Phẫu thuật thay khớp háng là gì? Các yếu tố rủi ro khi thực hiện

Khớp háng đóng vai trò quan trọng trong mọi hoạt động như đi, đứng, ngồi hay leo cầu thang. Khi khớp bị tổn thương nghiêm trọng, người bệnh thường phải chịu đựng cơn đau kéo dài, hạn chế vận động và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày. Trong nhiều trường hợp, điều trị nội khoa hoặc vật lý trị liệu không còn mang lại hiệu quả như mong muốn. Lúc này, can thiệp ngoại khoa có thể là lựa chọn phù hợp nhằm phục hồi chức năng vận động, giảm đau lâu dài và giúp người bệnh sớm quay trở lại cuộc sống bình thường. 

Phẫu thuật thay khớp háng là gì? Trường hợp nào được chỉ định?

Phẫu thuật để thay khớp háng là kỹ thuật điều trị nhằm loại bỏ phần khớp háng đã bị hư hỏng, sau đó thay thế bằng khớp háng nhân tạo. Mục tiêu của phương pháp này là giảm tình trạng đau kéo dài, cải thiện chức năng của khớp và giúp người bệnh lấy lại khả năng vận động, sinh hoạt thuận lợi hơn.

Mặc dù mang lại hiệu quả cao trong điều trị các bệnh lý khớp háng, nhưng không phải người bệnh nào cũng cần hoặc đủ điều kiện để thực hiện phẫu thuật. Bác sĩ thường chỉ định thay khớp háng khi khớp đã bị tổn thương nặng, không còn khả năng bảo tồn bằng các phương pháp điều trị thông thường.

Phẫu thuật thường được cân nhắc trong các trường hợp như:

• Khớp háng bị hư hại nghiêm trọng hoặc phá hủy gần như hoàn toàn.
• Khớp cứng, gây đau nhiều và hạn chế hoặc mất khả năng cử động chân.
• Người bệnh đã áp dụng các phương pháp điều trị nội khoa hoặc bảo tồn nhưng không đạt kết quả mong muốn.

Biến chứng có thể gặp sau mổ thay khớp háng

Phẫu thuật để thay khớp háng nhân tạo nhìn chung an toàn, tuy nhiên vẫn có thể xảy ra một số rủi ro trong và sau quá trình hồi phục. Người bệnh cần theo dõi kỹ và báo ngay cho bác sĩ nếu có các dấu hiệu bất thường dưới đây:

• Sưng đau, viêm tại vùng chân mổ: Trong thời gian đầu sau phẫu thuật, chân có thể bị sưng, nóng, đỏ, đau hoặc khó vận động. Đây có thể là phản ứng bình thường, nhưng cũng có thể liên quan đến nhiễm trùng hoặc trật khớp, cần được kiểm tra kịp thời.
• Khó thở hoặc đau ngực: Đây là dấu hiệu hiếm nhưng nguy hiểm, có thể do cục máu đông di chuyển lên phổi (thuyên tắc phổi). Người bệnh cần được cấp cứu ngay khi xuất hiện triệu chứng này.
• Lỏng khớp nhân tạo: Biến chứng muộn, có thể xảy ra do nhiễm trùng, chấn thương hoặc loãng xương theo thời gian. Trường hợp nặng có thể cần phẫu thuật thay lại khớp.
• Trật khớp háng: Một số ít trường hợp, khớp nhân tạo có thể bị lệch khỏi vị trí ban đầu, thường xảy ra sớm sau mổ. Bác sĩ sẽ xử lý bằng nắn chỉnh hoặc phẫu thuật nếu cần.
• Chênh lệch chiều dài hai chân: Sau mổ, có thể xuất hiện tình trạng một chân dài hoặc ngắn hơn chân còn lại, tuy nhiên bác sĩ luôn cố gắng hạn chế tối đa trong quá trình phẫu thuật.
• Nhiễm trùng khớp nhân tạo: Đây là biến chứng hiếm nhưng nghiêm trọng, liên quan đến thể trạng người bệnh và điều kiện phẫu thuật, cần điều trị sớm nếu xảy ra.

Chuẩn bị trước khi tiến hành phẫu thuật

Mổ thay khớp háng được xem là một ca “đại phẫu”, vì vậy quá trình chuẩn bị cần được thực hiện cẩn thận và phối hợp chặt chẽ giữa người bệnh, người nhà và đội ngũ y tế. Trước khi bước vào phẫu thuật, người bệnh sẽ làm việc trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa chỉnh hình để hoàn tất các bước cần thiết sau:

• Thăm khám và trao đổi thông tin với bác sĩ: Bác sĩ sẽ giải thích chi tiết về ca phẫu thuật để người bệnh hiểu rõ quy trình. Người bệnh có thể đặt câu hỏi và trao đổi mọi thắc mắc liên quan đến phẫu thuật.
• Ký giấy đồng ý phẫu thuật: Người bệnh có thể được yêu cầu ký vào mẫu chấp thuận phẫu thuật. Cần đọc kỹ nội dung và hỏi lại bác sĩ nếu có điểm chưa rõ trước khi ký.
• Kiểm tra sức khỏe tổng quát: Thực hiện khám tổng quát và các xét nghiệm cần thiết nhằm đánh giá tình trạng sức khỏe, đảm bảo đủ điều kiện tiến hành phẫu thuật.
• Khai báo tình trạng dị ứng: Người bệnh cần thông báo nếu có dị ứng với thuốc, thức ăn, băng dán, thuốc gây mê hoặc bất kỳ vật liệu y tế nào khác.
• Cung cấp thông tin về thuốc đang sử dụng: Cần liệt kê đầy đủ các loại thuốc đang dùng, bao gồm thuốc kê đơn, không kê đơn và thực phẩm bổ sung để bác sĩ kiểm soát an toàn điều trị.
• Thông tin về rối loạn đông máu và thuốc chống đông: Nếu có tiền sử rối loạn đông máu hoặc đang dùng thuốc như aspirin hay thuốc chống đông khác, cần báo cho bác sĩ. Một số thuốc có thể phải tạm ngưng trước mổ.
• Nhịn ăn trước phẫu thuật: Người bệnh thường được yêu cầu ngừng ăn uống ít nhất 8 giờ trước khi phẫu thuật để đảm bảo an toàn khi gây mê.
• Tư vấn phục hồi chức năng: Có thể gặp chuyên viên vật lý trị liệu trước mổ để tìm hiểu và chuẩn bị cho quá trình phục hồi sau phẫu thuật.
• Ngừng hút thuốc lá: Bác sĩ sẽ khuyến khích cai thuốc lá vì hút thuốc có thể làm chậm quá trình lành vết thương và hồi phục.
• Kiểm soát cân nặng nếu cần thiết: Nếu người bệnh thừa cân, có thể được yêu cầu giảm cân để giúp ca phẫu thuật diễn ra an toàn và thuận lợi hơn.

Hướng dẫn chăm sóc sau phẫu thuật

Để quá trình hồi phục sau phẫu thuật diễn ra thuận lợi, người bệnh cần tuân thủ đúng các chỉ định và hướng dẫn chăm sóc từ bác sĩ.

Lưu ý trong sinh hoạt hằng ngày

Trong giai đoạn đầu sau phẫu thuật, người bệnh cần cẩn trọng trong các hoạt động thường ngày để tránh nguy cơ trật khớp.

Một số điều cần lưu ý:

• Không gập háng quá mức, không bắt chéo chân, không xoay vặn chân mổ đột ngột;
• Hạn chế nhón chân hoặc rướn người khi lấy đồ;
• Sắp xếp vật dụng cần thiết ở vị trí dễ lấy, ngang tầm tay.

Ngoài ra, cần tránh:

• Lái xe;
• Mang vác vật nặng;
• Leo cầu thang nhiều;
• Ngã hoặc va chạm mạnh.

Thực hiện tập phục hồi chức năng

Ngay sau mổ, người bệnh thường được nằm nghỉ trên giường, kèm theo dụng cụ kê giữa hai chân nhằm giữ đúng tư thế khớp háng.

Sau vài ngày, người bệnh sẽ được:

• Tập vật lý trị liệu theo hướng dẫn chuyên môn;
• Tập đi với sự hỗ trợ của nạng, gậy hoặc khung tập đi;
• Tăng dần mức độ vận động theo tiến triển hồi phục.

Việc luyện tập sẽ được điều chỉnh phù hợp cho đến khi người bệnh có thể đi lại độc lập.

Chế độ dinh dưỡng hỗ trợ hồi phục

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng giúp cơ thể phục hồi nhanh sau phẫu thuật.

Người bệnh nên:

• Bổ sung thực phẩm giàu protein, vitamin, khoáng chất và canxi.
• Ăn uống đầy đủ để tăng cường sức khỏe và phục hồi mô.

Đồng thời cần hạn chế hoặc tránh:

• Đồ cay nóng.
• Rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích.

Theo dõi và tái khám đúng hẹn

Thông thường, người bệnh sẽ được hẹn tái khám sau khoảng 1 - 2 tuần để bác sĩ kiểm tra tình trạng hồi phục và vết mổ. Ngoài lịch tái khám định kỳ, cần đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Đau kéo dài tại vùng phẫu thuật;
• Vết mổ sưng đỏ hoặc sưng lan rộng;
• Có dịch hoặc mủ chảy ra từ vết mổ;
• Chân không mổ hoặc bắp chân bị sưng đau;
• Sốt từ 38,5°C kèm ớn lạnh.

Phẫu thuật thay khớp háng là giải pháp hiệu quả đối với những trường hợp khớp háng bị tổn thương nghiêm trọng, giúp giảm đau, phục hồi chức năng vận động và cải thiện chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, để đạt kết quả tối ưu, người bệnh cần được thăm khám, đánh giá kỹ lưỡng trước khi phẫu thuật và tuân thủ đầy đủ chương trình phục hồi chức năng sau mổ. Chủ động điều trị đúng thời điểm cùng với chăm sóc hậu phẫu khoa học sẽ góp phần kéo dài tuổi thọ của khớp nhân tạo và duy trì khả năng vận động lâu dài.