Khi nào cần thiết truyền tiểu cầu trong bệnh sốt xuất huyết?

Trong bệnh lý sốt xuất huyết, tình trạng giảm tiểu cầu vốn thường gặp. Tuy nhiên, khi số lượng tiểu cầu rơi xuống mức báo động (dưới 100.000 tế bào/mm³, thường xuất hiện vào ngày thứ 3 của bệnh) là một trong những tiêu chuẩn để chẩn đoán xác định bệnh. Cơ chế khiến tiểu cầu sụt giảm nhanh và nghiêm trọng khi mắc sốt xuất huyết thường do sự kết hợp của nhiều yếu tố như tình trạng ức chế tủy xương làm giảm khả năng sản sinh tiểu cầu, sự phá hủy tiểu cầu ở ngoại vi dẫn đến những biến chứng xuất huyết nặng nề.

Thời điểm cần truyền tiểu cầu

Việc truyền tiểu cầu phải có chỉ định của bác sĩ điều trị. Chỉ định truyền tiểu cầu:

• Khi số lượng tiểu cầu xuống nhanh < 50.000/mm3 kèm theo xuất huyết nặng.
• Nếu số lượng tiểu cầu <5.000/mm3 mặc dù chưa có xuất huyết có thể truyền tiểu cầu tùy từng trường hợp cụ thể.

Tại sao tiểu cầu lại giảm trong bệnh sốt xuất huyết?

Sốt xuất huyết là bệnh lý gây ra do virus Dengue, virus truyền từ người sang nghười thông qua vết muỗi đốt. Tình trạng giảm tiểu cầu xuất hiện khá phổ biến khi mắc sốt xuất huyết và là một trong những dấu hiệu để chẩn đoán bệnh. Tiểu cầu giảm được xác lập khi số lượng tiểu cầu trên công thức máu rơi xuống dưới ngưỡng bình thường (<150.000/mm³ ở người lớn và thay đổi theo lứa tuổi ở trẻ em). Sự sụt giảm này là hệ quả của hai cơ chế song hành:  Sự phá hủy tiểu cầu do virus tại hệ tuần hoàn ngoại vi và tình trạng ức chế tủy xương tạm thời, làm suy giảm khả năng sản sinh tế bào máu mới.

Triệu chứng phổ biến của tình trạng giảm tiểu cầu

Tiểu cầu tham gia vào quá trình đông - cầm máu, bảo vệ cơ thể khỏi nguy cơ mất máu. Khi số lượng tiểu cầu giảm thấp, cơ thể dễ xuất hiện các triệu chứng xuất huyết với biểu hiện từ nhẹ đến nặng.

• Xuất huyết dưới da chấm xuất huyết li ti hoặc mảng xuất huyết lớn.
• Xuất huyết ở niêm mạc như chảy máu mũi, chảy máu chân răng, niêm mạc mắt,...
• Nôn ra máu, tiêu ra máu.
• Ở nữ giới, hiện tượng kinh nguyệt có thể trở nên kéo dài, lượng máu ra nhiều bất thường.
• Trường hợp nghiêm trọng nhất là xuất huyết não, gây ra các triệu chứng như đau đầu dữ dội, buồn nôn hoặc xuất hiện dấu thần kinh định vị.

Trong đó, dấu hiệu xuất huyết dưới da và niêm mạc là phổ biến nhất. Do đó nếu xuất hiện triệu chứng này, người bệnh cần được đưa đi khám và làm xét nghiệm máu kịp thời để đánh giá tình trạng và được xử lý phù hợp.

Một số phản ứng có thể gặp phải khi truyền tiểu cầu

Khoảng 1% bệnh nhân được truyền các chế phẩm từ máu (trong đó có truyền tiểu cầu) sẽ gặp phản ứng truyền máu. Phổ biến nhất sốt kèm ớn lạnh, run rẩy, đau đầu và buồn nôn, đây là phản ứng lành tính, và có thể tự hồi phục trong 48 giờ. Ngoài ra, bệnh nhân còn có thể gặp các phản ứng dị ứng như nổi mề đay, ngứa, hoặc thậm chí sốc phản vệ. Nguyên nhân chính của các phản ứng này là do phản ứng miễn dịch của người nhận với protein huyết tương trong tiểu cầu của người hiến.

Mặc dù nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn trong quá trình truyền tiểu cầu là khá thấp. Tuy nhiên do môi trường bảo quản tiểu cầu khác biệt hơn hồng cầu, vi khuẩn vẫn có thể phát triển nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Vì vậy chỉ định truyền tiểu cầu cần được cân nhắc lợi ích nguy cơ, quyết định bởi bác sĩ điều trị, và chỉ truyền trong những trường hợp giảm tiểu cầu/xuất huyết nặng nề.

Quy trình truyền tiểu cầu cần được thực hiện trong bệnh viện với đầy đủ tiêu chuẩn về vệ sinh, an toàn vật tư và kiểm soát nhiễm khuẩn nhằm hạn chế các biến chứng không mong muốn, đảm bảo sức khỏe cho người bệnh.

Để giảm nguy cơ phải truyền tiểu cầu do sốt xuất huyết, việc chủ động tiêm vắc xin sốt xuất huyết là biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Bạn có thể đến Trung tâm Tiêm chủng Long Châu - địa chỉ uy tín với đa dạng vắc xin an toàn và chất lượng. Để được tư vấn chi tiết và đặt lịch tiêm, bạn có thể liên hệ ngay qua Hotline 1800 6928.

Bài viết trên đây là những chia sẻ của Long Châu về nội dung truyền tiểu cầu trong sốt xuất huyết. Hy vọng rằng qua bài viết này, bạn sẽ có thêm nhiều thông tin cần thiết về căn bệnh này, đồng thời chủ động tiêm phòng vắc xin cho bản thân và gia đình. 

Xem thêm:

Bệnh nhân sốt xuất huyết uống nước dừa có tăng tiểu cầu không?

Bệnh nhân sốt xuất huyết bị phù tay chân có sao không?