Tử cung ngả sau: Nguyên nhân, ảnh hưởng và cách điều trị

Tử cung của phụ nữ có thể ở nhiều tư thế khác nhau, trong đó ngả trước là phổ biến nhất. Tuy nhiên, có khoảng 25% phụ nữ có tử cung nghiêng về phía sau, một đặc điểm cấu tạo hoàn toàn bình thường nhưng đôi khi lại gây ra những băn khoăn không đáng có.

Tử cung ngả sau là gì?

Tử cung ngả sau là một thuật ngữ y khoa mô tả tình trạng thân tử cung nghiêng về phía cột sống và trực tràng, thay vì hướng về phía trước và tựa vào bàng quang như đa số trường hợp. Đây được xem là một biến thể về mặt giải phẫu, không phải là một bệnh lý.

Tình trạng này khá phổ biến, xuất hiện ở khoảng 1/4 phụ nữ. Trong hầu hết các trường hợp, tử cung ngả sau không gây ra bất kỳ triệu chứng nào và chỉ được phát hiện tình cờ qua thăm khám phụ khoa định kỳ hoặc siêu âm. Việc có cấu trúc tử cung này thường không ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể hay chức năng sinh sản của người phụ nữ.

Một số phụ nữ có tử cung ngả sau có thể đồng thời gặp đau vùng chậu, đau khi quan hệ hoặc đau bụng kinh. Tuy nhiên, các triệu chứng này không nhất thiết do tư thế ngả sau gây ra mà có thể liên quan đến bệnh lý đi kèm như lạc nội mạc tử cung, dính vùng chậu hoặc u xơ tử cung.

Nguyên nhân khiến tử cung ngả sau

Tư thế của tử cung có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau, từ bẩm sinh đến các thay đổi trong cuộc sống của người phụ nữ. Việc xác định nguyên nhân giúp bác sĩ có hướng theo dõi và tư vấn phù hợp.

• Yếu tố bẩm sinh: Ở nhiều phụ nữ, đây là một đặc điểm giải phẫu tự nhiên hình thành từ khi cơ thể phát triển và không liên quan đến bất kỳ bệnh lý nào.

• Mang thai và sinh nở: Thai kỳ và quá trình sinh nở có thể làm thay đổi tạm thời hoặc lâu dài vị trí của tử cung ở một số phụ nữ. Tuy nhiên, không nên cho rằng tử cung ngả sau hình thành đơn giản vì các dây chằng “không co lại hoàn toàn” sau sinh.

• Bệnh lý phụ khoa: Lạc nội mạc tử cung hoặc bệnh viêm vùng chậu có thể gây viêm và dính vùng chậu, từ đó làm thay đổi vị trí của tử cung. U xơ tử cung, tùy vị trí và kích thước, cũng có thể làm thay đổi hình dạng hoặc trục của tử cung.

• Mô sẹo sau phẫu thuật: Các cuộc phẫu thuật ở vùng bụng hoặc vùng chậu trước đó có thể tạo ra các dải sẹo dính, làm thay đổi vị trí tự nhiên của tử cung.

• Thời kỳ mãn kinh: Sự suy giảm estrogen trong giai đoạn mãn kinh làm suy yếu các dây chằng vùng chậu, có thể dẫn đến sự thay đổi vị trí của tử cung.

Tử cung ngả sau có ảnh hưởng đến khả năng mang thai không?

Đây là một trong những lo lắng lớn nhất của phụ nữ khi biết mình có tử cung ngả sau. Về cơ bản, tư thế của tử cung không phải là yếu tố cản trở khả năng thụ thai. Tinh trùng vẫn có thể di chuyển qua cổ tử cung và đến gặp trứng một cách bình thường.

Hầu hết phụ nữ có tử cung ở tư thế này vẫn có thể mang thai tự nhiên mà không gặp khó khăn gì. Tuy nhiên, khả năng thụ thai có thể bị ảnh hưởng nếu nguyên nhân gây ra tình trạng này là do các bệnh lý như lạc nội mạc tử cung hay viêm dính vùng chậu. Khi đó, chính bệnh lý nền mới là rào cản cho việc thụ thai, chứ không phải do tư thế của tử cung.

Do đó, nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc có con, bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra toàn diện để xác định nguyên nhân gốc rễ, thay vì chỉ tập trung vào vị trí của tử cung.

Tử cung ngả sau khi mang thai có sao không?

Nhìn chung, tử cung ngả sau thường không gây ra vấn đề nghiêm trọng trong thai kỳ. Khi thai kỳ tiến triển, tử cung thường lớn dần và di chuyển lên khỏi khung chậu. Phần lớn tử cung ngả sau sẽ tự điều chỉnh khi thai kỳ phát triển; tuy nhiên, một tỷ lệ rất nhỏ có thể vẫn bị giữ trong khung chậu và dẫn đến tử cung kẹt.

Trong thai kỳ, đa số trường hợp tử cung ngả sau không gây vấn đề đáng kể. Hiếm khi tử cung vẫn nằm ở tư thế ngả sau và bị giữ trong khung chậu khi thai kỳ tiến triển, dẫn đến tử cung kẹt (incarcerated gravid uterus). Tình trạng này có thể gây các triệu chứng như khó tiểu hoặc bí tiểu, đau vùng chậu và các triệu chứng tiêu hóa, đồng thời cần được đánh giá sản khoa.

Trong một số trường hợp rất hiếm, nếu tử cung bị dính chặt vào khung chậu do mô sẹo và không thể tự nâng lên, nó có thể bị kẹt lại. Tình trạng này được gọi là “tử cung kẹt”, có thể làm tăng nguy cơ sảy thai. Dù vậy, đây là một biến chứng hiếm gặp và bác sĩ có thể phát hiện sớm qua siêu âm để can thiệp kịp thời.

Khi nào cần điều trị?

Việc điều trị chỉ được xem xét khi tình trạng tử cung ngả sau gây ra các triệu chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống hoặc khi nó là hậu quả của một bệnh lý khác. Nếu không có triệu chứng, bạn hoàn toàn không cần can thiệp y tế.

Các phương pháp điều trị có thể bao gồm:

• Điều trị nguyên nhân gốc rễ: Nếu nguyên nhân là lạc nội mạc tử cung hoặc viêm vùng chậu, bác sĩ sẽ tập trung điều trị các bệnh lý này bằng thuốc hoặc phẫu thuật.

• Bài tập thể chất: Các bài tập như Kegel hay nghiêng xương chậu có thể giúp tăng cường sức mạnh cho cơ sàn chậu, nhưng chúng không thể thay đổi vị trí cố định của tử cung.

• Vòng nâng (pessary): Pessary chủ yếu được sử dụng để hỗ trợ trong một số tình trạng sa cơ quan vùng chậu. Không nên xem pessary là phương pháp điều trị thường quy cho tử cung ngả sau không triệu chứng. Việc sử dụng pessary chỉ được cân nhắc trong những tình huống lâm sàng cụ thể theo chỉ định của bác sĩ.

• Phẫu thuật: Phẫu thuật không được chỉ định thường quy chỉ vì tử cung ngả sau. Trong những trường hợp tử cung ngả sau có triệu chứng do bệnh lý nền, điều trị tập trung vào nguyên nhân gây triệu chứng. Phẫu thuật có thể được cân nhắc trong một số trường hợp chọn lọc khi có bệnh lý đi kèm hoặc triệu chứng dai dẳng sau khi đã đánh giá các nguyên nhân khác. Không nên xem cắt tử cung là phương pháp điều trị cho tử cung ngả sau đơn thuần. Nếu cần phẫu thuật, lựa chọn sẽ phụ thuộc vào bệnh lý gây ra triệu chứng, tuổi, mong muốn sinh sản và tình trạng cụ thể của người bệnh.

Tóm lại, tử cung ngả sau phần lớn là một biến thể giải phẫu bình thường và vô hại. Thay vì quá lo lắng, chị em nên duy trì thói quen khám phụ khoa định kỳ để theo dõi sức khỏe sinh sản. Nếu có bất kỳ triệu chứng bất thường nào như đau vùng chậu kéo dài, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được chẩn đoán và tư vấn chính xác.