Khớp gối kêu lục cục là gì? Khi nào bình thường, khi nào cần lo lắng?

Tiếng kêu phát ra từ khớp gối khi cử động là trải nghiệm không hiếm gặp ở nhiều lứa tuổi. Có người chỉ nghe tiếng “lục cục” nhẹ mỗi lần đứng dậy, có người lại cảm nhận rõ hơn khi gập duỗi hoặc leo cầu thang. Phần lớn các trường hợp không kèm đau, nhưng cũng có người thấy khớp gối khó chịu, cứng hoặc mỏi sau vận động.

Khớp gối kêu lục cục là gì? Có phải lúc nào cũng là bệnh?

Về mặt y khoa, tiếng kêu lục cục ở khớp gối thường được gọi là hiện tượng crepitus. Đây là âm thanh hoặc cảm giác lạo xạo xuất hiện khi khớp vận động. Hiện tượng này có thể xảy ra ở người trẻ, người trung niên hoặc người cao tuổi.

Trong nhiều trường hợp, khớp gối kêu lục cục đơn thuần là hiện tượng sinh lý. Ví dụ, khí trong dịch khớp thoát ra khi khớp cử động, hoặc gân và dây chằng trượt nhẹ qua bề mặt xương. Những tình huống này thường không gây đau và không ảnh hưởng đến chức năng vận động.

Tuy nhiên, không phải lúc nào tiếng kêu cũng vô hại. Khi đi kèm các triệu chứng khác như đau, sưng, cứng khớp hoặc hạn chế vận động, tiếng kêu có thể phản ánh sự thay đổi cấu trúc của khớp. Do đó, cần đánh giá dựa trên toàn bộ biểu hiện chứ không chỉ dựa vào âm thanh.

Nguyên nhân khiến khớp gối kêu lục cục thường gặp

Tiếng kêu ở khớp gối có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Để dễ theo dõi, có thể chia thành nhóm nguyên nhân lành tính và nhóm nguyên nhân bệnh lý.

Nguyên nhân lành tính, thường gặp

Trước khi nghĩ đến bệnh, bạn nên xem xét các yếu tố sinh lý và thói quen vận động. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp có thể gây tiếng kêu mà không nhất thiết là bệnh lý:

• Khí trong dịch khớp thoát ra khi gập duỗi gối.
• Gân hoặc dây chằng trượt qua xương khi cử động.
• Ít vận động trong thời gian dài, khiến khớp kém linh hoạt.
• Cơ quanh gối yếu hoặc căng cứng, làm chuyển động khớp chưa nhịp nhàng.

Những trường hợp này thường không kèm đau và có thể cải thiện khi vận động hợp lý hơn.

Nguyên nhân bệnh lý cần lưu ý

Nếu khớp gối kêu lục cục xuất hiện thường xuyên và kèm theo khó chịu, cần nghĩ đến một số nguyên nhân bệnh lý như:

• Thoái hóa khớp gối, khi sụn khớp bị mòn khiến bề mặt khớp không còn trơn láng.
• Tổn thương sụn khớp, có thể xảy ra sau chấn thương hoặc do quá tải kéo dài.
• Viêm khớp, gây thay đổi cấu trúc và dịch khớp.
• Lệch trục hoặc mất cân bằng khớp, làm chuyển động không đồng đều.

Trong các trường hợp này, tiếng kêu thường đi kèm cảm giác đau, cứng khớp hoặc hạn chế vận động.

Khớp gối kêu lục cục có nguy hiểm không? Khi nào cần đi khám?

Không phải ai nghe tiếng kêu ở khớp gối cũng cần lo lắng. Việc đánh giá mức độ nguy hiểm phụ thuộc nhiều vào các dấu hiệu đi kèm.

Trong những trường hợp sau, tiếng kêu thường không đáng lo:

• Kêu nhẹ, không đau.
• Không sưng, không nóng khớp.
• Không hạn chế vận động hằng ngày.

Ngược lại, bạn nên cân nhắc đi khám khi xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Đau khớp gối kéo dài hoặc tăng dần.
• Sưng, cứng khớp vào buổi sáng hoặc sau vận động.
• Khó gập duỗi hoặc đi lại.
• Tiếng kêu ngày càng rõ và xuất hiện thường xuyên hơn.

Những biểu hiện này có thể cho thấy khớp gối đang gặp vấn đề cần được đánh giá chuyên môn.

Nên làm gì khi khớp gối kêu lục cục để bảo vệ khớp gối?

Bên cạnh việc theo dõi triệu chứng, chăm sóc và bảo vệ khớp gối đúng cách có vai trò quan trọng trong việc hạn chế tiến triển xấu.

Trước khi áp dụng các biện pháp, cần nhớ rằng mục tiêu chính là giúp khớp vận động trơn tru và giảm áp lực lên khớp gối.

Bạn có thể tham khảo các nguyên tắc sau:

• Duy trì vận động phù hợp, tránh ngồi lâu một tư thế.
• Tập luyện tăng cường cơ quanh gối để hỗ trợ khớp.
• Tránh các tư thế gây quá tải như ngồi xổm lâu hoặc mang vác nặng.
• Kiểm soát cân nặng, giảm áp lực lên khớp gối.
• Khám xương khớp định kỳ nếu có yếu tố nguy cơ hoặc triệu chứng kéo dài.

Những biện pháp này giúp cải thiện chức năng khớp và giảm khó chịu trong sinh hoạt hằng ngày.

Lưu ý về phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe liên quan khớp gối

Các vấn đề liên quan đến khớp gối chủ yếu là bệnh lý cơ xương khớp, hiện chưa có vắc xin phòng ngừa đặc hiệu. Do đó, việc phòng bệnh tập trung vào lối sống lành mạnh, vận động hợp lý và theo dõi sớm các dấu hiệu bất thường.

Trong trường hợp đau khớp gối do bệnh lý viêm nhiễm toàn thân, việc phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm bằng tiêm vắc xin đầy đủ theo khuyến cáo y tế có thể giúp giảm nguy cơ biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe nói chung. 

Khớp gối kêu lục cục là hiện tượng khá phổ biến và không phải lúc nào cũng là bệnh. Trong nhiều trường hợp, tiếng kêu chỉ phản ánh sự vận động sinh lý của khớp. Tuy nhiên, khi đi kèm đau, sưng hoặc hạn chế vận động, đây có thể là dấu hiệu của vấn đề xương khớp cần được theo dõi. Hiểu đúng và chăm sóc khớp gối hợp lý sẽ giúp bạn duy trì vận động linh hoạt và bảo vệ sức khỏe lâu dài.