Người bị ung thư có nên tiêm vắc xin không? Những loại vắc xin cần lưu ý

Ung thư và một số phương pháp điều trị như hóa trị, xạ trị hoặc liệu pháp ức chế miễn dịch có thể làm giảm khả năng chống lại nhiễm trùng. Vì vậy, phòng ngừa các bệnh có thể tránh được bằng vắc xin là một phần quan trọng trong chăm sóc người bệnh.

Người bị ung thư có nên tiêm vắc xin không?

Có. Người bệnh ung thư vẫn có thể và thường nên tiêm các vắc xin phù hợp với tuổi, tình trạng sức khỏe và nguy cơ mắc bệnh. Tuy nhiên, kế hoạch tiêm cần được cá thể hóa dựa trên loại ung thư, phương pháp điều trị và mức độ suy giảm miễn dịch.

Theo hướng dẫn của Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Hoa Kỳ (ASCO), tình trạng tiêm chủng nên được đánh giá ngay từ khi người bệnh được chẩn đoán ung thư. Nếu có thể, các vắc xin cần thiết nên được hoàn thành trước khi bắt đầu điều trị khoảng 2 - 4 tuần để cơ thể có thời gian tạo đáp ứng miễn dịch tốt hơn.

Trong một số trường hợp, vắc xin bất hoạt vẫn có thể được tiêm trong hoặc sau hóa trị, xạ trị, liệu pháp miễn dịch, điều trị nội tiết hoặc phẫu thuật. Tuy nhiên, khả năng tạo miễn dịch có thể giảm khi hệ miễn dịch đang bị ức chế.

Việc lựa chọn thời điểm tiêm cần được cân nhắc kỹ hơn ở người:

• Đang hóa trị hoặc xạ trị;
• Đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch;
• Điều trị bằng thuốc làm suy giảm tế bào B như rituximab;
• Mắc ung thư máu như bệnh bạch cầu, lymphoma hoặc đa u tủy;
• Đã ghép tế bào gốc tạo máu;
• Đang hoặc chuẩn bị điều trị CAR-T.

Những trường hợp này có thể cần trì hoãn một số vắc xin hoặc tiêm lại sau khi hệ miễn dịch hồi phục.

Vắc xin sống và vắc xin không sống ở người bệnh ung thư

Ở người bệnh ung thư, việc lựa chọn loại vắc xin cần dựa trên tình trạng miễn dịch và phương pháp điều trị. Trong đó, cần đặc biệt phân biệt giữa vắc xin sống giảm độc lực và các loại vắc xin không chứa tác nhân còn khả năng nhân lên.

Vắc xin không sống, bao gồm vắc xin bất hoạt và một số loại như vắc xin tái tổ hợp, tiểu đơn vị hoặc liên hợp, không chứa vi sinh vật còn khả năng nhân lên gây bệnh. Vì vậy, các vắc xin này nhìn chung có thể được sử dụng ở người bệnh ung thư khi có chỉ định. Tuy nhiên, nếu tiêm trong thời gian hóa trị hoặc khi hệ miễn dịch đang bị ức chế mạnh, đáp ứng miễn dịch sau tiêm có thể giảm.

Ngược lại, vắc xin sống giảm độc lực chứa vi sinh vật đã được làm yếu nhưng vẫn còn khả năng nhân lên. Ở người suy giảm miễn dịch, nhóm vắc xin này thường cần được cân nhắc trì hoãn hoặc tránh sử dụng.

Một số vắc xin sống cần đặc biệt thận trọng gồm:

• Vắc xin sởi - quai bị - rubella (MMR);
• Vắc xin thủy đậu sống giảm độc lực;
• Vắc xin cúm dạng xịt mũi sống giảm độc lực;
• Vắc xin sốt vàng;
• Một số vắc xin thương hàn đường uống;
• Vắc xin BCG.

Sau khi kết thúc hóa trị, một số vắc xin sống có thể được cân nhắc khi hệ miễn dịch đã hồi phục. Thời điểm tiêm phụ thuộc vào loại ung thư, phác đồ điều trị và mức độ phục hồi miễn dịch.

Riêng người đã ghép tế bào gốc tạo máu cần có lịch tiêm chủng riêng sau ghép. Nhiều vắc xin có thể cần được tiêm lại theo từng mốc thời gian, trong khi vắc xin sống thường phải trì hoãn lâu hơn và chỉ được cân nhắc khi đáp ứng đủ các điều kiện về miễn dịch.

Những loại vắc xin được chỉ định cho người bệnh ung thư

Người bệnh ung thư có thể cần tiêm một số vắc xin để giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng. Các vắc xin cần tiêm sẽ khác nhau tùy tuổi, tiền sử tiêm chủng và tình trạng điều trị.

Vắc xin cúm

Người bệnh ung thư có nguy cơ gặp biến chứng nặng hơn khi mắc cúm. Vì vậy, vắc xin cúm bất hoạt thường được khuyến nghị tiêm hằng năm nếu không có chống chỉ định.

Thời điểm tiêm có thể được điều chỉnh theo quá trình điều trị để tăng khả năng tạo đáp ứng miễn dịch. Người đang suy giảm miễn dịch không nên tự ý sử dụng vắc xin cúm sống giảm độc lực dạng xịt mũi.

Vắc xin COVID-19

Người mắc ung thư, đặc biệt người đang điều trị hoặc suy giảm miễn dịch, có nguy cơ diễn tiến nặng hơn nếu mắc COVID-19.

Vắc xin COVID-19 có thể được chỉ định theo độ tuổi và tình trạng miễn dịch. Một số người suy giảm miễn dịch có thể cần lịch tiêm khác so với người có hệ miễn dịch bình thường. Người sau ghép tế bào gốc hoặc đang sử dụng thuốc ảnh hưởng mạnh đến tế bào miễn dịch cần được đánh giá riêng về thời điểm tiêm.

Vắc xin phế cầu

Bệnh phế cầu có thể gây viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết hoặc viêm màng não, đặc biệt ở người có hệ miễn dịch suy giảm. Vắc xin phế cầu thường được cân nhắc cho người bệnh ung thư thuộc nhóm nguy cơ cao. Loại vắc xin, số liều và khoảng cách giữa các liều phụ thuộc vào tuổi và tiền sử tiêm chủng trước đó.

Vắc xin phòng zona

Người bệnh ung thư có thể có nguy cơ mắc zona cao hơn do bệnh hoặc tác động của điều trị lên hệ miễn dịch. Vắc xin zona tái tổ hợp có thể được chỉ định cho người trưởng thành bị hoặc dự kiến bị suy giảm miễn dịch. Nếu có thể, nên hoàn thành tiêm trước khi bắt đầu điều trị ức chế miễn dịch. Trường hợp đang điều trị, thời điểm tiêm sẽ được cân nhắc dựa trên tình trạng miễn dịch.

Vắc xin uốn ván, bạch hầu và ho gà

Người bệnh ung thư vẫn cần duy trì các vắc xin thường quy như Tdap hoặc Td nếu chưa tiêm đầy đủ hoặc đã đến lịch tiêm nhắc. Trong giai đoạn suy giảm miễn dịch mạnh, thời điểm tiêm có thể được điều chỉnh để phù hợp hơn với tình trạng điều trị.

Vắc xin viêm gan B

Vắc xin viêm gan B có thể được chỉ định dựa trên độ tuổi, tiền sử tiêm chủng và nguy cơ phơi nhiễm. Ở người đang hóa trị hoặc điều trị ức chế miễn dịch, thời điểm tiêm cần được cân nhắc vì đáp ứng miễn dịch với vắc xin có thể giảm.

Vắc xin HPV

Vắc xin HPV có thể được tiêm cho người bệnh ung thư nếu thuộc nhóm tuổi được khuyến nghị và không có chống chỉ định. Đây không phải vắc xin sống nên không gây nhiễm HPV cho người được tiêm. Chỉ định và thời điểm tiêm vẫn cần được cân nhắc dựa trên tuổi, tình trạng miễn dịch và phác đồ điều trị.

Vắc xin RSV

Vắc xin phòng virus hợp bào hô hấp (RSV) có thể được cân nhắc ở người lớn tuổi hoặc một số người có nguy cơ cao mắc bệnh hô hấp nặng.

Người bệnh ung thư lớn tuổi hoặc suy giảm miễn dịch có thể được đánh giá về nhu cầu tiêm dựa trên tuổi, bệnh nền và nguy cơ mắc bệnh.

Trước khi tiêm, người bệnh nên cung cấp thông tin về loại ung thư, thuốc đang sử dụng, thời điểm điều trị gần nhất, tiền sử ghép tế bào gốc và các vắc xin đã tiêm để được xây dựng lịch tiêm phù hợp.

Như vậy, với câu hỏi “Người bị ung thư có nên tiêm vắc xin không?”, câu trả lời là có, nếu lựa chọn đúng loại vắc xin và thời điểm phù hợp. Người đang hóa trị, suy giảm miễn dịch hoặc sau ghép tế bào gốc cần được đánh giá riêng trước khi tiêm để bảo đảm an toàn và đạt hiệu quả miễn dịch tốt nhất.

Nếu có nhu cầu tiêm chủng, người bệnh có thể đến Trung tâm Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn loại vắc xin và lịch tiêm phù hợp với tình trạng sức khỏe. Bạn cũng có thể liên hệ hotline 1800 6928, nhánh 2 để được hỗ trợ thêm.