Mãn kinh xong có kinh lại: Nguyên nhân và hướng xử trí

Sau khi mãn kinh, buồng trứng ngừng hoạt động và chu kỳ kinh nguyệt không còn xuất hiện. Vì vậy, bất kỳ tình trạng chảy máu âm đạo nào xảy ra sau giai đoạn này đều dễ gây hoang mang cho phụ nữ trung niên và cao tuổi. Không ít người cho rằng đó chỉ là hiện tượng thoáng qua hoặc nhầm lẫn với kinh nguyệt quay trở lại. Tuy nhiên, trong y học, chảy máu sau mãn kinh luôn được xem là dấu hiệu cần được theo dõi nghiêm túc, bởi nó có thể phản ánh những thay đổi bất thường bên trong cơ quan sinh dục nữ.

Mãn kinh xong có kinh lại có bình thường không?

Mãn kinh xong nhưng có kinh lại không phải là hiện tượng kinh nguyệt quay trở lại theo đúng nghĩa sinh lý. Về mặt y học, sau khi đã mãn kinh hoàn toàn, cơ thể người phụ nữ không còn cơ chế để tạo ra chu kỳ kinh nguyệt như trước.

Mãn kinh được xác định khi người phụ nữ không có kinh nguyệt liên tục trong ít nhất mười hai tháng và không do mang thai hay bệnh lý nội tiết khác. Khi đó, buồng trứng gần như ngừng sản xuất estrogen và progesterone, trứng không còn rụng định kỳ, niêm mạc tử cung không còn dày lên theo chu kỳ. Vì vậy, không có điều kiện sinh lý để hình thành kinh nguyệt.

Hiện tượng chảy máu âm đạo xuất hiện sau thời điểm mãn kinh thực chất được gọi là xuất huyết sau mãn kinh. Đây là một biểu hiện bất thường, dù lượng máu nhiều hay ít, kéo dài hay thoáng qua. Việc nhầm lẫn xuất huyết sau mãn kinh với kinh nguyệt quay trở lại có thể khiến người phụ nữ chủ quan, bỏ qua thời điểm thăm khám quan trọng.

Không có khái niệm kinh nguyệt tái xuất hiện sau khi đã mãn kinh hoàn toàn. Mọi trường hợp ra máu âm đạo trong giai đoạn này đều cần được xem xét nguyên nhân cụ thể.

Những nguyên nhân thường gặp gây chảy máu sau mãn kinh

Thay đổi niêm mạc âm đạo và tử cung do suy giảm estrogen

Sau mãn kinh, nồng độ estrogen trong cơ thể giảm mạnh. Sự suy giảm này khiến niêm mạc âm đạo và niêm mạc tử cung trở nên mỏng, khô và dễ tổn thương hơn. Chỉ cần một tác động nhẹ như quan hệ tình dục, vận động mạnh hoặc thậm chí là thăm khám phụ khoa cũng có thể gây chảy máu.

Trong trường hợp này, lượng máu thường ít, có thể chỉ là vài giọt hoặc vệt máu nâu. Tuy nhiên, dù nguyên nhân lành tính, người phụ nữ vẫn cần được thăm khám để xác nhận và loại trừ các bệnh lý khác.

Polyp cổ tử cung và polyp buồng tử cung

Polyp là những khối mô nhỏ, thường lành tính, phát triển từ niêm mạc cổ tử cung hoặc buồng tử cung. Sau mãn kinh, polyp vẫn có thể tồn tại và gây chảy máu âm đạo bất thường.

Chảy máu do polyp thường không theo chu kỳ, có thể xuất hiện đột ngột hoặc tái diễn nhiều lần. Trong nhiều trường hợp, polyp không gây đau, khiến người bệnh dễ bỏ qua. Việc phát hiện polyp thường thông qua siêu âm hoặc khám phụ khoa và có thể cần can thiệp để loại bỏ nếu gây triệu chứng.

Tăng sản nội mạc tử cung

Tăng sản nội mạc tử cung là tình trạng lớp niêm mạc bên trong tử cung dày lên bất thường. Nguyên nhân thường liên quan đến rối loạn nội tiết hoặc sử dụng hormone không phù hợp.

Ở phụ nữ sau mãn kinh, tăng sản nội mạc tử cung là một nguyên nhân đáng lưu ý vì nó có thể gây chảy máu kéo dài và làm tăng nguy cơ tiến triển thành ung thư nội mạc tử cung nếu không được theo dõi và điều trị đúng cách.

Viêm nhiễm phụ khoa

Viêm âm đạo, viêm cổ tử cung hoặc viêm niêm mạc tử cung cũng có thể gây xuất huyết sau mãn kinh. Trong những trường hợp này, chảy máu thường đi kèm các triệu chứng khác như khí hư bất thường, mùi hôi, ngứa rát hoặc đau vùng chậu.

Hệ miễn dịch suy giảm theo tuổi và sự thay đổi môi trường âm đạo sau mãn kinh khiến phụ nữ dễ bị viêm nhiễm hơn so với giai đoạn trước đó.

Ung thư phụ khoa

Một trong những nguyên nhân nghiêm trọng nhất của chảy máu sau mãn kinh là ung thư nội mạc tử cung hoặc ung thư cổ tử cung. Chảy máu có thể là dấu hiệu sớm và đôi khi là dấu hiệu duy nhất của bệnh trong giai đoạn đầu.

Vì vậy, bất kỳ trường hợp ra máu âm đạo nào sau mãn kinh đều cần được đánh giá cẩn trọng để loại trừ nguy cơ ung thư, đặc biệt ở những phụ nữ có yếu tố nguy cơ như béo phì, tiểu đường hoặc tiền sử bệnh phụ khoa.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ xuất huyết sau mãn kinh

Không phải mọi phụ nữ sau mãn kinh đều gặp tình trạng chảy máu. Tuy nhiên, một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện hiện tượng này:

• Tuổi càng cao, niêm mạc tử cung và âm đạo càng dễ bị tổn thương. Phụ nữ mãn kinh muộn hoặc đã mãn kinh nhiều năm vẫn có thể gặp xuất huyết nếu có bệnh lý tiềm ẩn.
• Béo phì là yếu tố nguy cơ quan trọng vì mô mỡ có thể chuyển hóa hormone, làm ảnh hưởng đến nội mạc tử cung. Các bệnh lý nội tiết như tiểu đường, rối loạn tuyến giáp cũng góp phần làm tăng nguy cơ chảy máu bất thường.
• Ngoài ra, tiền sử polyp, u xơ tử cung hoặc từng can thiệp phẫu thuật phụ khoa cũng là những yếu tố cần được bác sĩ lưu ý khi đánh giá nguyên nhân chảy máu sau mãn kinh.

Khi nào cần đi khám bác sĩ ngay?

Chảy máu sau mãn kinh không bao giờ được xem là bình thường. Người phụ nữ cần đi khám sớm nếu gặp một trong các biểu hiện sau:

• Xuất hiện máu đỏ tươi hoặc máu nâu từ âm đạo sau thời gian dài không có kinh.
• Chảy máu lặp đi lặp lại nhiều lần hoặc kéo dài không rõ nguyên nhân.
• Chảy máu kèm đau bụng dưới, đau vùng chậu hoặc khí hư bất thường.
• Ra máu sau quan hệ tình dục.

Việc trì hoãn thăm khám có thể khiến bệnh tiến triển nặng hơn, đặc biệt nếu nguyên nhân liên quan đến tăng sản nội mạc tử cung hoặc ung thư.

Chẩn đoán và hướng xử trí y tế

Khi thăm khám, bác sĩ sẽ khai thác kỹ tiền sử mãn kinh, thời điểm bắt đầu chảy máu, lượng máu và các triệu chứng đi kèm. Khám phụ khoa giúp đánh giá trực tiếp âm đạo và cổ tử cung.

Các phương tiện chẩn đoán thường được sử dụng bao gồm siêu âm đầu dò âm đạo để đánh giá độ dày nội mạc tử cung và phát hiện polyp hoặc khối u. Trong những trường hợp nghi ngờ, sinh thiết nội mạc tử cung có thể được chỉ định để xác định bản chất tế bào.

Hướng điều trị phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân. Nếu chảy máu do teo niêm mạc, bác sĩ có thể tư vấn các biện pháp hỗ trợ phù hợp. Với polyp hoặc tăng sản nội mạc tử cung, việc can thiệp y tế là cần thiết. Trường hợp phát hiện ung thư sẽ được chuyển điều trị chuyên sâu theo phác đồ.

Mãn kinh xong có kinh lại không phải là hiện tượng sinh lý bình thường mà là biểu hiện của chảy máu âm đạo sau mãn kinh. Dù nguyên nhân có thể lành tính hay nghiêm trọng, việc thăm khám sớm đóng vai trò then chốt trong bảo vệ sức khỏe phụ nữ. Nhận biết đúng, không chủ quan và chủ động kiểm tra y tế là cách tốt nhất để phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn và đảm bảo chất lượng cuộc sống sau mãn kinh.