Sợi thủy tinh có độc hại không? Cách giảm nguy cơ tổn thương do sợi thủy tinh

Ngày càng nhiều người tiếp xúc với sợi thủy tinh qua công việc thi công, sửa chữa nhà cửa hoặc sản xuất vật liệu composite. Hiểu rõ sợi thủy tinh có gây hại không sẽ giúp bạn chủ động phòng tránh, sử dụng vật liệu này an toàn hơn mà không cần lo lắng quá mức.

Sợi thủy tinh có độc hại không?

Thực tế, sợi thủy tinh không gây ngộ độc hóa học cấp tính nhưng độc hại về mặt cơ học do các sợi siêu nhỏ và sắc nhọn, chúng dễ gây kích ứng mạnh khi tiếp xúc trực tiếp hoặc hít phải bụi sợi thủy tinh.

Khi vật liệu bị cắt, xẻ hoặc phá dỡ, bụi sợi thủy tinh sẽ phát tán vào không khí. Các sợi thủy tinh này có thể đâm vào da, niêm mạc hoặc đi sâu vào đường hô hấp, gây phản ứng viêm tại chỗ. Nguy cơ này cao hơn ở môi trường thiếu thông gió hoặc khi làm việc lâu dài mà không có bảo hộ.

Theo các tổ chức an toàn lao động quốc tế, vấn đề chính của sợi thủy tinh là kích ứng vật lý chứ không phải độc tính hóa học. Do đó, việc tuân thủ bảo hộ lao động là chìa khóa quan trọng.

Các yếu tố quyết định mức độ độc hại của sợi thủy tinh

Mức độ tác động từ sợi thủy tinh đến sức khỏe không giống nhau ở mọi trường hợp. Khả năng gây kích ứng của loại vật liệu này nặng hay nhẹ sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào các yếu tố cốt lõi dưới đây:

Kích thước và mật độ sợi

Sợi thủy tinh càng mảnh và mật độ càng dày thì nguy cơ gây hại càng cao. Những hạt bụi siêu nhỏ này có khả năng lơ lửng rất lâu trong không khí, khiến bạn dễ dàng hít phải. Khi đi sâu vào phế nang phổi, chúng khó bị đào thải và dễ gây tổn thương nghiêm trọng.

Thời gian tiếp xúc vật liệu

Tần suất và thời gian bạn làm việc với vật liệu sẽ quyết định mức độ tổn thương. Tiếp xúc ngắn hạn thường chỉ gây ra các phản ứng kích ứng tạm thời ngoài da hoặc mắt. Ngược lại, tiếp xúc mãn tính kéo dài nhiều năm sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh hô hấp nghề nghiệp nguy hiểm.

Điều kiện môi trường làm việc

Không gian thi công kín và thiếu thông gió là tác nhân làm tăng nồng độ bụi độc hại. Nếu phòng làm việc không có hệ thống máy hút bụi chuyên dụng, các sợi mịn sẽ tích tụ đậm đặc. Điều này khiến người bên trong bị bủa vây bởi bụi bẩn, tăng tối đa nguy cơ nhiễm độc cơ học.

Tình trạng sức khỏe nền

Yếu tố cơ địa và bệnh lý nền khiến một số người dễ bị tổn thương hơn. Những ai có tiền sử bị hen suyễn, viêm da cơ địa, dị ứng hoặc mắc bệnh phổi mạn tính (COPD) sẽ phản ứng rất mạnh với bụi thủy tinh. Khi tiếp xúc, các triệu chứng bệnh nền của họ dễ bùng phát dữ dội.

Trang thiết bị bảo hộ lao động

Việc sử dụng đồ bảo hộ đúng cách là yếu tố quyết định để ngăn chặn mọi rủi ro. Nếu bạn trang bị đầy đủ khẩu trang N95, kính ôm sát mắt và găng tay dày, bụi sợi hầu như không thể tiếp xúc với cơ thể. Ngược lại, thiếu bảo hộ đồng nghĩa với việc tự đặt sức khỏe vào nguy hiểm.

Tác động của sợi thủy tinh lên sức khỏe

Như đã trình bày phía trên, sợi thủy tinh chủ yếu gây tổn thương cơ học tại chỗ chứ không phải độc tố toàn thân. Dưới đây là các tác động cụ thể của sợi thủy tinh lên sức khỏe, bạn đọc có thể tham khảo:

Tác động lên da

Đây là phản ứng thường gặp nhất khi bụi sợi bám vào da. Triệu chứng bao gồm ngứa rát dữ dội, nổi mẩn đỏ, châm chích và viêm da kích ứng. Cảm giác ngứa càng tệ hơn nếu gãi hoặc chà xát mạnh vì khiến sợi ghim sâu vào lỗ chân lông. Đối tượng nguy cơ cao là công nhân xây dựng, thợ thi công cách nhiệt và người sản xuất composite.

Tác động lên đường hô hấp

Bụi sợi hít vào gây kích ứng dọc đường thở với một loạt các triệu chứng như ho, khô họng, hắt hơi, tức ngực. Người bị hen suyễn hoặc COPD có thể gặp cơn kịch phát nặng hơn. Môi trường nguy hiểm nhất là nơi cắt xẻ vật liệu mà không có hệ thống hút bụi hoặc thông gió kém.

Tác động lên mắt và niêm mạc

Bụi sợi thủy tinh tiếp xúc với mắt và niêm mạc sẽ gây đỏ mắt, cay xót, chảy nước mắt và cảm giác cộm rát tức thì. Nếu không được rửa sạch kịp thời bằng nước, các sợi siêu mịn này có thể cọ xát và gây xước giác mạc. Bên cạnh đó, niêm mạc họng cũng dễ bị rát, ngứa và khó chịu khi vô tình nuốt hoặc hít phải bụi mịn lơ lửng trong không khí.

Cách giảm thiểu nguy cơ tổn thương do sợi thủy tinh

Để giảm thiểu nguy cơ tổn thương do sợi thủy tinh, bạn có thể áp dụng các biện pháp dưới đây:

Giữ môi trường làm việc thông thoáng

Hãy kiểm soát bụi ngay tại không gian làm việc để giảm nồng độ ô nhiễm. Bạn nên ưu tiên cắt xẻ vật liệu ngoài trời hoặc nơi thoáng khí, tuyệt đối không quét chổi khô làm bụi phát tán. Thay vào đó, hãy sử dụng máy hút bụi công nghiệp có tích hợp bộ lọc HEPA chuyên dụng.

Sử dụng đồ bảo hộ cá nhân

Bạn cần trang bị đầy đủ đồ bảo hộ để ngăn bụi sợi tiếp xúc với cơ thể. Hãy luôn đeo khẩu trang N95 để lọc bụi mịn và kính bảo hộ ôm sát mắt. Ngoài ra, việc mặc quần áo dài tay bằng vải trơn, đi găng tay dày hoặc dùng đồ bảo hộ một lần sẽ giúp bảo vệ da tối đa.

Vệ sinh cơ thể đúng cách sau tiếp xúc

Việc làm sạch cơ thể ngay sau khi làm việc giúp loại bỏ hoàn toàn bụi bám. Bạn hãy tắm ngay dưới vòi sen nước lạnh với áp lực mạnh để rửa trôi sợi thủy tinh, tuyệt đối không gãi mạnh gây xước da. Quần áo bảo hộ lao động cũng cần được giặt riêng biệt.

Theo dõi sức khỏe định kỳ

Khám sức khỏe thường xuyên giúp bạn phát hiện sớm các bất thường ở hô hấp và da. Những người phải làm việc liên tục với vật liệu này cần đi tầm soát bệnh nghề nghiệp định kỳ. Nếu xuất hiện triệu chứng ho kéo dài, khó thở hoặc viêm da dai dẳng, hãy đến gặp bác sĩ ngay.

Sợi thủy tinh có độc hại không? Sợi thủy tinh có độc hại chủ yếu ở mức kích ứng cơ học khi tiếp xúc trực tiếp hoặc hít phải bụi trong thời gian dài, chứ không phải chất độc hóa học nguy hiểm. Với việc sử dụng thiết bị bảo hộ đầy đủ, giữ môi trường thông thoáng và vệ sinh đúng cách, bạn hoàn toàn có thể giảm thiểu tối đa rủi ro. Việc tìm hiểu kỹ về vật liệu này trước khi sử dụng sẽ giúp bạn có các biện pháp bảo vệ sức khỏe bản thân cũng như người xung quanh.