Nhiễm trùng phổi là gì? Nguyên nhân và các triệu chứng điển hình

Các bệnh lý đường hô hấp đang gia tăng nhanh chóng, trong đó tình trạng nhiễm trùng tại phổi là tình trạng phổ biến nhưng dễ bị xem nhẹ. Nhiều người vẫn băn khoăn liệu căn bệnh này có thực sự nguy hiểm hay chỉ là viêm phổi thông thường. Thực tế, đây là sự tổn thương nhu mô phổi do vi sinh vật gây ra, có thể dẫn đến suy hô hấp nếu không xử lý kịp thời. Bài viết sau đây sẽ giúp bạn hiểu rõ các triệu chứng và nguyên nhân để có hướng điều trị hiệu quả nhất.

Nhiễm trùng phổi là gì?

Tình trạng này xảy ra khi đường hô hấp dưới bị viêm nhiễm khiến các phế nang chứa đầy dịch hoặc mủ. Tùy vào môi trường mắc bệnh, y học phân loại thành:

• Viêm phổi cộng đồng (CAP);
• Viêm phổi bệnh viện (HAP);
• Viêm phổi do hít sặc hoặc máy thở.

Tình trạng này có thể bao gồm viêm phổi, viêm phế quản hoặc viêm tiểu phế quản (thường gặp ở trẻ sơ sinh). Bệnh đặc biệt nguy hiểm đối với nhóm đối tượng có hệ miễn dịch yếu như trẻ em dưới 2 tuổi, người trên 65 tuổi hoặc người mắc các bệnh mạn tính như COPD.

Nguyên nhân gây tình trạng viêm nhiễm phổi thường gặp

Các tác nhân gây bệnh rất đa dạng, mỗi nhóm nguyên nhân sẽ có mức độ nguy hiểm và phương pháp điều trị khác nhau:

• Do vi khuẩn: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất ở người lớn, thường liên quan đến Streptococcus pneumoniae (phế cầu khuẩn). Bệnh dễ bùng phát khi môi trường ô nhiễm hoặc cơ thể có bệnh lý nền.
• Do virus: Chiếm tỷ lệ cao ở trẻ em, điển hình là virus cúm A, B, virus hợp bào hô hấp (RSV) hoặc SARS-CoV-2, có tốc độ lây lan rất nhanh.
• Do nấm: Thường gặp ở người có thể trạng yếu, bệnh nhân sau phẫu thuật hoặc mắc các bệnh lý tự miễn. Các bào tử nấm như Aspergillus hay Histoplasma có thể sinh trưởng mạnh trong phổi.
• Do hóa chất: Đây là nhóm nguyên nhân cực kỳ nguy hại, phụ thuộc vào mức độ phơi nhiễm và tính chất của loại hóa chất mà người bệnh hít phải trong môi trường lao động.

Triệu chứng điển hình của nhiễm trùng phổi

Triệu chứng của bệnh thường thay đổi tùy theo độ tuổi và tác nhân gây bệnh, dao động từ mức độ nhẹ giống cảm lạnh đến suy hô hấp nặng:

Triệu chứng ở trẻ em

Trẻ thường bị sốt vừa đến sốt cao, kèm theo mệt mỏi và nôn mửa. Dấu hiệu điển hình là ho (ho khan hoặc có đờm xanh, trắng) và các biểu hiện khó thở như thở nhanh, cánh mũi phập phồng, co kéo khoảng gian sườn hoặc rút lõm lồng ngực. Trẻ cũng có thể quấy khóc, chán ăn và vã mồ hôi.

Triệu chứng ở người lớn

Người lớn thường sốt cao (lên đến 40°C), đau đầu, đau mỏi cơ bắp và nhức mỏi tay chân. Cơn ho kéo dài kèm đờm đặc màu trắng, xanh hoặc vàng xám. Đặc biệt, người bệnh cảm thấy đau nhói ngực khi hít sâu hoặc ho. Ở người già trên 65 tuổi, triệu chứng có thể kèm theo sự nhầm lẫn hoặc lú lẫn.

Dấu hiệu chuyển nặng

Khi diễn biến nghiêm trọng, người bệnh sẽ cảm thấy hụt hơi ngay cả khi nghỉ ngơi, nghe thấy tiếng thở khò khè hoặc rít trong phổi. Môi, da và móng tay có thể tím tái do thiếu oxy. Nếu sốt cao trên 38,9°C kéo dài quá 3 ngày, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Nhiễm trùng phổi có lây không và có nguy hiểm không?

nhiễm trùng phổi là căn bệnh nguy hiểm, có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như áp xe phổi, tràn dịch màng phổi, sốc nhiễm khuẩn hoặc nhiễm trùng huyết. Vi khuẩn từ phổi có thể xâm nhập vào máu, lây lan sang các cơ quan khác gây suy tạng toàn thân.

Về tính lây lan, tuy bệnh không lây trực tiếp như các bệnh truyền nhiễm khác, nhưng các tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, virus lại dễ dàng truyền từ người sang người thông qua giọt bắn khi ho, hắt hơi.

Người bị viêm phổi do vi khuẩn có thể vẫn lây bệnh trong 48 giờ sau khi dùng kháng sinh, trong khi viêm phổi do virus sẽ giảm khả năng lây khi các triệu chứng sốt biến mất. Tuy nhiên, thời gian này có thể thay đổi tùy thuộc vào loại mầm bệnh cụ thể.

Một số phương pháp giúp phòng ngừa bệnh

Việc điều trị tập trung vào kiểm soát triệu chứng và tiêu diệt tác nhân gây bệnh. Ngoài các biện pháp y tế chuyên khoa, bạn có thể áp dụng các lời khuyên sau để phòng ngừa và hỗ trợ phục hồi:

• Vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên, tránh chạm tay vào mặt và hạn chế dùng chung đồ dùng cá nhân. Với trẻ nhỏ, cần vệ sinh kỹ đồ chơi, bình sữa và các vật dụng của trẻ.
• Tiêm phòng: Tiêm vắc xin cúm hàng năm và vắc xin phế cầu cho trẻ, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính.
• Lối sống lành mạnh: Từ bỏ thuốc lá, hạn chế đồ uống có cồn và duy trì chế độ vận động thể thao để nâng cao thể trạng.
• Dinh dưỡng: Cân bằng thực phẩm giàu vitamin. Trẻ sơ sinh nên được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu để củng cố hệ miễn dịch.

Nhiễm trùng phổi không còn là bệnh lý xa lạ nhưng thường bị xem nhẹ do các triệu chứng ban đầu dễ nhầm lẫn với cảm lạnh. Tuy nhiên, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Khi xuất hiện các dấu hiệu như ho kéo dài, sốt cao hoặc khó thở, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm.

Tiêm vắc xin là một trong những biện pháp hiệu quả giúp phòng ngừa các bệnh lý đường hô hấp có thể dẫn đến nhiễm trùng tại phổi. Tiêm chủng Long Châu cung cấp nhiều loại vắc xin chất lượng, quy trình tiêm an toàn cùng đội ngũ nhân viên y tế giàu kinh nghiệm, giúp bạn và gia đình an tâm bảo vệ sức khỏe. Một số vắc xin liên quan có thể kể đến như vắc xin phế cầu, vắc xin cúm và vắc xin phòng bệnh do Hib (Haemophilus influenzae type b), hỗ trợ giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp nguy hiểm.