Trẻ sơ sinh hay đưa tay cào mặt: Nguyên nhân và cách xử lý

Trẻ sơ sinh hay đưa tay cào mặt tuy phổ biến nhưng luôn khiến cha mẹ bận tâm. Việc tìm hiểu gốc rễ của hành vi này là bước đầu tiên để có biện pháp can thiệp phù hợp và an toàn cho bé, giúp bảo vệ làn da mỏng manh của con khỏi những tổn thương không đáng có.

Vì sao trẻ sơ sinh hay đưa tay cào mặt?

Hành động đưa tay lên cào mặt ở trẻ sơ sinh có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, phần lớn là các phản xạ tự nhiên và không đáng lo ngại. Hiểu rõ những lý do này sẽ giúp cha mẹ bớt căng thẳng và có cách chăm sóc bé tốt hơn.

Một trong những nguyên nhân chính là do phản xạ giật mình (phản xạ Moro). Khi có tiếng động lớn hoặc cảm giác mất thăng bằng đột ngột, trẻ sẽ giơ hai tay và duỗi các ngón tay ra, sau đó co tay lại và có thể vô tình cào vào mặt mình. Đây là một phản xạ hoàn toàn bình thường ở trẻ sơ sinh.

Bên cạnh đó, hệ thần kinh và khả năng kiểm soát vận động của trẻ trong những tháng đầu đời chưa hoàn thiện. Bé chưa thể điều khiển chính xác chuyển động của tay chân, dẫn đến việc quơ tay lung tung và tự làm xước mặt.

Hành động này cũng là một cách bé tự khám phá cơ thể mình. Bé tò mò về khuôn mặt, miệng, mũi và dùng tay để cảm nhận. Đôi khi, đây còn là một cách để bé tự trấn an, tương tự như mút tay, giúp bé cảm thấy dễ chịu và an toàn hơn, đặc biệt là khi buồn ngủ hoặc mệt mỏi.

Ngoài ra, trẻ có thể cào mặt để biểu thị sự khó chịu như đói, tã bẩn, hoặc quần áo không thoải mái. Cuối cùng, nếu da bé bị khô, nổi mẩn hay mắc các bệnh về da như chàm sữa, rôm sảy, bé sẽ cào mặt do cảm giác ngứa ngáy khó chịu.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Mặc dù cào mặt là hành vi phổ biến, cha mẹ cần quan sát và đưa bé đến gặp bác sĩ nếu nhận thấy các dấu hiệu bất thường sau đây để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời:

• Vết cào trên da bé sâu, chảy máu nhiều hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng như sưng tấy, đỏ, chảy dịch vàng hoặc mủ.
• Trẻ cào cấu một cách dữ dội, liên tục, kèm theo quấy khóc, cáu gắt và khó dỗ nín, cho thấy bé đang rất khó chịu.
• Trên da mặt hoặc các vùng khác của cơ thể bé xuất hiện các mảng mẩn đỏ, khô, bong tróc hoặc có mụn nước, nghi ngờ là dấu hiệu của viêm da cơ địa (chàm sữa) hoặc dị ứng.
• Bé thường xuyên cào cấu vào các vùng nhạy cảm như mắt, tai, có thể gây tổn thương nghiêm trọng.
• Hành vi cào mặt đi kèm với các triệu chứng đáng lo ngại khác như sốt, bỏ bú, bú kém, ngủ li bì hoặc nôn trớ.

Cách hạn chế trẻ cào xước mặt

Để bảo vệ làn da mỏng manh của bé khỏi những vết xước, cha mẹ có thể áp dụng một số biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả sau:

• Giữ móng tay của bé luôn ngắn và sạch sẽ. Hãy sử dụng bấm móng tay hoặc kéo chuyên dụng cho trẻ sơ sinh để cắt móng tay cho bé một cách cẩn thận. Thời điểm tốt nhất để làm việc này là khi bé đang ngủ say để tránh làm bé giật mình.
• Sử dụng bao tay cũng là một giải pháp phổ biến. Tuy nhiên, cha mẹ cần lưu ý chọn loại bao tay làm từ chất liệu mềm mại, thoáng khí và có kích thước vừa vặn, không quá chật để không ảnh hưởng đến lưu thông máu của bé. Đồng thời, cần thường xuyên giặt giũ để giữ vệ sinh.
• Quấn chũn hoặc dùng túi ngủ cho bé cũng là một cách hay để giữ tay bé ở vị trí cố định, hạn chế việc quơ tay lên mặt, đặc biệt là trong lúc ngủ. Điều này không chỉ giúp ngăn ngừa trầy xước mà còn mang lại cho bé cảm giác an toàn như khi còn trong bụng mẹ. Không quấn quá chặt và ngừng quấn ngay khi trẻ bắt đầu có dấu hiệu biết lẫy để giảm nguy cơ mất an toàn khi ngủ.
• Giữ cho làn da của bé luôn sạch sẽ và đủ ẩm cũng rất quan trọng. Sử dụng các loại sữa tắm, kem dưỡng ẩm dịu nhẹ, dành riêng cho trẻ sơ sinh để ngăn ngừa khô da và giảm ngứa ngáy, từ đó hạn chế hành vi cào gãi của bé.
• Cuối cùng, hãy quan sát để tìm ra nguyên nhân khiến bé khó chịu. Nếu bé cào mặt vì đói, hãy cho bé bú. Nếu bé buồn ngủ, hãy dỗ bé ngủ. Đôi khi, việc đánh lạc hướng bằng đồ chơi có màu sắc, âm thanh hoặc trò chuyện cùng bé cũng giúp bé quên đi việc đưa tay lên mặt.

Câu hỏi liên quan

Có nên đeo bao tay cho trẻ?

Việc đeo bao tay có thể giúp ngăn ngừa hiệu quả việc trẻ tự cào xước mặt và giữ ấm cho đôi tay của bé. Tuy nhiên, việc sử dụng bao tay liên tục có thể hạn chế sự phát triển xúc giác và khả năng khám phá thế giới xung quanh của trẻ qua đôi bàn tay.

Vì vậy, cha mẹ chỉ nên đeo bao tay cho bé khi thực sự cần thiết, chẳng hạn như lúc bé ngủ hoặc khi móng tay của bé chưa được cắt ngắn. Hãy đảm bảo chọn bao tay có chất liệu thoáng mát, rộng rãi và thường xuyên vệ sinh sạch sẽ để tránh vi khuẩn tích tụ.

Trẻ cào mặt có phải bị ngứa không?

Trẻ cào mặt có thể do ngứa, nhưng đây không phải là nguyên nhân duy nhất. Ngứa là một lý do phổ biến khi trẻ bị rôm sảy, chàm sữa, hoặc da bị khô. Khi đó, bé sẽ cào gãi để giảm bớt sự khó chịu.

Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, đây chỉ là một hành động phản xạ, một cách bé tự khám phá, hoặc để tự trấn an. Cha mẹ nên kiểm tra kỹ làn da của bé, nếu không thấy dấu hiệu mẩn đỏ hay phát ban thì khả năng cao hành vi cào mặt không phải do ngứa.

Khi nào trẻ hết thói quen này?

Trẻ cào mặt có thể do ngứa, nhưng đây không phải là nguyên nhân duy nhất. Ngứa là một lý do phổ biến khi trẻ bị rôm sảy, chàm sữa, hoặc da bị khô. Khi đó, bé sẽ cào gãi để giảm bớt sự khó chịu.

Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, đây chỉ là một hành động phản xạ, một cách bé tự khám phá, hoặc để tự trấn an. Cha mẹ nên kiểm tra kỹ làn da của bé, nếu không thấy dấu hiệu mẩn đỏ hay phát ban thì khả năng cao hành vi cào mặt không phải do ngứa.

Nhìn chung, việc trẻ sơ sinh hay đưa tay cào mặt là một phần bình thường trong quá trình phát triển. Bằng cách giữ vệ sinh, cắt móng tay cho bé thường xuyên và quan sát các dấu hiệu bất thường, cha mẹ hoàn toàn có thể giúp con trải qua giai đoạn này một cách an toàn và khỏe mạnh. Nếu có bất kỳ lo lắng nào về sức khỏe của bé, đừng ngần ngại tham khảo ý kiến của bác sĩ nhi khoa.