Ruột thừa có tác dụng gì trong cơ thể? Nguyên nhân viêm ruột thừa

Ruột thừa từng được cho là cơ quan “vô dụng”, nhưng nhiều nghiên cứu cho thấy bộ phận này vẫn có vai trò nhất định đối với hệ miễn dịch và đường ruột. Tuy nhiên, khi ruột thừa bị viêm, người bệnh có thể đối mặt với nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không xử lý kịp thời.

Ruột thừa là gì?

Ruột thừa là một đoạn ống nhỏ, hẹp, có dạng giống ngón tay hoặc con giun, nối với manh tràng - phần đầu của đại tràng. Cơ quan này thường dài khoảng 3 - 13 cm và nằm ở vùng bụng dưới bên phải. Tuy nhiên, ở một số người, vị trí của ruột thừa có thể thay đổi như nằm sau manh tràng, giữa ổ bụng hoặc hiếm gặp hơn là ở bụng dưới bên trái.

Theo Cleveland Clinic, ruột thừa từng được cho là cơ quan “ít chức năng”, nhưng hiện nay nhiều nghiên cứu cho thấy nó có thể tham gia hỗ trợ hệ miễn dịch và lưu trữ lợi khuẩn đường ruột. Dù vậy, con người vẫn có thể sống khỏe mạnh sau khi cắt bỏ ruột thừa nếu xảy ra viêm hoặc biến chứng.

Ruột thừa có tác dụng gì trong cơ thể con người?

Ruột thừa có tác dụng gì vẫn là vấn đề đang được nhiều nhà khoa học nghiên cứu. Trước đây, cơ quan này thường được xem là “phần dư thừa” của hệ tiêu hóa. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện đại cho thấy ruột thừa có thể tham gia vào hoạt động miễn dịch và hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột.

Hỗ trợ duy trì hệ vi khuẩn có lợi trong đường ruột

Một trong những vai trò được nhắc đến nhiều khi tìm hiểu ruột thừa có tác dụng gì là khả năng lưu giữ lợi khuẩn đường ruột. Bên trong ruột thừa chứa nhiều mô lympho và môi trường thuận lợi cho vi khuẩn có lợi phát triển. Sau các đợt tiêu chảy, nhiễm trùng tiêu hóa hoặc sử dụng kháng sinh kéo dài, ruột thừa có thể góp phần “tái bổ sung” hệ vi sinh đường ruột, giúp hệ tiêu hóa phục hồi ổn định hơn.

Một số nghiên cứu còn ghi nhận người từng cắt ruột thừa có nguy cơ tái phát viêm đại tràng do vi khuẩn Clostridioides difficile cao hơn so với người chưa cắt ruột thừa, cho thấy cơ quan này có thể liên quan đến sự cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột.

Tham gia vào hoạt động miễn dịch của cơ thể

Ruột thừa chứa nhiều mô bạch huyết - thành phần quan trọng của hệ miễn dịch. Các mô này tham gia sản xuất và hoạt hóa tế bào miễn dịch như tế bào B và tế bào T, giúp cơ thể nhận diện và chống lại tác nhân gây bệnh xâm nhập qua đường tiêu hóa.

Ngoài ra, ruột thừa còn được cho là có vai trò hỗ trợ hàng rào miễn dịch niêm mạc ruột, góp phần kiểm soát sự phát triển quá mức của vi khuẩn có hại. Theo Cleveland Clinic, ruột thừa có thể đóng vai trò như “kho dự trữ” vi khuẩn có lợi và hỗ trợ chức năng miễn dịch của đường ruột.

Mặc dù vậy, chức năng của ruột thừa không phải yếu tố sống còn, do đó con người vẫn có thể sinh hoạt bình thường sau khi cắt bỏ cơ quan này nếu bị viêm ruột thừa hoặc gặp biến chứng cần phẫu thuật.

Nguyên nhân viêm ruột thừa

Viêm ruột thừa xảy ra khi lòng ruột thừa bị bít tắc, khiến dịch nhầy và vi khuẩn tích tụ bên trong, từ đó gây viêm và sưng đau. Nếu không được phát hiện sớm, ruột thừa có thể bị nhiễm trùng nặng, hoại tử hoặc vỡ, dẫn đến viêm phúc mạc nguy hiểm.

Tình trạng này có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến hơn ở nhóm từ 10 - 30 tuổi. Trẻ nhỏ vẫn có nguy cơ mắc bệnh, dù tỷ lệ thấp hơn. Viêm ruột thừa không phải bệnh truyền nhiễm và hiện chưa có bằng chứng cho thấy bệnh mang tính di truyền.

Một số nguyên nhân và yếu tố thường liên quan đến viêm ruột thừa gồm:

• Tắc nghẽn lòng ruột thừa: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Sự tắc nghẽn có thể xảy ra do phân cứng, dị vật, hạch bạch huyết sưng to hoặc sự tích tụ chất nhầy trong ruột thừa. Khi lòng ruột bị bít kín, vi khuẩn dễ phát triển mạnh và gây viêm.
• Nhiễm trùng đường tiêu hóa: Các đợt nhiễm khuẩn hoặc nhiễm virus ở đường ruột có thể làm mô lympho trong ruột thừa sưng lên, gây chèn ép và cản trở lưu thông bên trong ruột thừa. Điều này tạo điều kiện cho phản ứng viêm xuất hiện.
• Giảm lưu thông máu tại ruột thừa: Trong một số trường hợp, mạch máu nuôi ruột thừa bị tắc hoặc giảm lưu thông có thể làm mô ruột thừa tổn thương và tăng nguy cơ viêm nhiễm.

Biểu hiện của viêm ruột thừa

Viêm ruột thừa thường khởi phát với các triệu chứng khá điển hình nhưng dễ nhầm lẫn với rối loạn tiêu hóa thông thường. Người bệnh có thể gặp các biểu hiện như:

• Đau bụng: Cơn đau thường xuất hiện quanh rốn hoặc vùng thượng vị, sau đó lan dần xuống hố chậu phải. Mức độ đau tăng lên theo thời gian, đặc biệt khi đi lại hoặc ho.
• Buồn nôn, chán ăn: Đây là triệu chứng khá phổ biến do hệ tiêu hóa bị ảnh hưởng bởi tình trạng viêm.
• Sốt nhẹ hoặc ớn lạnh: Nhiều trường hợp có thân nhiệt tăng trên 38°C kèm cảm giác mệt mỏi, rét run.
• Rối loạn tiểu tiện hoặc tiêu hóa: Một số người có thể đi tiểu nhiều lần, đầy bụng, khó tiêu hoặc tiêu chảy nhẹ.
• Thành bụng căng cứng: Khi tình trạng viêm tiến triển nặng hơn, vùng bụng bên phải có thể trở nên nhạy cảm và co cứng khi ấn vào.

Dù đến nay các nhà khoa học vẫn còn nghiên cứu thêm về ruột thừa có tác dụng gì, nhiều bằng chứng cho thấy cơ quan này có thể hỗ trợ hệ miễn dịch và duy trì sự cân bằng của hệ vi khuẩn đường ruột. Tuy nhiên, khi ruột thừa bị viêm, người bệnh cần được phát hiện và điều trị kịp thời để tránh biến chứng nguy hiểm. Vì vậy, việc hiểu rõ ruột thừa có tác dụng gì và nguyên nhân gây viêm ruột thừa sẽ giúp mỗi người chủ động hơn trong chăm sóc và bảo vệ sức khỏe.