nhắc gồm:

• Bế và vỗ về: Đỡ chắc đầu, cổ, kết hợp nói nhỏ hoặc hát ru. Không rung lắc trẻ.
• Quấn khăn đúng cách: Để đầu và mặt thông thoáng, không siết ngực, cho phép chân co và dạng tự nhiên. Luôn đặt trẻ nằm ngửa, tránh quá nóng và ngừng quấn ngay khi có dấu hiệu cố lẫy. Không dùng khăn quấn có thêm trọng lượng.
• Núm vú giả: Có thể sử dụng khi ngủ nếu trẻ chấp nhận. Với trẻ bú mẹ, nên chờ đến khi việc bú mẹ đã ổn định. Không buộc dây, gắn thú bông hoặc ép trẻ ngậm; không cần đặt lại nếu núm rơi khi con đã ngủ.
• Túi ngủ phù hợp: Chọn loại đúng kích thước, không che mặt và không có thêm trọng lượng. Không dùng ổ nằm hoặc “kén” có thành đệm mềm thay thế nôi, cũi an toàn.

Những sai lầm cần tránh khi chăm sóc giấc ngủ của trẻ sơ sinh

Bên cạnh các hướng dẫn trên, cha mẹ cần tránh những cách dỗ ngủ có thể gây mất an toàn:

• Dùng màn hình để dỗ ngủ: Không cho trẻ xem điện thoại, tivi hoặc máy tính bảng để thu hút sự chú ý khi chuẩn bị ngủ.
• Ngủ quên khi ôm trẻ trên sofa hoặc ghế bành: Khi cảm thấy buồn ngủ, cần chuyển con về nôi hoặc cũi. Có thể nhờ người khác hỗ trợ nếu quá mệt.
• Tự dùng sản phẩm giúp ngủ: Không cho trẻ sử dụng thuốc an thần, melatonin hoặc thảo dược để dỗ ngủ khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Với câu hỏi trẻ sơ sinh nên ngủ từ mấy giờ tối, cha mẹ không cần tìm một mốc giờ chung mà nên quan sát nhu cầu và dấu hiệu buồn ngủ của con. Những hoạt động chăm sóc nhẹ nhàng, đáp ứng cữ bú và môi trường ngủ an toàn sẽ giúp trẻ nghỉ ngơi phù hợp trong những tuần đầu đời. Nếu giấc ngủ thay đổi kèm biểu hiện bất thường, hãy đưa trẻ đi khám để được hướng dẫn.