Tại sao phụ nữ thường bị trĩ sau sinh? Dấu hiệu nhận biết

Sau khi sinh, cơ thể phụ nữ trải qua nhiều thay đổi, đặc biệt ở vùng hậu môn - trực tràng, khiến nguy cơ bị trĩ sau sinh tăng cao. Tình trạng này thường gây sưng đau, khó chịu và ảnh hưởng tới sinh hoạt hằng ngày. 

Trĩ sau sinh là gì?

Trĩ sau sinh là tình trạng giãn và sưng các tĩnh mạch ở trực tràng hoặc vùng hậu môn xảy ra sau khi người phụ nữ sinh con. Khi các tĩnh mạch này chịu áp lực lớn, máu có thể đọng lại thay vì trở về tim, dẫn đến hình thành búi trĩ. Những phụ nữ bị trĩ trong quá trình mang thai, đặc biệt là sinh thường qua ngã âm đạo, có nguy cơ cao tiếp tục hoặc tái phát trĩ sau sinh.

Trĩ nội

Trĩ nội xuất hiện bên trong ống hậu môn, nơi các tĩnh mạch cao hơn bị ảnh hưởng. Các búi trĩ nội được phân loại theo mức độ nghiêm trọng:

• Cấp độ 1: Búi trĩ mới hình thành, gây rát nhẹ hoặc ngứa khi đi đại tiện;
• Cấp độ 2: Búi lồi ra khi rặn nhưng tự co lại được, đi kèm chảy máu;
• Cấp độ 3: Búi sa ra ngoài và chỉ có thể đẩy vào bằng tay, đau tăng khi đi cầu hoặc ngồi;
• Cấp độ 4: Búi sa hoàn toàn, không thể co vào được, gây đau dai dẳng và chảy máu.

Trĩ ngoại

Trĩ ngoại là búi trĩ phát triển dưới da xung quanh hậu môn, dễ quan sát hơn. Tình trạng này cũng được chia thành 4 cấp độ:

• Cấp độ 1: Búi nhỏ như hạt đậu, đôi khi cảm giác vướng khi ngồi, chảy ít máu;
• Cấp độ 2: Búi lớn hơn, gây vướng víu, ngứa hoặc rát hậu môn;
• Cấp độ 3: Búi sa xuống, có thể gây tắc nghẽn hậu môn, dễ chảy máu khi cọ vào quần hoặc khi đi cầu;
• Cấp độ 4: Búi sa hoàn toàn, đau dữ dội nếu không được xử lý, nguy cơ biến chứng cao.

Tại sao phụ nữ thường bị trĩ sau sinh?

Bị trĩ sau sinh là vấn đề phổ biến ở nhiều phụ nữ, xuất phát từ nhiều yếu tố liên quan đến thai kỳ, quá trình sinh nở và thói quen sinh hoạt. Hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả tình trạng này.

Rặn quá nhiều khi sinh

Trong quá trình chuyển dạ, việc rặn mạnh hoặc kéo dài sẽ tạo áp lực lớn lên ổ bụng, đặc biệt là khoang chậu. Áp lực này gây tắc nghẽn tĩnh mạch vùng trực tràng - hậu môn, làm các búi trĩ sưng phồng và sa ra ngoài.

Táo bón kéo dài

Táo bón là nguyên nhân phổ biến dẫn đến trĩ sau sinh. Khi phân cứng, người mẹ thường phải rặn mạnh khi đi đại tiện, khiến tĩnh mạch trực tràng giãn ra và hình thành búi trĩ. Một số yếu tố góp phần gây táo bón bao gồm:

• Thay đổi nội tiết tố, đặc biệt progesterone tăng cao trong thai kỳ làm nhu động ruột chậm.
• Chế độ ăn thiếu chất xơ và nước, nhưng nhiều thực phẩm bổ sung canxi hoặc sắt.
• Ngồi hoặc nằm nhiều, ít vận động.
• Sử dụng thuốc giảm đau hoặc các loại thuốc khác làm chậm tiêu hóa.
• Hạn chế đi đại tiện do sợ đau vết cắt tầng sinh môn.

Áp lực từ trọng lượng thai nhi

Khi thai nhi lớn dần, đặc biệt ở những tháng cuối thai kỳ, trọng lượng tăng lên sẽ tạo áp lực lên trực tràng và vùng hậu môn. Tình trạng này làm tĩnh mạch bị chèn ép, máu ứ đọng và giãn mạch, dẫn đến sưng phồng búi trĩ.

Tiền sử mắc trĩ

Những phụ nữ từng mắc trĩ hoặc táo bón trước đó có nguy cơ cao tái phát sau sinh. Sự gia tăng progesterone trong thai kỳ làm giãn tĩnh mạch, khiến tình trạng sưng phù, thuyên tắc và chảy máu búi trĩ dễ xảy ra hơn ở những người từng bị trĩ.

Dấu hiệu bệnh trĩ ở phụ nữ sau sinh

Bị trĩ sau sinh có thể xuất hiện với mức độ và biểu hiện khác nhau ở từng người. Nhận biết sớm các triệu chứng sẽ giúp người bệnh can thiệp kịp thời, giảm đau và phòng ngừa biến chứng. Các dấu hiệu thường gặp bao gồm:

• Đại tiện ra máu: Một trong những triệu chứng sớm và phổ biến nhất là xuất hiện máu khi đi đại tiện. Lúc đầu, máu thường rất ít, chỉ lộ trên giấy vệ sinh hoặc dính chút trên phân. Khi trĩ tiến triển nặng hơn, lượng máu chảy ra nhiều hơn, có thể thành cục máu đông trong trực tràng, gây khó chịu rõ rệt.
• Sa búi trĩ: Sa búi trĩ thường xuất hiện khi trĩ đã tiến triển (cấp độ 3 trở lên). Người bệnh cảm thấy cộm, vướng hoặc đau ở hậu môn, đặc biệt khi đại tiện, mang vác nặng hoặc vận động nhiều. Ở giai đoạn nhẹ (cấp độ 1 - 2), búi trĩ ít hoặc không ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt.
• Ngứa hậu môn: Ngứa và khó chịu tại vùng hậu môn là triệu chứng thường gặp, ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày và khiến người bệnh mất tự tin khi giao tiếp hoặc ra ngoài.
• Sưng và đau hậu môn: Trĩ ngoại bị thuyên tắc hoặc trĩ nội sa nghẹt có thể gây sưng đau dữ dội, làm khó ngồi, đi lại hoặc thực hiện các hoạt động bình thường. Một số trường hợp đau nặng hơn cả cảm giác khi chuyển dạ.
• Nứt rát kẽ hậu môn: Nếu trĩ kéo dài mà không được điều trị, hậu môn có thể xuất hiện các vết nứt nhỏ, gây rát và chảy máu mỗi lần đi vệ sinh.
• Các triệu chứng kèm theo khác: Tiết dịch nhầy ở hậu môn, xuất hiện các cục u mềm hoặc nhạy cảm quanh hậu môn, viêm da hoặc viêm trực tràng do cọ xát hoặc vi khuẩn, mệt mỏi, suy nhược do mất máu kéo dài.

Tóm lại, bị trĩ sau sinh là tình trạng phổ biến do nhiều nguyên nhân như áp lực khi sinh, táo bón kéo dài, trọng lượng thai nhi và tiền sử mắc trĩ. Nhận biết sớm các dấu hiệu như đại tiện ra máu, sa búi trĩ, ngứa hay đau hậu môn sẽ giúp phụ nữ can thiệp kịp thời, chăm sóc đúng cách và phòng ngừa biến chứng, từ đó duy trì sức khỏe hậu môn trực tràng và sự thoải mái sau sinh.