Chỉ số huyết áp bình thường là bao nhiêu theo độ tuổi?

Huyết áp là chỉ số quen thuộc nhưng dễ bị hiểu sai nếu chỉ nhìn vào một lần đo. Để đánh giá chính xác, cần hiểu ý nghĩa hai con số huyết áp, ngưỡng tham khảo và cách đo đúng tại nhà.

Chỉ số huyết áp bình thường là bao nhiêu theo WHO và ESC/ESH?

Ở người trưởng thành, chỉ số huyết áp bình thường được hiểu là dưới 120/80 mmHg. Trong đó, số đầu là huyết áp tâm thu, phản ánh áp lực máu khi tim co bóp. Số sau là huyết áp tâm trương, phản ánh áp lực máu khi tim nghỉ giữa hai nhịp đập.

Theo cách phân loại thường dùng trong thực hành, huyết áp dưới 120/80 mmHg được xem là mức bình thường. Tuy nhiên, một số hướng dẫn như ESC/ESH còn chia huyết áp thành nhiều mức chi tiết hơn, gồm huyết áp tối ưu, bình thường, bình thường cao và tăng huyết áp.

Bảng tổng hợp chỉ số huyết áp theo chuẩn ACC/AHA 2017 và ESC/ESH 2018

Trong đó:

• Stage 1/Grade 1: Huyết áp nhẹ, thường chưa nguy hiểm ngay, nhưng cần theo dõi và thay đổi lối sống để tránh tiến triển.
• Stage 2/Grade 2: Huyết áp cao trung bình, cần kết hợp lối sống và thuốc nếu được chỉ định.
• Grade 3: Huyết áp rất cao, nguy cơ biến chứng tim mạch, thận và mắt, cần xử trí y tế ngay.
• Tăng huyết áp tâm thu đơn độc: Thường gặp ở người già, huyết áp tâm thu cao nhưng tâm trương vẫn bình thường.

Dù vậy, không nên kết luận tăng huyết áp chỉ dựa vào một lần đo. Huyết áp có thể thay đổi do căng thẳng, vận động, cà phê, thiếu ngủ, thuốc đang dùng hoặc đo sai tư thế. Nếu chỉ số thường xuyên cao hơn bình thường, bạn nên ghi lại kết quả và trao đổi với bác sĩ.

Bảng huyết áp bình thường theo độ tuổi và giới tính

Huyết áp không cố định giống nhau ở mọi người. Tuổi tác, giới tính, cân nặng, mức độ vận động, bệnh nền và thuốc đang sử dụng đều có thể ảnh hưởng đến kết quả đo. Vì vậy, bảng dưới đây chỉ nên xem là mức tham khảo, không thay thế chẩn đoán y khoa.

Bảng huyết áp nam giới

Lưu ý: Mức huyết áp này là tham khảo dựa trên dân số, có thể thay đổi theo cá nhân; bình thường theo ESC/ESH 2018 là 120 - 129/80 - 84 mmHg.

Bảng huyết áp nữ giới

Lưu ý: Mức huyết áp này là tham khảo; bình thường theo ESC/ESH 2018 là 120 - 129/80 - 84 mmHg.

Nhìn chung, huyết áp có xu hướng tăng theo tuổi do mạch máu kém đàn hồi hơn và nguy cơ bệnh tim mạch tăng dần. Tuy nhiên, không nên tự áp một ngưỡng duy nhất cho tất cả mọi người, nhất là người cao tuổi, người có bệnh thận, đái tháo đường, bệnh tim mạch hoặc đang dùng thuốc huyết áp.

Chỉ số huyết áp bao nhiêu thì bất thường?

Sau khi biết chỉ số huyết áp bình thường là bao nhiêu, bạn cũng cần nhận diện khi nào huyết áp có thể bất thường. Điều này giúp tránh chủ quan khi huyết áp tăng cao, đồng thời không quá lo lắng nếu chỉ số dao động nhẹ trong ngày.

Khi nào được xem là huyết áp cao?

Huyết áp có thể được xem là cao nếu nhiều lần đo đúng cách cho kết quả từ 130/80 mmHg trở lên theo một số hướng dẫn hiện nay. Theo cách phân loại khác, tăng huyết áp tại phòng khám thường được xác định từ 140/90 mmHg trở lên.

Vì có sự khác nhau giữa các hướng dẫn, người đọc nên hiểu đây là ngưỡng tham khảo. Việc chẩn đoán cần dựa trên nhiều lần đo, hoàn cảnh đo, bệnh nền và đánh giá của bác sĩ.

Khi nào được xem là huyết áp thấp?

Huyết áp thấp thường được nhắc đến khi chỉ số dưới 90/60 mmHg, đặc biệt nếu kèm chóng mặt, choáng váng, ngất, mệt lả, lạnh tay chân hoặc nhìn mờ. Một số người có huyết áp thấp tự nhiên nhưng vẫn khỏe mạnh. Tuy nhiên, nếu huyết áp thấp kèm triệu chứng khó chịu, nên đi khám để tìm nguyên nhân.

Khi nào cần đi khám hoặc cấp cứu?

Bạn nên đi khám nếu huyết áp thường xuyên cao, huyết áp quá thấp kèm triệu chứng, hoặc có bệnh nền như tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận. Cần cấp cứu nếu huyết áp rất cao, khoảng trên 180/120 mmHg, kèm đau ngực, khó thở, yếu liệt, lú lẫn, đau đầu dữ dội hoặc nhìn mờ.

Cách theo dõi và duy trì huyết áp ổn định tại nhà

Theo dõi huyết áp tại nhà giúp bạn hiểu rõ hơn tình trạng sức khỏe tim mạch, đặc biệt nếu có nguy cơ tăng huyết áp. Tuy nhiên, kết quả chỉ có giá trị khi đo đúng cách và ghi nhận đều đặn.

Cách đo huyết áp đúng tại nhà

Trước khi đo, bạn nên nghỉ vài phút, ngồi thẳng lưng, đặt chân chạm sàn, không bắt chéo chân và đặt tay ngang tim. Vòng bít cần vừa với cánh tay, không quá lỏng hoặc quá chặt. Nên đo vào thời điểm tương đối cố định trong ngày để dễ so sánh.

Bạn nên tránh đo ngay sau khi vận động mạnh, uống cà phê, hút thuốc, căng thẳng hoặc vừa ăn no. Nếu kết quả cao bất thường, có thể nghỉ thêm vài phút rồi đo lại, không nên vội kết luận bệnh chỉ từ một lần đo.

Bao lâu nên kiểm tra huyết áp?

Người trưởng thành khỏe mạnh có thể kiểm tra huyết áp trong các lần khám sức khỏe định kỳ. Người lớn tuổi, thừa cân, ít vận động, có tiền sử gia đình tăng huyết áp hoặc có bệnh nền nên theo dõi thường xuyên hơn theo hướng dẫn của bác sĩ.

Người đã được chẩn đoán tăng huyết áp cần đo và ghi lại kết quả theo lịch được tư vấn. Không tự ý tăng, giảm hoặc ngưng thuốc huyết áp khi chưa có chỉ định y tế.

Cách duy trì huyết áp ổn định

Để hỗ trợ huyết áp ổn định, bạn có thể bắt đầu từ các thói quen hằng ngày sau:

• Ăn nhạt hơn, giảm thực phẩm nhiều muối.
• Tăng rau xanh, trái cây phù hợp và ngũ cốc nguyên hạt.
• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Vận động đều đặn theo khả năng.
• Hạn chế rượu bia và không hút thuốc lá.
• Ngủ đủ, giảm căng thẳng.
• Theo dõi huyết áp định kỳ nếu có yếu tố nguy cơ.

Những thay đổi này không thay thế thuốc điều trị nếu bạn đã được bác sĩ kê đơn, nhưng có thể hỗ trợ kiểm soát huyết áp và bảo vệ sức khỏe tim mạch lâu dài.

FAQ: Những câu hỏi liên quan tới chỉ số huyết áp

Dưới đây là một số thắc mắc thường gặp khi đọc kết quả đo huyết áp tại nhà hoặc khi đi khám sức khỏe.

Chỉ số huyết áp 140/90 có cao không?

Huyết áp 140/90 mmHg thường được xem là mức cao nếu lặp lại qua nhiều lần đo đúng cách. Tuy nhiên, không nên kết luận bệnh chỉ dựa trên một lần đo, vì huyết áp có thể tăng tạm thời do căng thẳng, vận động, cà phê hoặc đo sai tư thế.

Huyết áp và nhịp tim có liên quan đến nhau không?

Huyết áp và nhịp tim đều phản ánh hoạt động tim mạch nhưng không giống nhau. Huyết áp là áp lực máu lên thành mạch, còn nhịp tim là số lần tim đập mỗi phút. Nhịp tim nhanh không đồng nghĩa chắc chắn huyết áp cao, và huyết áp cao cũng có thể xảy ra khi nhịp tim bình thường.

Khi nào nên kiểm tra huyết áp? Bao lâu nên kiểm tra huyết áp?

Người trưởng thành nên kiểm tra huyết áp định kỳ khi khám sức khỏe. Nếu có yếu tố nguy cơ như thừa cân, ít vận động, hút thuốc, tiền sử gia đình tăng huyết áp, bệnh thận, đái tháo đường hoặc bệnh tim mạch, bạn nên theo dõi thường xuyên hơn theo hướng dẫn y tế.

Huyết áp 120/80 có bình thường không?

Huyết áp 120/80 mmHg thường được xem là gần ngưỡng bình thường ở người trưởng thành. Tuy nhiên, nếu chỉ số thường xuyên cao hơn mức này, nhất là từ 130/80 mmHg trở lên, bạn nên theo dõi thêm và điều chỉnh lối sống phù hợp.

Đo huyết áp tay trái hay tay phải chính xác hơn?

Trong lần đầu, có thể đo cả hai tay để so sánh. Sau đó, thường theo dõi ở tay có chỉ số cao hơn hoặc theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Điều quan trọng là đo đúng tư thế, cùng thời điểm tương đối ổn định và ghi lại kết quả.

Chỉ số huyết áp bình thường ở người trưởng thành thường được hiểu là dưới 120/80 mmHg, nhưng kết quả có thể thay đổi theo tuổi, giới tính, bệnh nền, thời điểm đo và kỹ thuật đo. Vì vậy, bạn nên theo dõi huyết áp đúng cách, ghi lại kết quả nhiều lần và đi khám nếu chỉ số thường xuyên cao, quá thấp hoặc kèm triệu chứng bất thường.

Hãy duy trì lối sống lành mạnh, khám sức khỏe định kỳ và đọc thêm các bài viết về tim mạch để hiểu rõ hơn cách chăm sóc huyết áp mỗi ngày.