Tại sao hay bị muỗi đốt? Lý giải từ những yếu tố không ngờ tới

Ngồi cùng một nhóm bạn nhưng dường như chỉ có bạn trở thành mục tiêu của những đàn muỗi vo ve, để lại vô số nốt sưng ngứa khó chịu. Điều này có thể gây ra không ít phiền toái và lo lắng, đặc biệt là về nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm. Thực tế, sự "ưu ái" của muỗi dành cho một số người là hoàn toàn có cơ sở khoa học, liên quan đến nhiều yếu tố từ mùi cơ thể đến cả nhóm máu của bạn. Bài viết này giải thích rõ tại sao hay bị muỗi đốt và cách khắc phục triệt để tình trạng này.

Tại sao hay bị muỗi đốt? Lý giải từ góc độ khoa học

Muỗi, đặc biệt là muỗi cái, cần protein trong máu để sản xuất trứng. Chúng sử dụng một bộ cảm biến phức tạp để xác định vị trí của vật chủ. Nếu bạn thường xuyên là mục tiêu, có thể bạn đang sở hữu một hoặc nhiều đặc điểm hấp dẫn chúng.

Khí Carbon Dioxide (CO₂ ) - Tín hiệu "dẫn đường"

Con người thải ra khí CO₂  khi thở, và đây là một trong những tín hiệu chính giúp muỗi định vị chúng ta từ khoảng cách xa, lên đến 50 mét. Muỗi cái có các cơ quan thụ cảm cực kỳ nhạy cảm với CO₂ .

Những người có tỷ lệ trao đổi chất cao hơn, chẳng hạn như người có thân hình lớn, phụ nữ mang thai hoặc người vừa tập thể dục, sẽ thải ra nhiều CO₂  hơn và do đó, trở nên hấp dẫn hơn đối với muỗi.

Mùi cơ thể và hệ vi sinh vật trên da

Mỗi người có một "dấu vân tay" mùi hương riêng, được quyết định bởi yếu tố di truyền và hệ vi sinh vật sống trên da. Mồ hôi của chúng ta chứa các hợp chất hóa học như axit lactic, amoniac và axit uric, tất cả đều là những chất thu hút muỗi mạnh mẽ.

Sự đa dạng và thành phần của hệ vi sinh vật trên da cũng đóng một vai trò quan trọng. Một số loại vi khuẩn tạo ra các hợp chất hóa học mà muỗi yêu thích, trong khi những loại khác lại tạo ra mùi hương có tác dụng xua đuổi. Điều này giải thích tại sao hai người đứng cạnh nhau có thể có mức độ hấp dẫn muỗi khác nhau.

Nhóm máu có phải là yếu tố quyết định?

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa nhóm máu và tần suất bị muỗi đốt. Một nghiên cứu cho thấy muỗi Aedes albopictus (muỗi vằn châu Á) có xu hướng đậu lên người có nhóm máu O nhiều gần gấp đôi so với người có nhóm máu A. Người có nhóm máu B nằm ở khoảng giữa.

Theo một số nghiên cứu cho thấy yếu tố di truyền có thể đóng vai trò đáng kể trong mức độ hấp dẫn của cơ thể đối với muỗi.

Nhiệt độ cơ thể và mồ hôi

Muỗi bị thu hút bởi nhiệt. Cơ thể chúng ta tạo ra nhiệt, đặc biệt là sau khi vận động hoặc trong thời tiết nóng bức. Khi thân nhiệt tăng lên, các mạch máu sẽ giãn ra gần bề mặt da hơn, làm tăng lượng nhiệt tỏa ra và khiến bạn trở thành một mục tiêu rõ ràng hơn.

Ngoài ra, mồ hôi không chỉ chứa các hợp chất hóa học hấp dẫn mà còn làm tăng độ ẩm trên da, tạo điều kiện lý tưởng cho muỗi đáp xuống.

Những đối tượng nào thường thu hút muỗi hơn?

Dựa trên các yếu tố khoa học kể trên, có thể xác định một số nhóm người có nguy cơ bị muỗi đốt cao hơn. Việc nhận biết mình có thuộc nhóm này hay không sẽ giúp bạn có biện pháp phòng ngừa chủ động và hiệu quả hơn.

Phụ nữ mang thai

Phụ nữ mang thai thường là "nam châm hút muỗi" thực sự. Họ thở ra lượng khí CO2 nhiều hơn khoảng 21% so với người bình thường và có thân nhiệt trung bình cao hơn. Sự kết hợp của hai yếu tố này khiến họ trở thành mục tiêu hấp dẫn cho muỗi, đòi hỏi cần có biện pháp bảo vệ đặc biệt để tránh các bệnh nguy hiểm như sốt xuất huyết hay Zika.

Người vừa vận động

Sau khi tập thể dục, cơ thể bạn hội tụ đủ các yếu tố mà muỗi yêu thích: tăng thải CO2 do thở nhanh và sâu, tăng thân nhiệt, và tiết nhiều mồ hôi chứa axit lactic. Đây là lý do tại sao bạn thường bị muỗi tấn công nhiều hơn khi đang chạy bộ hoặc chơi thể thao ngoài trời vào lúc chạng vạng.

Người mặc quần áo tối màu

Muỗi không chỉ dựa vào khứu giác mà còn cả thị giác để tìm kiếm con mồi. Chúng bay gần mặt đất và sử dụng hình ảnh tương phản với đường chân trời để phát hiện mục tiêu. Quần áo tối màu (như đen, xanh nước biển, đỏ) sẽ nổi bật hơn và dễ bị muỗi phát hiện hơn so với quần áo sáng màu (như trắng, be, vàng nhạt).

Yếu tố di truyền

Các nhà khoa học ước tính rằng có tới 85% sự khác biệt về mức độ hấp dẫn đối với muỗi giữa người này và người khác là do di truyền. Yếu tố di truyền ảnh hưởng đến mọi thứ, từ tỷ lệ trao đổi chất, nhóm máu cho đến các hợp chất hóa học tự nhiên trên da của bạn. Vì vậy, nếu bạn cảm thấy mình "thừa hưởng" khả năng thu hút muỗi từ cha mẹ, điều đó hoàn toàn có cơ sở khoa học.

Các biện pháp phòng tránh muỗi đốt hiệu quả

Hiểu được lý do tại sao hay bị muỗi đốt là bước đầu tiên để bảo vệ bản thân. May mắn là có rất nhiều cách hiệu quả để bạn giảm thiểu nguy cơ bị làm phiền và phòng tránh các bệnh do muỗi truyền, chẳng hạn như sốt xuất huyết, Zika, sốt rét. Các triệu chứng như mệt mỏi, đau cơ, đau khớp là dấu hiệu cảnh báo cần chú ý.

Sử dụng các sản phẩm xua muỗi

Các loại kem bôi hoặc bình xịt chống muỗi chứa DEET, Picaridin hoặc tinh dầu bạch đàn chanh (OLE) đã được chứng minh là có hiệu quả cao. Luôn đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và thoa lại sau một khoảng thời gian nhất định, đặc biệt là sau khi bơi hoặc đổ nhiều mồ hôi.

Mặc quần áo phù hợp

Ưu tiên mặc quần áo sáng màu, dài tay, và che phủ càng nhiều da càng tốt khi bạn đi ra ngoài vào thời điểm muỗi hoạt động mạnh (thường là lúc bình minh và hoàng hôn). Các loại vải dệt dày cũng có thể ngăn vòi muỗi xuyên qua.

Giữ gìn môi trường sống sạch sẽ

Muỗi đẻ trứng trong nước đọng. Thường xuyên kiểm tra và loại bỏ các vật chứa nước không cần thiết quanh nhà như lốp xe cũ, chậu hoa, xô, và khơi thông cống rãnh. Việc phát quang bụi rậm cũng giúp loại bỏ nơi trú ẩn của muỗi trưởng thành.

Sử dụng các biện pháp hỗ trợ

Ngủ trong màn (mùng), đặc biệt là màn có tẩm hóa chất diệt côn trùng, là một trong những cách hiệu quả nhất để phòng muỗi đốt vào ban đêm. Bạn cũng có thể lắp đặt lưới chống muỗi ở cửa sổ và cửa ra vào để ngăn chúng bay vào nhà.

Việc bị muỗi đốt không chỉ gây khó chịu mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe. Bằng cách hiểu rõ các yếu tố khiến bạn trở nên hấp dẫn hơn trong mắt muỗi và áp dụng các biện pháp phòng ngừa một cách nhất quán, bạn hoàn toàn có thể giảm thiểu đáng kể số lần bị đốt và bảo vệ sức khỏe cho bản thân cũng như gia đình.