Người mù màu nhìn thấy gì? Sự thật về rối loạn sắc giác

Bạn có bao giờ thắc mắc người mù màu nhìn thế giới xung quanh ra sao? Liệu họ có nhìn thấy màu đỏ, xanh, vàng giống người bình thường hay không? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về cách người mù màu cảm nhận màu sắc, cũng như những sự thật quan trọng về rối loạn sắc giác mà không phải ai cũng biết.

Người mù màu nhìn thấy gì?

Nhiều người cho rằng mù màu đồng nghĩa với việc chỉ nhìn thấy thế giới đen trắng. Tuy nhiên, theo y văn nhãn khoa, quan niệm này chưa hoàn toàn chính xác. Phần lớn người mắc rối loạn sắc giác vẫn nhìn thấy màu sắc, nhưng khả năng phân biệt một số gam màu nhất định bị suy giảm do bất thường ở tế bào nón võng mạc. Tùy vào loại mù màu, cách cảm nhận màu sắc sẽ khác nhau.

Mù màu đơn sắc (Monochromacy)

Đây là dạng hiếm gặp, trong đó chức năng tế bào nón bị suy giảm nghiêm trọng. Người bệnh gần như không nhận diện được màu sắc, hình ảnh họ nhìn thấy chủ yếu là các sắc độ đen, trắng và xám. Thị lực thường kém và dễ bị chói sáng do mắt phụ thuộc nhiều vào tế bào que.

Mù màu toàn phần (Achromatopsia)

Là thể nặng của mù màu đơn sắc, xảy ra khi toàn bộ tế bào nón không hoạt động. Người mắc chỉ cảm nhận được sáng tối, không phân biệt màu sắc và thường kèm theo giảm thị lực, rung giật nhãn cầu, sợ ánh sáng mạnh.

Mù màu đa sắc (Dyschromatopsia)

Đây là dạng phổ biến nhất. Người bệnh vẫn nhìn thấy màu nhưng dễ nhầm lẫn giữa một số nhóm màu nhất định. Thường gặp nhất là rối loạn phân biệt đỏ - xanh lá (protan, deutan) hoặc xanh dương - vàng (tritan). Điều này có thể ảnh hưởng đến học tập, nghề nghiệp và sinh hoạt hằng ngày.

Như vậy, người mù màu không mất hoàn toàn màu sắc, mà thế giới họ nhìn thấy phụ thuộc vào mức độ và loại rối loạn sắc giác mắc phải.

Người mù màu có thể sống bình thường không?

Rối loạn sắc giác (mù màu) là một khiếm khuyết về khả năng nhận biết màu sắc, tuy nhiên không phải là bệnh lý đe dọa sức khỏe hay làm suy giảm trí tuệ. Theo các chuyên gia nhãn khoa, đa số người mù màu vẫn có thể sinh hoạt, học tập và lao động gần như bình thường nếu được phát hiện sớm và có sự thích nghi phù hợp.

Do hạn chế trong phân biệt màu, người mù màu có thể gặp khó khăn trong một số tình huống hằng ngày như nhận diện tín hiệu giao thông, đọc biểu đồ màu, lựa chọn trang phục hoặc làm việc trong các lĩnh vực đòi hỏi độ chính xác màu sắc cao (thiết kế, điện - điện tử, y học xét nghiệm…). Tuy nhiên, não bộ có khả năng bù trừ rất tốt bằng cách dựa vào độ sáng, hình dạng, vị trí và ký hiệu, giúp người bệnh dần thích nghi với môi trường sống.

Hiện nay, nhiều công cụ hỗ trợ như kính lọc màu, phần mềm chuyển đổi màu sắc, ký hiệu hóa thông tin đã giúp người mù màu cải thiện đáng kể cuộc sống sinh hoạt. Quan trọng hơn, việc chẩn đoán sớm thông qua các bài kiểm tra sắc giác sẽ giúp định hướng học tập và nghề nghiệp phù hợp, hạn chế rào cản tâm lý.

Nhìn chung, mù màu không ngăn cản một người sống độc lập và hòa nhập xã hội. Với sự hiểu biết đúng đắn và hỗ trợ phù hợp, người mù màu hoàn toàn có thể có cuộc sống ổn định và hiệu quả.

Những phương pháp giúp hạn chế diễn tiến bệnh mù màu

Mù màu (rối loạn sắc giác) hiện chưa có phương pháp điều trị triệt để, đặc biệt với các trường hợp mang yếu tố di truyền. Tuy nhiên, theo các chuyên gia nhãn khoa, việc điều chỉnh lối sống, thói quen sinh hoạt và chăm sóc mắt đúng cách có thể giúp người bệnh thích nghi tốt hơn, hạn chế ảnh hưởng của mù màu đến chất lượng cuộc sống và chức năng thị giác lâu dài. Dưới đây là những phương pháp có thể giúp hạn chế diễn tiến bệnh mù màu:

• Rèn luyện khả năng ghi nhớ màu sắc theo quy ước: Người mù màu nên học và ghi nhớ thứ tự, vị trí của các màu phổ biến (như đèn tín hiệu giao thông) dựa trên trật tự cố định thay vì màu sắc đơn thuần, tránh nhầm lẫn trong sinh hoạt hằng ngày.
• Gắn nhãn màu cho đồ dùng cá nhân: Nhờ người thân có thị lực màu bình thường hỗ trợ dán nhãn hoặc ký hiệu màu lên quần áo, vật dụng quen thuộc. Cách này giúp người bệnh lựa chọn và sắp xếp đồ dùng chính xác hơn.
• Khám mắt định kỳ: Thăm khám chuyên khoa mắt giúp theo dõi tình trạng thị giác, phát hiện sớm các bệnh lý mắt kèm theo như tật khúc xạ, thoái hóa võng mạc. Một số trường hợp mù màu mắc phải có thể được cải thiện phần nào khi điều trị nguyên nhân nền.
• Tuân thủ chỉ định điều trị của bác sĩ: Nếu được chỉ định sử dụng kính lọc màu hoặc các biện pháp hỗ trợ thị giác, người bệnh cần sử dụng đúng cách, tránh tự ý áp dụng các phương pháp chưa được kiểm chứng.
• Xây dựng chế độ sinh hoạt hợp lý: Làm việc, nghỉ ngơi khoa học, hạn chế tiếp xúc ánh sáng mạnh và màn hình điện tử kéo dài giúp bảo vệ tế bào võng mạc.
• Dinh dưỡng hỗ trợ thị giác: Bổ sung đầy đủ vitamin A, lutein, zeaxanthin, omega-3, kẽm… từ thực phẩm giúp nuôi dưỡng mắt, hỗ trợ chức năng thị giác.

Hy vọng bài viết “Người mù màu nhìn thấy gì? Sự thật về rối loạn sắc giác” đã giúp bạn hiểu rõ hơn về cách người mù màu cảm nhận thế giới, cũng như những dạng rối loạn sắc giác thường gặp và ảnh hưởng của bệnh lý này đến đời sống hằng ngày. Mù màu không phải là bóng tối của thị giác, mà là sự khác biệt trong khả năng nhận biết màu sắc. Phát hiện sớm, thăm khám nhãn khoa định kỳ và áp dụng các biện pháp thích nghi phù hợp sẽ giúp người mắc mù màu học tập, làm việc và sinh hoạt gần như bình thường.