Mắt đổ ghèn nhiều khi ngủ dậy do đâu? Khi nào cần đi khám?

Ghèn mắt xuất hiện khi ngủ dậy thường là hiện tượng sinh lý bình thường. Tuy nhiên, nếu lượng ghèn tăng đột ngột, đây có thể là dấu hiệu của một số vấn đề về mắt như dị ứng, khô mắt, viêm kết mạc (đau mắt đỏ) hoặc nhiễm trùng. Việc theo dõi các triệu chứng đi kèm sẽ giúp nhận biết sớm những bất thường và có hướng xử trí phù hợp.

Nguyên nhân mắt đổ ghèn nhiều khi ngủ dậy

Ghèn mắt có thể xuất hiện do hoạt động sinh lý bình thường của mắt hoặc liên quan đến tình trạng viêm, kích ứng và nhiễm trùng. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

Dịch tiết sinh lý tích tụ trong lúc ngủ

Ghèn mắt được hình thành từ chất nhầy, dầu, tế bào bong tróc và những mảnh vụn nhỏ trên bề mặt mắt. Khi thức, hoạt động chớp mắt giúp phân bố nước mắt và hỗ trợ làm sạch bề mặt giác mạc, kết mạc.

Trong lúc ngủ, mắt không chớp nên các thành phần này dễ tích tụ ở khóe mắt hoặc dọc theo bờ mi. Nếu lượng ghèn ít, màu trắng hoặc kem nhạt, không kèm đỏ mắt, đau, sưng hay nhìn mờ, tình trạng thường không đáng lo.

Viêm bờ mi

Viêm bờ mi là tình trạng viêm ở vùng rìa mí mắt, thường liên quan đến rối loạn tuyến dầu, vi khuẩn cư trú trên da hoặc một số bệnh da liễu.

Một số biểu hiện thường gặp gồm:

• Vảy hoặc ghèn bám quanh chân lông mi;
• Mí mắt đỏ, ngứa hoặc nóng rát;
• Cảm giác cộm mắt;
• Khô mắt hoặc chảy nước mắt;
• Ghèn rõ hơn sau khi ngủ dậy.

Viêm bờ mi thường có xu hướng kéo dài hoặc tái diễn. Vì vậy, vệ sinh bờ mi đúng cách đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát triệu chứng.

Viêm kết mạc

Viêm kết mạc là một trong những nguyên nhân thường gặp khiến mắt tiết nhiều dịch hơn bình thường. Tình trạng này có thể liên quan đến virus, vi khuẩn, dị ứng hoặc các yếu tố kích thích khác.

Người bệnh có thể xuất hiện:

• Mắt đỏ;
• Cảm giác cộm hoặc như có dị vật;
• Chảy nước mắt;
• Ngứa mắt;
• Dịch tiết nhiều hơn;
• Hai mí dính lại sau khi ngủ.

Khô mắt

Khô mắt xảy ra khi lượng nước mắt không đủ hoặc chất lượng màng nước mắt không ổn định. Khi bề mặt mắt bị kích ứng, người bệnh có thể xuất hiện nhiều chất nhầy hơn và cảm thấy ghèn tích tụ rõ vào buổi sáng.

Ngoài ra, khô mắt còn có thể gây:

• Cảm giác như có cát trong mắt;
• Nóng rát;
• Đỏ mắt;
• Chảy nước mắt phản xạ;
• Nhìn mờ thoáng qua;
• Khó chịu khi nhìn màn hình lâu.

Các yếu tố như môi trường điều hòa, không khí khô, sử dụng máy tính kéo dài, tuổi cao hoặc một số thuốc có thể làm tăng nguy cơ khô mắt.

Lẹo hoặc viêm tuyến ở mí mắt

Lẹo thường biểu hiện bằng một nốt sưng đỏ, đau ở bờ mi. Tình trạng này xảy ra khi tuyến dầu hoặc nang lông bị viêm. Mí mắt có thể sưng, đóng vảy hoặc tiết dịch nhiều hơn. Không nên tự nặn lẹo vì có thể làm tình trạng viêm nặng hơn hoặc lan rộng.

Tắc lệ đạo ở trẻ nhỏ

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, tắc ống lệ mũi có thể làm nước mắt thoát xuống mũi kém hơn, khiến nước mắt và dịch tiết ứ lại quanh mắt. Trẻ có thể thường xuyên chảy nước mắt, đọng ghèn hoặc dính mi sau khi ngủ dậy.

Cách xử trí khi mắt đổ ghèn nhiều

Cách xử trí phụ thuộc vào nguyên nhân. Nếu ghèn ít, không kèm đau, đỏ nhiều hoặc giảm thị lực, người bệnh có thể bắt đầu bằng các biện pháp chăm sóc đơn giản.

Làm sạch ghèn đúng cách

Có thể dùng khăn mềm hoặc gạc sạch thấm nước ấm để làm mềm ghèn trước khi lau nhẹ quanh mí mắt.

Nên:

• Rửa tay trước và sau khi vệ sinh mắt;
• Lau nhẹ, tránh chà xát mạnh;
• Dùng khăn hoặc gạc riêng cho từng mắt nếu nghi có nhiễm trùng;
• Không dùng chung khăn mặt với người khác.

Nếu ghèn khô khiến hai mí dính vào nhau, không nên cố kéo mạnh. Có thể đặt khăn ấm lên mí trong thời gian ngắn rồi lau nhẹ.

Hạn chế dụi mắt

Dụi mắt có thể làm tăng kích ứng và đưa vi khuẩn từ tay vào mắt. Nếu mắt ngứa, có thể chườm mát và tránh tiếp xúc với tác nhân nghi ngờ gây dị ứng.

Vệ sinh bờ mi khi có viêm bờ mi

Người bị viêm bờ mi có thể được hướng dẫn chườm ấm và vệ sinh nhẹ vùng bờ mi để làm mềm chất tiết ở tuyến dầu.

Không nên dùng dung dịch sát khuẩn mạnh, dầu gội hoặc các sản phẩm không dành cho mắt để vệ sinh trực tiếp vùng mi.

Không tự dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh hoặc corticoid

Không phải mọi trường hợp mắt đỏ và nhiều ghèn đều cần kháng sinh. Viêm kết mạc do virus hoặc dị ứng không được điều trị giống viêm kết mạc do vi khuẩn.

Đặc biệt, thuốc nhỏ mắt chứa corticoid có thể làm nặng một số tình trạng nhiễm trùng, tăng nhãn áp hoặc gây các biến chứng khác nếu dùng không đúng chỉ định. Vì vậy, không nên tự mua thuốc nhỏ mắt có kháng sinh hoặc corticoid khi chưa được đánh giá.

Lưu ý khi sử dụng kính áp tròng

Nếu đang đeo kính áp tròng và xuất hiện mắt đỏ, đau hoặc tiết nhiều ghèn, nên tháo kính và tạm ngừng sử dụng.

Khi nào mắt đổ ghèn nhiều cần đi khám?

Một ít ghèn xuất hiện sau khi ngủ dậy thường không đáng lo nếu mắt không đỏ, không đau và thị lực vẫn bình thường. Tuy nhiên, người bệnh nên đi khám nếu ghèn xuất hiện nhiều, kéo dài hoặc đi kèm các biểu hiện bất thường như:

• Ghèn đặc, màu vàng hoặc xanh và kéo dài nhiều ngày.
• Mí mắt thường xuyên dính chặt sau khi ngủ.
• Mắt đỏ, sưng hoặc cộm nhiều.
• Ghèn tái diễn nhiều lần dù đã vệ sinh mắt đúng cách.
• Vùng mí mắt hoặc quanh mắt sưng đau.
• Triệu chứng không cải thiện sau vài ngày chăm sóc tại nhà.

Cần được thăm khám sớm nếu xuất hiện đau mắt rõ, sợ ánh sáng, nhìn mờ hoặc giảm thị lực. Đây không phải là những biểu hiện thường gặp của ghèn sinh lý và có thể liên quan đến tổn thương giác mạc hoặc các cấu trúc sâu hơn của mắt.

Mắt đổ ghèn nhiều khi ngủ dậy có thể do nguyên nhân sinh lý hoặc các bệnh lý như viêm kết mạc, viêm bờ mi và tắc lệ đạo. Bạn nên vệ sinh mắt nhẹ nhàng, tránh dụi mắt và không tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt kháng sinh khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ. Nếu ghèn ra nhiều kéo dài, kèm đau mắt, sưng đỏ hoặc nhìn mờ, hãy đi khám sớm để được xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.