Sa búi trĩ có tự teo lại hay không? Nguyên tắc chăm sóc và điều trị bệnh trĩ

Bệnh trĩ là một vấn đề hậu môn trực tràng thường gặp, đặc biệt khi búi trĩ phình to và bắt đầu sa ra ngoài, gây đau rát, vướng víu và ảnh hưởng đến sinh hoạt. Từ đây, nhiều người băn khoăn liệu tình trạng sa búi trĩ có thể tự cải thiện hay không.

Sa búi trĩ có tự teo lại hay không?

Sa búi trĩ là tình trạng các búi trĩ nội phình to và trượt xuống khỏi vị trí bình thường, lộ ra ngoài hậu môn khi người bệnh đi tiêu hoặc hoạt động mạnh. Khả năng búi trĩ tự co lại phụ thuộc trực tiếp vào mức độ tiến triển của bệnh trĩ nội. Dưới đây là cách phân loại và khả năng tự co ở từng giai đoạn.

Trĩ độ 1 và trĩ độ 2

Ở giai đoạn trĩ độ 1, búi trĩ vẫn nằm hoàn toàn bên trong ống hậu môn và chưa có hiện tượng sa ra ngoài. Người bệnh có thể gặp chảy máu khi đi tiêu hoặc cảm giác vướng nhẹ, nhưng về bản chất búi trĩ vẫn ở đúng vị trí nên không đặt ra vấn đề tự co.

Khi bệnh tiến triển sang trĩ độ 2, búi trĩ có thể sa ra ngoài khi người bệnh rặn đại tiện, đặc biệt trong trường hợp táo bón hoặc phải gắng sức. Tuy nhiên, ngay sau khi đại tiện kết thúc, búi trĩ có khả năng tự rút trở về trong ống hậu môn mà không cần dùng tay. Đây là giai đoạn mà hiện tượng sa búi trĩ vẫn có thể tự co lại một cách tự nhiên.

Trĩ độ 3

Khi bước sang trĩ độ 3, búi trĩ sa ra ngoài thường xuyên hơn, không chỉ trong lúc đi tiêu mà còn khi người bệnh đứng lâu, ngồi xổm, mang vác nặng hoặc hoạt động mạnh. Ở mức độ này, các cấu trúc nâng đỡ búi trĩ đã suy yếu đáng kể, khiến búi trĩ không còn khả năng tự co trở lại. Để đưa búi trĩ vào trong, người bệnh thường phải dùng tay đẩy nhẹ.

Nếu búi trĩ đang sưng nề hoặc đau nhiều, việc cố gắng đẩy có thể gây tổn thương hoặc làm tăng nguy cơ nghẹt trĩ, vì vậy cần thận trọng và nên thăm khám bác sĩ khi có dấu hiệu bất thường.

Trĩ độ 4

Trĩ độ 4 là giai đoạn nặng nhất, trong đó búi trĩ gần như luôn nằm ngoài hậu môn, kể cả khi người bệnh nghỉ ngơi. Sự phù nề, viêm và mất đàn hồi khiến búi trĩ không thể tự co vào và cũng không thể dùng tay đẩy lên được. 

Nếu không được can thiệp y khoa, tình trạng này có thể dẫn đến các biến chứng như nghẹt trĩ, viêm loét, chảy máu nhiều hoặc nhiễm trùng. Đây là mức độ trĩ cần điều trị tích cực, thường bao gồm thủ thuật hoặc phẫu thuật.

Sa búi trĩ chỉ có khả năng tự co lại ở giai đoạn trĩ độ 2. Từ độ 3 trở lên, búi trĩ không thể tự co và thường xuyên gây khó chịu cho người bệnh, thậm chí dẫn đến nhiều biến chứng nếu không điều trị. Việc xác định đúng mức độ sa búi trĩ giúp nhận biết thời điểm cần can thiệp y khoa và tránh được các rủi ro không mong muốn trong quá trình tự xử lý tại nhà.

Những yếu tố ảnh hưởng đến mức độ teo lại của búi trĩ

Khả năng búi trĩ co lại hay không không chỉ phụ thuộc vào cấp độ bệnh mà còn bị chi phối bởi nhiều yếu tố khác.

Mức độ tổn thương mô nâng đỡ

Mô liên kết, hệ mạch và cơ vòng hậu môn bị suy yếu nhiều sẽ khiến búi trĩ khó co trở lại. Càng tổn thương nặng, khả năng tự hồi phục càng thấp.

Thói quen đại tiện

Táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài làm tăng áp lực lên hậu môn, gây sa búi trĩ. Người có thói quen rặn mạnh cũng làm tình trạng nặng hơn.

Chế độ ăn uống

Ăn ít chất xơ, uống không đủ nước, sử dụng nhiều đồ cay nóng, rượu bia… đều khiến đại tiện khó khăn và làm trĩ dễ sa hơn.

Nghề nghiệp hoặc sinh hoạt hằng ngày

Đứng lâu, ngồi nhiều, phải mang vác nặng hoặc thường xuyên vận động mạnh đều làm tăng áp lực bụng, khiến búi trĩ dễ sa và khó co lại.

Mang thai và sau sinh

Áp lực ổ bụng tăng và thay đổi nội tiết khiến phụ nữ mang thai dễ bị sa búi trĩ. Tình trạng này thường kéo dài sau sinh nếu không chăm sóc đúng cách.

Mức độ viêm và sưng của búi trĩ

Búi trĩ đang viêm hoặc phù nề sẽ cản trở quá trình co lại. Điều trị viêm giúp giảm sưng và cải thiện tình trạng sa.

Nguyên tắc chăm sóc và điều trị bệnh trĩ

Để hạn chế sa búi trĩ và giảm nguy cơ tiến triển nặng, người bệnh nên áp dụng các nguyên tắc chăm sóc đúng theo khuyến nghị lâm sàng thông dụng hiện nay.

Tăng cường chất xơ và uống đủ nước

Ăn nhiều chất xơ giúp làm mềm phân, giảm rặn và hạn chế táo bón, yếu tố quan trọng gây sa búi trĩ. Bạn nên bổ sung:

• Rau xanh, trái cây tươi;
• Ngũ cốc nguyên hạt;
• Các loại đậu, hạt;
• Uống 1,5 - 2 lít nước mỗi ngày.

Duy trì chế độ ăn giàu chất xơ kết hợp uống đủ nước mỗi ngày sẽ hỗ trợ tiêu hóa, giảm táo bón và góp phần hạn chế tình trạng sa búi trĩ tiến triển nặng hơn.

Điều chỉnh thói quen đại tiện

Việc thiết lập thói quen đi tiêu khoa học giúp giảm áp lực lên hậu môn.

• Đi vệ sinh ngay khi có cảm giác buồn;
• Tránh ngồi bồn cầu quá lâu;
• Không rặn mạnh;
• Vận động nhẹ giúp kích thích nhu động ruột.

Thiết lập thói quen đại tiện khoa học sẽ giúp giảm áp lực lên hậu môn, hạn chế tình trạng sa búi trĩ và hỗ trợ cải thiện bệnh hiệu quả hơn.

Giảm viêm và giảm đau tại chỗ

Một số biện pháp hỗ trợ an toàn gồm:

• Ngâm hậu môn trong nước ấm 10 - 15 phút, 2 - 3 lần/ngày;
• Chườm ấm hoặc chườm lạnh tùy mức độ khó chịu;
• Dùng thuốc bôi, thuốc đặt theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Nếu tình trạng sa búi trĩ gây đau, viêm hoặc không tự co, người bệnh nên thăm khám bác sĩ để được hướng dẫn điều trị an toàn và kịp thời.

Vận động phù hợp

Tập thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, giãn cơ hoặc yoga giúp lưu thông máu và giảm áp lực ổ bụng. Tránh nâng vật nặng hoặc tập cường độ cao. Viêc vận động phù hợp cũng giúp xây dựng cân nặng hợp lý, điều này giúp giảm áp lực lên tĩnh mạch hậu môn, góp phần hạn chế sa búi trĩ.

Tóm lại, vấn đề búi trĩ có tự teo lại không phụ thuộc chủ yếu vào mức độ bệnh. Chăm sóc đúng cách, thay đổi thói quen sinh hoạt và thăm khám sớm sẽ giúp kiểm soát bệnh tốt hơn và giảm ảnh hưởng đến đời sống hằng ngày.