Vắc xin Rota là gì? Lịch uống và liều lượng cho trẻ

Tiêu chảy cấp do Rotavirus có thể khiến trẻ nôn ói, đi ngoài nhiều lần và mất nước nghiêm trọng. Nếu không được xử trí kịp thời, bệnh có thể gây biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ. Vì vậy, cha mẹ cần tìm hiểu về vắc xin phòng bệnh và đưa trẻ đi uống đúng lịch.

Vắc xin Rota là gì và có tác dụng gì?

Vắc xin Rota là vắc xin sống giảm độc lực dùng qua đường uống, không phải vắc xin tiêm. Vắc xin giúp phòng tiêu chảy cấp do Rotavirus, tác nhân gây bệnh phổ biến ở trẻ dưới 5 tuổi. Ba loại được sử dụng tại Việt Nam gồm Rotarix, Rotateq và Rotavin-M1. Rotavirus lây truyền qua đường tiêu hóa, chủ yếu theo con đường miệng - hậu môn. Trẻ cũng có thể nhiễm virus khi tiếp xúc với đồ vật mang mầm bệnh.

Sau khoảng 2 - 3 ngày ủ bệnh, trẻ có thể nôn trong 1 - 3 ngày, sau đó tiêu chảy kéo dài khoảng 5 - 7 ngày. Trường hợp nặng có thể đi ngoài 15 - 20 lần mỗi ngày, kèm nôn nhiều, gây mất nước và mất muối. Nếu không được điều trị kịp thời, trẻ có nguy cơ trụy mạch, thậm chí tử vong; tình trạng bệnh còn có thể ảnh hưởng đến thể trạng và dẫn đến suy dinh dưỡng. Vắc xin giúp cơ thể hình thành miễn dịch chống lại Rotavirus, góp phần giảm nguy cơ tiêu chảy nặng và các biến chứng nguy hiểm.

Có những loại vắc xin Rota nào và lịch uống ra sao?

Hiện có ba loại vắc xin được cấp phép tại Việt Nam với liều lượng và lịch uống khác nhau. Từ năm 2024 - 2025, vắc xin Rota được đưa vào Chương trình Tiêm chủng Mở rộng tại nhiều tỉnh, thành ở Việt Nam. Cha mẹ nên liên hệ cơ sở y tế hoặc điểm tiêm chủng tại địa phương để tìm hiểu về đối tượng áp dụng và lịch triển khai cụ thể. Cha mẹ cần lưu ý các mốc tuổi để đưa trẻ đi uống đúng thời điểm. 

Trung tâm Tiêm chủng Long Châu cung cấp dịch vụ tư vấn và tiêm chủng cho trẻ em với đội ngũ nhân viên y tế tận tâm, quy trình an toàn và hệ thống bảo quản vắc xin đạt chuẩn. Cha mẹ có thể đưa trẻ đến Trung tâm Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn về vắc xin Rota, lựa chọn loại vắc xin phù hợp với độ tuổi và kiểm tra lịch uống theo khuyến cáo.

Vắc xin Rotarix

Rotarix do Công ty GSK (Bỉ) sản xuất, là vắc xin sống giảm độc lực có nguồn gốc từ chủng Rotavirus ở người G1P8. Vắc xin Rotarix được sử dụng cho trẻ từ 6 tuần tuổi đến 25 tuần tuổi. Mỗi liều có thể tích 1,5 ml, dùng đường uống. Lịch uống cụ thể như sau:

• Liều 1: Lần đầu tiên trong độ tuổi.
• Liều 2: Sau liều thứ nhất 1 tháng.

Vắc xin Rotateq

Rotateq do Công ty Merck (Mỹ) sản xuất. Vắc xin phối hợp các chủng Rotavirus, chứa 5 loại kháng nguyên G1, G2, G3, G4 và P1. Rotateq được sử dụng cho trẻ từ 6 tuần đến 32 tuần tuổi. Mỗi liều uống có thể tích 2 ml. Lịch uống gồm:

• Liều 1: Khi trẻ được 06 - 12 tuần tuổi.
• Liều 2: Sau liều thứ nhất 01 tháng.
• Liều 3: Sau liều thứ hai 01 tháng.

Trường hợp bất khả kháng cần uống từ 32 tuần đến tròn 08 tháng theo CDC Hoa Kỳ.

Vắc xin Rotavin-M1

Rotavin-M1 do POLYVAC sản xuất tại Việt Nam. Đây là vắc xin sống giảm độc lực, chứa chủng Rotavirus G1P8, được sử dụng cho trẻ trong độ tuổi từ 6 tuần đến trước 6 tháng tuổi. Mỗi liều uống có thể tích 2 ml. Lịch uống gồm:

• Liều 1: Lần đầu tiên trong độ tuổi.
• Liều 2: Sau liều thứ nhất 1 tháng.

Cha mẹ nên trao đổi với nhân viên y tế để xác định loại vắc xin và lịch uống phù hợp, không tự ý thay đổi khoảng cách giữa các liều.

Vắc xin Rota có hiệu quả và an toàn không?

Các vắc xin Rota đã được nghiên cứu và sử dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia. Theo thông tin từ UNICEF, hiệu quả phòng bệnh của vắc xin Rota như sau:

• Đạt khoảng 85 - 98% trong phòng tiêu chảy nặng do Rotavirus.
• Đạt khoảng 74 - 87% trong phòng bệnh ở mọi mức độ trong năm đầu sau uống.
• Giúp giảm khoảng 96% số ca nhập viện do Rotavirus.

Về độ an toàn, các phản ứng sau uống thường nhẹ, có thể gồm nôn, sốt nhẹ, tiêu chảy thoáng qua hoặc quấy khóc. Phản ứng nghiêm trọng rất hiếm gặp. Trước khi uống, trẻ cần được bác sĩ hoặc nhân viên y tế thăm khám và tư vấn. Cha mẹ nên cung cấp thông tin về tiền sử bệnh, dị ứng và các loại thuốc trẻ đang sử dụng.

Cần lưu ý gì khi cho trẻ uống vắc xin Rota?

Để đảm bảo an toàn, cha mẹ cần lưu ý tình trạng sức khỏe của trẻ trước và sau khi uống vắc xin.

• Trước khi uống: Không tự ý cho trẻ uống khi đang sốt cao, tiêu chảy hoặc mắc bệnh nhiễm trùng cấp tính. Nếu trẻ đang điều trị bệnh hoặc dùng thuốc, cần hỏi ý kiến bác sĩ.
• Nếu trẻ nôn sau uống: Không tự cho trẻ uống bù liều khác, tiếp tục lịch uống theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Sau khi uống: Trẻ có thể sốt nhẹ, tiêu chảy nhẹ hoặc quấy khóc trong 1 - 2 ngày. Cha mẹ nên theo dõi trẻ trong 2 - 3 ngày, chú ý các dấu hiệu như nôn nhiều, tiêu chảy kéo dài, đau bụng hoặc nghi ngờ lồng ruột.
• Trường hợp cần thận trọng: Không nên sử dụng nếu trẻ từng dị ứng nặng với vắc xin Rota, có tiền sử lồng ruột, bệnh lý bẩm sinh về đường tiêu hóa, suy giảm miễn dịch nghiêm trọng hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch. Cần trao đổi với bác sĩ để được đánh giá.
• Khi dùng cùng OPV: Sử dụng đồng thời vắc xin Rota và vắc xin bại liệt đường uống có thể làm đáp ứng miễn dịch với Rotavirus giảm nhẹ, nhưng hiệu quả bảo vệ trước viêm dạ dày ruột nặng vẫn được duy trì. Có thể sử dụng cách nhau 2 tuần để đạt hiệu quả tối ưu.

Hiểu rõ vắc xin Rota là gì, các loại vắc xin hiện có và lịch uống tương ứng sẽ giúp cha mẹ chủ động phòng ngừa tiêu chảy cấp do Rotavirus cho trẻ. Hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế để được tư vấn và hoàn thành liệu trình đúng thời điểm, góp phần hạn chế nguy cơ mắc bệnh nặng và các biến chứng do mất nước. Ngoài ra tại Trung tâm Tiêm chủng Long Châu vẫn có cung cấp đầy đủ các loại vắc xin cho trẻ để phòng ngừa các bệnh nguy hiểm.