Phẫu thuật rò luân nhĩ khi nào cần thực hiện để đạt hiệu quả?

Rò luân nhĩ là một dị tật bẩm sinh khá phổ biến, biểu hiện bằng một lỗ nhỏ nằm ở phía trước vành tai. Phần lớn trường hợp không gây ảnh hưởng đến sức khỏe, tuy nhiên một số người có thể gặp tình trạng viêm, sưng đau hoặc chảy dịch nhiều lần, làm giảm chất lượng cuộc sống. Khi đó, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị bằng phẫu thuật giúp giảm đáng kể nguy cơ viêm và tái phát và bảo tồn chức năng cũng như tính thẩm mỹ của vùng tai. 

Rò luân nhĩ là bệnh gì?

Rò luân nhĩ là một dị tật bẩm sinh thường gặp ở trẻ sơ sinh, thể hiện bằng một lỗ nhỏ ở vùng trước tai, thường nằm gần bờ trước của trụ trên vành tai và phía trên ống tai ngoài. Đây là tình trạng liên quan đến đường rò có thể bị viêm hoặc tạo ổ áp xe tại vị trí lỗ rò.

Dị tật này hình thành rất sớm trong thai kỳ, thường từ khoảng tuần thứ 5 - 6. Đường rò nằm dưới da, có thể ngắn hoặc dài, ngoằn ngoèo, phân nhánh và đôi khi bám sát sụn vành tai.

Rò luân nhĩ có thể xuất hiện ở một bên tai hoặc cả hai bên. Dù lỗ rò bên ngoài rất nhỏ, nhưng đường rò bên trong có thể kéo dài sâu vào mô sụn của tai.

Rò luân nhĩ là dị tật bẩm sinh tương đối thường gặp, tuy nhiên tỷ lệ mắc thay đổi đáng kể giữa các chủng tộc và khu vực địa lý. Nếu chỉ xuất hiện đơn độc, bệnh thường không gây nguy hiểm nghiêm trọng. Tuy nhiên, khi đi kèm các dị tật bẩm sinh khác, tình trạng có thể phức tạp hơn và làm tăng nguy cơ liên quan đến các hội chứng đa dị tật, điển hình như hội chứng khe mang - tai - thận.

Trường hợp nào nên phẫu thuật rò luân nhĩ?

Không phải mọi trường hợp rò luân nhĩ đều cần phẫu thuật. Nếu đường rò không bị viêm hoặc nhiễm trùng, người bệnh hoàn toàn có thể sống chung với dị tật này trong thời gian dài mà không ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe. Nguyên nhân là đường rò thực chất là một ống nhỏ được lót bởi biểu mô, có khả năng tiết dịch.

Rò luân nhĩ bị viêm, nhiễm trùng

Khi đường rò bị nhiễm khuẩn, người bệnh có thể gặp các biểu hiện như:

• Vùng rò sưng đỏ, ngứa và khó chịu.
• Tiết dịch trắng hoặc chất bã đậu, thường xảy ra sau khi sờ, gãi hoặc nặn.
• Dịch có mùi hôi khó chịu.
• Viêm mô tế bào quanh vị trí đường rò.

Trong trường hợp này, việc điều trị sớm sẽ giúp hạn chế nguy cơ nhiễm trùng lan rộng.

Đường rò hình thành nang hoặc áp xe

Nếu rò luân nhĩ phát triển thành nang hoặc ổ áp xe, bác sĩ sẽ ưu tiên xử lý tình trạng nhiễm trùng trước bằng cách:

• Rạch dẫn lưu ổ áp xe nếu cần.
• Sử dụng thuốc kháng sinh.
• Kết hợp thuốc chống viêm và giảm đau.

Sau khi ổ viêm được kiểm soát hoàn toàn, người bệnh sẽ được chỉ định phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ đường rò để giảm nguy cơ tái phát. Đối với những trường hợp đường rò ổn định, không có biểu hiện viêm hay nhiễm trùng, bác sĩ có thể chưa cần chỉ định phẫu thuật và tiếp tục theo dõi.

Những biến chứng có thể gặp sau phẫu thuật cắt bỏ rò luân nhĩ

Phẫu thuật cắt bỏ rò luân nhĩ nhìn chung khá an toàn, nhưng vẫn có khả năng xảy ra một số biến chứng như:

• Chảy máu sau phẫu thuật;
• Nhiễm trùng vết mổ;
• Viêm sụn vành tai;
• Tổn thương động mạch thái dương nông.

Các biến chứng này tương đối hiếm gặp. Tuy vậy, nếu đường rò tái phát hoặc xuất hiện biến chứng trong quá trình hồi phục, người bệnh có thể cần được phẫu thuật lại để xử lý triệt để.

Hướng dẫn chăm sóc trẻ sau phẫu thuật cắt rò luân nhĩ

Sau phẫu thuật cắt rò luân nhĩ, việc chăm sóc đúng cách đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục, giúp vết mổ nhanh lành, hạn chế biến chứng và đảm bảo trẻ sớm trở lại sinh hoạt bình thường. Dưới đây là những lưu ý cần thực hiện trong giai đoạn hậu phẫu: 

• Sau phẫu thuật, trẻ có thể ăn uống trở lại theo khả năng dung nạp và hướng dẫn của bác sĩ gây mê.
• Cha mẹ cần giữ băng và vết mổ sạch, khô; không tự tháo băng, nặn hoặc tác động lên vùng mổ.
• Cho trẻ sử dụng thuốc giảm đau, kháng sinh hoặc các thuốc khác đúng theo đơn của bác sĩ. Không tự ý dùng, ngừng hoặc kéo dài kháng sinh.
• Hạn chế vận động mạnh hoặc va chạm vào tai.
• Cần liên hệ cơ sở y tế nếu trẻ sốt, đau tăng, sưng đỏ lan rộng, chảy máu kéo dài, vết mổ tiết dịch hoặc có mùi bất thường.

Phẫu thuật rò luân nhĩ là phương pháp điều trị hiệu quả đối với các trường hợp viêm tái phát nhiều lần, có áp xe hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt. Việc lựa chọn thời điểm can thiệp phù hợp, thực hiện tại cơ sở y tế uy tín và tuân thủ hướng dẫn chăm sóc sau mổ sẽ giúp tăng tỷ lệ thành công, giảm nguy cơ biến chứng cũng như tái phát. Nếu phát hiện vùng trước vành tai có dấu hiệu sưng đau, chảy dịch hoặc mủ, người bệnh nên đến khám chuyên khoa tai mũi họng để được đánh giá và tư vấn phương án điều trị phù hợp.