Không tiêm HPV có sao không? Những ai nên cân nhắc tiêm vắc xin HPV?

Việc tiêm phòng vắc xin HPV là bước tiến quan trọng của y học dự phòng; đặc biệt tại Việt Nam, từ tháng 7/2026, vắc xin này sẽ chính thức được đưa vào Chương trình Tiêm chủng Mở rộng (TCMR) bắt buộc cho trẻ em gái để tối ưu hóa việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ tầm quan trọng của việc này và những hệ lụy có thể xảy ra nếu bỏ qua cơ hội tiêm chủng.

Không tiêm HPV có sao không? 

Câu hỏi liệu không tiêm HPV có sao không là nỗi trăn trở của rất nhiều người. Câu trả lời thẳng thắn là việc không tiêm phòng sẽ khiến bạn mất đi một "tấm khiên" vững chắc, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh do virus HPV gây ra, đặc biệt là các loại ung thư nguy hiểm.

Virus HPV rất phổ biến, với tỷ lệ nhiễm suốt đời ở những người chưa tiêm phòng lên đến hơn 80%. Mặc dù phần lớn các trường hợp nhiễm HPV sẽ tự khỏi mà không gây ra vấn đề gì, một số chủng virus HPV nguy cơ cao có thể tồn tại dai dẳng trong cơ thể âm thầm từ 10 - 20 năm gây ra những biến đổi tế bào, thành ung thư xâm lấn.

Cụ thể, những nguy cơ chính bạn có thể đối mặt khi không tiêm vắc xin HPV bao gồm:

• Nguy cơ cao mắc ung thư cổ tử cung: Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2024, hơn 95% các trường hợp ung thư cổ tử cung là do virus HPV gây ra, với khoảng 604.000 ca mắc mới và 280.000 ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu. Tại Việt Nam, đây là gánh nặng lớn với tỷ lệ mắc chuẩn hóa theo tuổi khoảng 6,6/100.000 phụ nữ. Đây là một trong những loại ung thư phụ khoa phổ biến và có tỷ lệ tử vong cao nếu không được phát hiện và điều trị sớm.
• Nguy cơ mắc các loại ung thư khác: HPV không chỉ gây ung thư cổ tử cung. Các chủng nguy cơ cao còn gây ra khoảng 70 - 90% ca ung thư hậu môn, 60 - 70% ung thư hầu họng (đang có xu hướng vượt qua ung thư cổ tử cung tại một số quốc gia), cũng như ung thư âm hộ, âm đạo và dương vật.
• Nguy cơ mắc mụn cóc sinh dục: Các chủng HPV nguy cơ thấp (chủ yếu là type 6 và 11) là nguyên nhân chính gây ra mụn cóc sinh dục (sùi mào gà). Dù không gây tử vong, bệnh lý này có tỷ lệ tái phát cao lên đến 30 - 40% sau điều trị, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý và chất lượng sống. Bệnh lý này tuy không đe dọa tính mạng nhưng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý, chất lượng cuộc sống và có thể dễ dàng lây lan.

Vì vậy, lựa chọn không tiêm phòng đồng nghĩa với việc chấp nhận những rủi ro sức khỏe tiềm tàng mà lẽ ra có thể phòng ngừa một cách chủ động và hiệu quả.

Vắc xin HPV giúp phòng ngừa những bệnh nào?

Vắc xin HPV được xem là một thành tựu y học đột phá, có khả năng ngăn chặn sự lây nhiễm của các chủng virus HPV phổ biến và nguy hiểm nhất. Việc tiêm phòng đầy đủ và đúng lịch giúp cơ thể tạo ra kháng thể mạnh mẽ, bảo vệ bạn khỏi các bệnh lý nghiêm trọng.

Các bệnh mà vắc xin HPV có thể phòng ngừa hiệu quả bao gồm:

• Ung thư cổ tử cung: Đây là lợi ích phòng ngừa quan trọng và được biết đến rộng rãi nhất của vắc xin. Vắc xin có thể bảo vệ trước các chủng HPV nguy cơ cao là nguyên nhân của phần lớn các ca ung thư cổ tử cung trên toàn cầu.
• Các bệnh ung thư ở cả hai giới: Vắc xin HPV không chỉ dành cho nữ giới. Nó còn giúp phòng ngừa hiệu quả ung thư hậu môn, ung thư dương vật ở nam giới và ung thư âm hộ, âm đạo ở nữ giới. Ngoài ra, vắc xin còn làm giảm đáng kể nguy cơ ung thư hầu họng, một loại ung thư đang có xu hướng gia tăng liên quan đến HPV.
• Mụn cóc sinh dục: Vắc xin HPV bảo vệ cơ thể khỏi các chủng type 6 và 11 gây ra khoảng 90% các trường hợp mụn cóc sinh dục; đây là bệnh lý có tỷ lệ tái phát cao (lên đến 30 - 40% sau điều trị), gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý và chất lượng sống.
• Tổn thương tiền ung thư: Trước khi phát triển thành ung thư, HPV thường gây ra các tổn thương hoặc biến đổi tế bào bất thường ở cổ tử cung, âm hộ, âm đạo và hậu môn. Vắc xin giúp ngăn chặn ngay từ giai đoạn đầu này, giảm thiểu nhu cầu can thiệp y tế phức tạp sau này.

Đầu tư vào việc tiêm vắc xin HPV chính là đầu tư cho một tương lai khỏe mạnh, giảm bớt gánh nặng bệnh tật cho bản thân, gia đình và xã hội.

Những ai nên cân nhắc tiêm vắc xin HPV?

Để vắc xin phát huy hiệu quả bảo vệ tối ưu, việc tiêm phòng đúng đối tượng và đúng thời điểm là vô cùng quan trọng. Các tổ chức y tế uy tín trên thế giới như CDC Hoa Kỳ và WHO đều đưa ra những khuyến cáo rõ ràng về độ tuổi tiêm chủng.

Đối tượng chính được khuyến nghị tiêm vắc xin HPV là trẻ em cả nam và nữ trong độ tuổi từ 9 đến 14 tuổi. Đây được xem là "độ tuổi vàng" vì những lý do sau:

• Đáp ứng miễn dịch tốt nhất: Ở độ tuổi này, hệ miễn dịch của trẻ đáp ứng rất mạnh mẽ với vắc xin, giúp tạo ra lượng kháng thể bảo vệ cao và bền vững hơn so với người lớn tuổi.
• Chưa phơi nhiễm với virus: Tiêm phòng trước khi bắt đầu có hoạt động tình dục sẽ đảm bảo cơ thể được bảo vệ trước khi có nguy cơ tiếp xúc với virus HPV. Vắc xin có tác dụng phòng ngừa, không có khả năng điều trị khi đã nhiễm virus.

Ngoài ra, vắc xin cũng được khuyến nghị cho các đối tượng khác:

• Thanh thiếu niên và người trưởng thành trẻ tuổi (đến 26 tuổi): Những người chưa được tiêm phòng trong độ tuổi khuyến cáo nên thực hiện tiêm bù (catch-up vaccination) càng sớm càng tốt để được bảo vệ.
• Người từ 27 đến 45 tuổi: Một số người trong độ tuổi này chưa từng tiêm phòng vẫn có thể nhận được lợi ích từ vắc xin. Dù hiệu quả tối ưu đạt được khi chưa phơi nhiễm, việc tiêm phòng ở nhóm tuổi này vẫn mang lại lợi ích thiết thực trong việc ngăn ngừa tái nhiễm và bảo vệ khỏi các chủng HPV nguy cơ cao chưa từng mắc phải.

Điều quan trọng cần nhấn mạnh là vắc xin HPV được khuyến cáo cho cả nam và nữ. Tiêm phòng cho nam giới không chỉ bảo vệ chính họ khỏi các bệnh ung thư liên quan đến HPV mà còn góp phần quan trọng trong việc giảm sự lây lan của virus trong cộng đồng, qua đó bảo vệ cả bạn tình.

Những điều cần lưu ý khi tiêm vắc xin HPV

Để quá trình tiêm chủng diễn ra an toàn và đạt hiệu quả cao nhất, bạn cần nắm rõ một số lưu ý quan trọng trước, trong và sau khi tiêm.

Trước khi tiêm:

• Thăm khám sàng lọc: Trao đổi với bác sĩ về tiền sử bệnh tật, tình trạng dị ứng (đặc biệt là dị ứng với nấm men hoặc bất kỳ thành phần nào của vắc xin), và các loại thuốc đang sử dụng.
• Tình trạng sức khỏe hiện tại: Nếu bạn đang bị sốt cao hoặc mắc bệnh cấp tính nặng, nên hoãn lịch tiêm cho đến khi sức khỏe ổn định.
• Phụ nữ mang thai: Vắc xin HPV không được khuyến cáo cho phụ nữ đang mang thai. Nếu bạn phát hiện có thai trong quá trình tiêm, các mũi tiếp theo nên được hoãn lại cho đến sau khi sinh; tuy nhiên, nếu lỡ tiêm khi đang mang thai, không có chỉ định đình chỉ thai nghén vì hiện chưa có bằng chứng về tác hại đối với thai nhi.

Trong và sau khi tiêm:

• Theo dõi tại cơ sở y tế: Sau khi tiêm, bạn cần ở lại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút để nhân viên y tế theo dõi các phản ứng tức thì nếu có.
• Các phản ứng phụ thường gặp: Vắc xin HPV rất an toàn, nhưng có thể gây ra một số phản ứng phụ nhẹ và tạm thời như: đau, sưng, đỏ tại vị trí tiêm, sốt nhẹ, đau đầu, mệt mỏi hoặc buồn nôn. Các triệu chứng này thường tự hết trong vài ngày.
• Hoàn thành đủ phác đồ: Để đạt được sự bảo vệ tối ưu, việc tiêm đủ số mũi theo đúng lịch hẹn của bác sĩ là cực kỳ quan trọng. Tùy thuộc vào độ tuổi và loại vắc xin, phác đồ có thể bao gồm 2 hoặc 3 mũi.

Một lưu ý vô cùng quan trọng khác là ngay cả khi đã tiêm phòng đầy đủ, phụ nữ vẫn cần duy trì thói quen tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ (xét nghiệm Pap, xét nghiệm HPV) theo khuyến cáo của bác sĩ. Bởi vì vắc xin chỉ phòng được các chủng HPV phổ biến nhất, không phải tất cả các chủng có khả năng gây ung thư.

Tóm lại, nếu bạn đang băn khoăn không tiêm HPV có sao không, điều quan trọng là hiểu rằng tiêm vắc xin là một biện pháp chủ động giúp phòng ngừa các bệnh liên quan đến HPV. Chủ động tiêm chủng theo khuyến cáo có thể giúp giảm nguy cơ mắc một số bệnh và ung thư do HPV gây ra. Vì vậy, bạn nên trao đổi với bác sĩ hoặc nhân viên y tế để được tư vấn về đối tượng, thời điểm và lịch tiêm phù hợp.