Trĩ nội độ 3 là gì? Những điều cần biết về trĩ nội độ 3

Trĩ nội hình thành khi hệ thống tĩnh mạch nằm sâu bên trong ống hậu môn bị giãn nở quá mức, kèm theo tình trạng ứ đọng máu kéo dài. Do xuất phát ở vị trí khuất bên trong, bệnh thường không thể nhận biết bằng quan sát thông thường ở giai đoạn đầu. Về mặt sinh lý, các tĩnh mạch vùng hậu môn hoạt động như một lớp đệm sinh học, góp phần hỗ trợ kiểm soát quá trình đại tiện. Khi áp lực tại vùng hậu môn - trực tràng tăng cao và kéo dài, thành mạch dần suy yếu, từ đó gây phình giãn và phát triển thành các búi trĩ nội.

Dựa trên cơ chế tiến triển này, trĩ nội độ 3 là giai đoạn bệnh đã phát triển rõ rệt cả về kích thước búi trĩ lẫn mức độ triệu chứng. So với trĩ nội độ 1 và trĩ nội độ 2, trĩ nội độ 3 đã tiến triển nặng hơn. Ở giai đoạn này, các búi trĩ thường xuyên sa ra ngoài hậu môn khi đi đại tiện hoặc khi người bệnh rặn mạnh, và không còn khả năng tự co trở lại vị trí ban đầu. Người bệnh phải dùng tay đẩy búi trĩ vào trong mới có thể giảm cảm giác vướng cộm, khó chịu. Trĩ nội độ 3 được xếp vào nhóm bệnh trĩ trung bình - nặng, dễ gây chảy máu, viêm nhiễm và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày nếu không được điều trị phù hợp.

Trĩ nội nói chung và trĩ nội độ 3 nói riêng là bệnh lý hậu môn - trực tràng khá phổ biến, có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây. Bệnh có thể gặp ở cả nam và nữ, thường xuất hiện ở nhóm người trưởng thành, đặc biệt là trên 40 tuổi. Do phần lớn người bệnh chỉ đi khám khi búi trĩ sa rõ và gây khó chịu, khiến trĩ nội độ 3 trở thành một trong những giai đoạn được chẩn đoán khá thường gặp trên lâm sàng.

Những dấu hiệu và triệu chứng của trĩ nội độ 3

Ở giai đoạn trĩ nội độ 3, các triệu chứng không chỉ xuất hiện thường xuyên mà còn có xu hướng nặng dần theo thời gian. Trĩ nội độ 3 thường gây ra nhiều triệu chứng rõ rệt, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Các dấu hiệu và triệu chứng điển hình có thể bao gồm:

• Sa búi trĩ khi đi đại tiện: Búi trĩ sa ra ngoài hậu môn mỗi lần đi vệ sinh hoặc khi rặn mạnh và không thể tự co lại, cần dùng tay đẩy vào trong. Việc sa lặp đi lặp lại khiến búi trĩ dễ phù nề, viêm và tăng nguy cơ biến chứng.
• Chảy máu hậu môn: Máu thường có màu đỏ tươi do các tĩnh mạch trĩ bị giãn mỏng và dễ tổn thương khi phân đi qua, xuất hiện nhỏ giọt hoặc dính trên giấy vệ sinh, lặp lại nhiều lần theo thời gian.
• Cảm giác cộm vướng, khó chịu vùng hậu môn: Người bệnh thường thấy vướng víu, nặng tức hoặc khó chịu rõ rệt, nhất là khi ngồi lâu hoặc vận động.
• Đau rát hậu môn: Cảm giác đau có thể tăng lên khi búi trĩ sa nhiều, phù nề hoặc bị cọ xát trong sinh hoạt hằng ngày.
• Ngứa ngáy, ẩm ướt quanh hậu môn: Búi trĩ sa ra ngoài thường tiết dịch nhầy, làm vùng da quanh hậu môn luôn ẩm ướt. Môi trường này dễ gây kích ứng da, ngứa ngáy kéo dài và làm tăng nguy cơ viêm da hậu môn.
• Táo bón hoặc rối loạn thói quen đại tiện: Người bệnh thường sợ đau, sợ chảy máu nên nhịn đi ngoài, khiến táo bón kéo dài và làm bệnh nặng hơn.

Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh trĩ nội độ 3

Khi không được điều trị đúng cách, trĩ nội độ 3 có thể dẫn đến nhiều biến chứng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Các biến chứng thường gặp bao gồm:

• Thiếu máu mạn tính: Do chảy máu hậu môn tái diễn nhiều lần, dù mỗi lần lượng máu mất không lớn nhưng kéo dài có thể gây thiếu máu. Bệnh nhân sẽ xuất hiện các triệu chứng mệt mỏi, hoa mắt, suy nhược.
• Viêm nhiễm búi trĩ: Búi trĩ sa dễ ứ dịch và phân, tạo điều kiện dễ nhiễm khuẩn, gây sưng đau và tiết dịch.
• Nghẹt búi trĩ: Búi trĩ sa không đẩy vào được, máu bị ứ trệ trong búi trĩ, gây phù nề và đau dữ dội.
• Hoại tử búi trĩ: Xảy ra khi nghẹt búi trĩ kéo dài, máu nuôi bị cản trở nghiêm trọng. Đây là biến chứng nguy hiểm, tiềm ẩn nhiều nguy cơ nhiễm trùng lan rộng và cần điều trị khẩn cấp.
• Nứt kẽ hậu môn: Do táo bón và tổn thương niêm mạc hậu môn kéo dài làm tăng nguy cơ rách niêm mạc hậu môn.
• Ảnh hưởng chất lượng cuộc sống: Gây đau, vướng víu, khó sinh hoạt và làm việc hằng ngày.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Người bệnh nên đi khám bác sĩ khi trĩ nội có dấu hiệu tiến triển rõ rệt và gây nhiều khó chịu. Cụ thể, nếu búi trĩ thường xuyên sa ra ngoài khi đi đại tiện và không tự co lại, phải dùng tay đẩy vào, hoặc xuất hiện chảy máu hậu môn lặp đi lặp lại, người bệnh không nên chủ quan mà nên đi khám để được hướng dẫn điều trị đúng cách. 

Ngoài ra, cảm giác đau rát, sưng nề, ngứa ngáy kéo dài quanh hậu môn, tiết dịch bất thường hoặc không thể đẩy búi trĩ vào trong cũng là những dấu hiệu cần được thăm khám sớm. Trường hợp mệt mỏi, hoa mắt do nghi ngờ mất máu, hoặc điều trị tại nhà không cải thiện triệu chứng, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và tư vấn điều trị kịp thời.

Các nguyên nhân gây trĩ nội độ 3 thường liên quan đến việc tăng áp lực kéo dài lên vùng hậu môn - trực tràng và sự tiến triển của bệnh trĩ nội qua thời gian, bao gồm:

• Táo bón kéo dài: Việc đại tiện khó, phải rặn nhiều khiến áp lực liên tục tác động lên các tĩnh mạch hậu môn. Theo thời gian, máu bị ứ trệ, thành mạch giãn yếu, làm búi trĩ to dần và dễ sa ra ngoài.
• Chế độ ăn thiếu chất xơ, uống ít nước: Khi phân khô và cứng, quá trình đi đại tiện trở nên khó khăn hơn, làm tăng nguy cơ táo bón và gây tổn thương lặp đi lặp lại cho búi trĩ.
• Ít vận động, ngồi hoặc đứng lâu: Thói quen sinh hoạt này làm tuần hoàn máu vùng chậu kém, khiến máu dồn ứ tại tĩnh mạch hậu môn và thúc đẩy búi trĩ phình to.
• Rặn mạnh hoặc ngồi lâu trong nhà vệ sinh: Việc tạo áp lực kéo dài lên hậu môn làm búi trĩ nhanh chóng sa ra ngoài và giảm khả năng tự co lại.
• Mang thai và sinh con: Áp lực từ thai nhi cùng sự thay đổi nội tiết trong thai kỳ làm thành mạch yếu hơn. Bên cạnh đó, quá trình rặn sinh khiến búi trĩ dễ sa và tiến triển nặng.
• Lao động nặng, nâng vác thường xuyên: Hoạt động gắng sức làm tăng áp lực ổ bụng lặp đi lặp lại, tác động xấu đến hệ tĩnh mạch hậu môn - trực tràng.
• Không điều trị trĩ nội ở giai đoạn sớm: Việc chủ quan, trì hoãn thăm khám và điều trị khi trĩ còn ở độ 1 - 2 khiến búi trĩ tiếp tục phát triển, sa nhiều hơn và tiến triển dẫn đến trĩ nội độ 3.

Những ai có nguy cơ mắc bệnh trĩ nội độ 3?

Trĩ nội độ 3 thường không xuất hiện đột ngột mà là kết quả của quá trình bệnh tiến triển kéo dài và tích lũy nhiều yếu tố nguy cơ. Những người có thói quen sinh hoạt hoặc yếu tố sức khỏe làm tăng áp lực kéo dài lên vùng hậu môn - trực tràng, bao gồm:

• Phụ nữ mang thai và sau sinh, đặc biệt là sinh thường nhiều lần.
• Người trung niên và cao tuổi, do thành mạch và mô nâng đỡ hậu môn suy yếu theo thời gian.
• Người thừa cân, béo phì, vì trọng lượng cơ thể làm tăng áp lực vùng chậu.
• Người đã mắc trĩ nội độ 1 - 2 nhưng không điều trị sớm, khiến bệnh tiến triển nặng dần đến độ 3.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh trĩ nội độ 3

Trĩ nội độ 3 thường hình thành khi nhiều yếu tố bất lợi tác động kéo dài lên vùng hậu môn - trực tràng, khiến bệnh tiến triển từ các giai đoạn nhẹ sang nặng. Những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc trĩ nội độ 3 bao gồm:

• Táo bón mạn tính hoặc tiêu chảy kéo dài, gây rối loạn thói quen đại tiện và tăng áp lực lên búi trĩ.
• Thói quen rặn mạnh, ngồi lâu khi đi vệ sinh, làm máu ứ trệ tại tĩnh mạch hậu môn.
• Chế độ ăn thiếu chất xơ, uống ít nước, khiến phân khô cứng và khó đào thải.
• Ít vận động, ngồi hoặc đứng lâu, đặc biệt ở người làm việc văn phòng hoặc lao động tĩnh tại.
• Lao động nặng, thường xuyên nâng vác, khiến áp lực ổ bụng tăng lặp đi lặp lại.

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán trĩ nội độ 3

Việc xét nghiệm và chẩn đoán trĩ nội độ 3 chủ yếu dựa trên thăm khám lâm sàng kết hợp với các phương tiện cận lâm sàng nhằm xác định chính xác mức độ sa búi trĩ và loại trừ các bệnh lý khác vùng hậu môn - trực tràng. Các phương pháp thường được áp dụng gồm:

Thăm khám lâm sàng là bước quan trọng trong chẩn đoán trĩ nội độ 3. Bác sĩ sẽ khai thác các triệu chứng cơ năng như sa búi trĩ khi đi đại tiện, chảy máu hậu môn, đau rát hoặc cảm giác vướng cộm, đồng thời hỏi về thời gian mắc bệnh và các yếu tố nguy cơ liên quan. Sau đó, vùng hậu môn được quan sát trực tiếp, đặc biệt khi người bệnh rặn, nhằm đánh giá mức độ sa búi trĩ. Bác sĩ cũng có thể thăm khám trực tràng bằng tay để kiểm tra trương lực cơ thắt, phát hiện bất thường và loại trừ các nguyên nhân khác gây chảy máu hậu môn.

Một số xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết:

• Nội soi hậu môn - trực tràng: Là phương pháp quan trọng để quan sát trực tiếp búi trĩ nội, xác định số lượng, vị trí và mức độ sa, đồng thời phân biệt với polyp, nứt kẽ hậu môn hoặc khối u trực tràng.
• Xét nghiệm máu: Thường được chỉ định nếu người bệnh chảy máu kéo dài, nhằm đánh giá tình trạng thiếu máu.

Phương pháp điều trị trĩ nội độ 3

Việc điều trị trĩ nội độ 3 cần được cá thể hóa dựa trên mức độ sa búi trĩ, triệu chứng và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Các phương pháp thường được áp dụng gồm:

Điều trị nội khoa hỗ trợ: Sử dụng thuốc uống và thuốc đặt giúp giảm đau, giảm viêm, cầm máu và cải thiện triệu chứng. Phương pháp này không loại bỏ được búi trĩ, chủ yếu dùng để kiểm soát triệu chứng trước hoặc sau can thiệp.

Thủ thuật can thiệp ít xâm lấn:

• Thắt búi trĩ bằng vòng cao su: Phù hợp với nhiều trường hợp trĩ nội độ 3, giúp búi trĩ teo dần và rụng.
• Chích xơ: Tiêm chất gây xơ hóa làm giảm lưu lượng máu đến búi trĩ.
• Đốt laser: Hỗ trợ làm co búi trĩ và giảm chảy máu.

Phẫu thuật: Được chỉ định khi búi trĩ sa nhiều, tái phát sau thủ thuật hoặc có biến chứng. Các kỹ thuật có thể gồm cắt trĩ kinh điển, phương pháp Longo, hoặc phương pháp cắt đốt trĩ Laser Diode.

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp hạn chế diễn tiến trĩ nội độ 3

Chế độ sinh hoạt

• Duy trì thói quen đại tiện đều đặn, không nhịn đi ngoài và tránh rặn mạnh khi đại tiện, không ngồi quá lâu trong nhà vệ sinh
• Tăng cường vận động phù hợp như đi bộ nhẹ, tập giãn cơ để thúc đẩy tuần hoàn máu vùng chậu. Tránh ngồi hoặc đứng một tư thế trong thời gian dài.
• Giữ vệ sinh hậu môn sạch sẽ, lau rửa nhẹ nhàng sau mỗi lần đi ngoài để hạn chế kích ứng.
• Hạn chế làm việc nặng hoặc gắng sức, tránh tạo áp lực đột ngột lên ổ bụng.

Chế độ dinh dưỡng

• Bổ sung nhiều chất xơ trong khẩu phần ăn từ rau xanh, trái cây và các loại hạt để giúp phân mềm hơn.
• Đảm bảo cung cấp đủ nước cho cơ thể mỗi ngày, hỗ trợ hoạt động tiêu hóa và giảm táo bón.
• Giảm tiêu thụ đồ ăn cay nóng, rượu bia và chất kích thích, vì dễ làm trĩ sung huyết và nặng triệu chứng.

Phương pháp phòng ngừa trĩ nội độ 3

Phòng ngừa trĩ nội độ 3 chủ yếu tập trung vào việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ và ngăn bệnh trĩ nội tiến triển từ giai đoạn sớm. Người dân có thể chủ động thực hiện các biện pháp sau:

• Phòng ngừa và cải thiện táo bón bằng cách ăn nhiều chất xơ, uống đủ nước và duy trì thói quen đại tiện đều đặn mỗi ngày.
• Tránh rặn mạnh và không ngồi lâu khi đi vệ sinh, hạn chế các thói quen làm tăng áp lực lên vùng hậu môn.
• Duy trì vận động thường xuyên, tránh ngồi hoặc đứng quá lâu, nghỉ ngơi hợp lý trong quá trình làm việc.
• Kiểm soát cân nặng và tránh lao động nặng quá sức, nhằm giảm áp lực ổ bụng và vùng chậu.
• Chăm sóc và giữ vệ sinh hậu môn đúng cách, giúp hạn chế viêm nhiễm và kích ứng.
• Khám và điều trị trĩ nội ngay từ giai đoạn sớm, không chủ quan hoặc tự điều trị kéo dài tại nhà.

• Việc duy trì lối sống lành mạnh và can thiệp kịp thời ngay từ khi có triệu chứng nhẹ là yếu tố quan trọng giúp ngăn trĩ nội tiến triển đến độ 3.