Hội chứng Stevens-Johnson là gì? Những thông tin cần biết

Hội chứng Stevens-Johnson là một phản ứng dị ứng nghiêm trọng hiếm gặp, có thể gây tổn thương nặng nề cho da và niêm mạc, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Nhận biết sớm các dấu hiệu, nguyên nhân và cách xử trí đóng vai trò quan trọng trong giảm thiểu biến chứng. Cùng tìm hiểu về hội chứng này qua bài viết dưới đây.

Hội chứng Stevens-Johnson là gì? 

Hội chứng Stevens-Johnson là một rối loạn da - niêm mạc hiếm gặp nhưng đặc biệt nghiêm trọng, thường xảy ra như một phản ứng quá mẫn của cơ thể, phổ biến nhất liên quan đến việc sử dụng thuốc hoặc một số tác nhân nhiễm trùng. Bệnh thường khởi phát với các triệu chứng toàn thân giống cúm như sốt, mệt mỏi, đau họng, sau đó nhanh chóng xuất hiện ban đỏ đau rát, lan rộng và hình thành bóng nước trên da và niêm mạc (miệng, mắt, đường sinh dục).

Đặc trưng của SJS là hiện tượng hoại tử và bong tróc lớp thượng bì, khiến da trông như bị bỏng nặng. Đây được xem là một cấp cứu y khoa, người bệnh hầu như luôn cần nhập viện để điều trị tích cực, kiểm soát đau, chăm sóc tổn thương da và phòng ngừa biến chứng. Trong trường hợp tổn thương da lan rộng trên 30% diện tích cơ thể, bệnh được phân loại là hoại tử thượng bì nhiễm độc (TEN) - thể nặng hơn, nguy cơ tử vong cao hơn.

Triệu chứng nhận biết

Hội chứng Stevens-Johnson (SJS) thường khởi phát âm thầm và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh nhiễm trùng thông thường trong giai đoạn đầu. Các triệu chứng ban đầu có thể xuất hiện trước tổn thương da từ 1-3 ngày, sau đó tiến triển nhanh và nghiêm trọng. Các triệu chứng sớm thường gặp gồm:

• Sốt: Sốt vừa đến cao, là biểu hiện phản ứng viêm toàn thân của cơ thể.
• Đau rát miệng và họng: Người bệnh có cảm giác đau, khó nuốt, khô rát niêm mạc miệng, họng.
• Mệt mỏi, suy nhược: Cảm giác kiệt sức, uể oải, giảm khả năng sinh hoạt và lao động.
• Cảm giác bỏng rát ở mắt: Mắt đỏ, cộm, chảy nước mắt, nhạy cảm với ánh sáng.

Khi bệnh tiến triển, các triệu chứng đặc trưng xuất hiện rõ rệt hơn:

• Đau da lan tỏa không rõ nguyên nhân: Da trở nên nhạy cảm, đau rát ngay cả khi chạm nhẹ.
• Phát ban đỏ hoặc tím lan nhanh: Ban thường xuất hiện ở mặt, thân mình rồi lan rộng.
• Bóng nước trên da và niêm mạc: Gặp ở miệng, mũi, mắt, cơ quan sinh dục, gây đau và khó sinh hoạt.
• Bong tróc da: Sau vài ngày, lớp da tổn thương có thể hoại tử và bong tróc thành từng mảng.

Những triệu chứng trên cho thấy SJS là một tình trạng cấp cứu y khoa, cần được nhập viện và điều trị ngay để hạn chế tổn thương da - niêm mạc và các biến chứng toàn thân.

Nguyên nhân gây ra hội chứng Stevens-Johnson là gì? 

Hội chứng Stevens-Johnson (SJS) là bệnh lý hiếm gặp, diễn tiến khó lường và trong nhiều trường hợp không thể xác định chính xác một nguyên nhân duy nhất. Tuy nhiên, các bằng chứng y khoa cho thấy SJS chủ yếu là phản ứng quá mẫn nghiêm trọng của hệ miễn dịch, thường được khởi phát bởi thuốc, nhiễm trùng hoặc sự phối hợp của cả hai. Phản ứng có thể xuất hiện ngay trong thời gian đang sử dụng thuốc hoặc muộn hơn, thậm chí sau 1-2 tuần kể từ khi ngừng thuốc. Các nguyên nhân thường gặp bao gồm:

• Thuốc điều trị gout, đặc biệt là allopurinol.
• Thuốc chống co giật và thuốc điều trị rối loạn tâm thần (như thuốc chống động kinh, thuốc an thần kinh).
• Kháng sinh nhóm sulfonamide (ví dụ: Sulfasalazine).
• Thuốc kháng virus, điển hình là nevirapine dùng trong điều trị HIV.
• Một số thuốc giảm đau, hạ sốt, chống viêm không steroid như paracetamol, ibuprofen, naproxen.
• Nhiễm trùng đường hô hấp, đặc biệt là viêm phổi.
• Nhiễm virus, trong đó HIV được xem là yếu tố nguy cơ cao làm tăng khả năng xảy ra SJS.

Những biến chứng nguy hiểm

Hội chứng Stevens-Johnson (SJS) là một bệnh lý da - niêm mạc nghiêm trọng, không chỉ gây tổn thương tại chỗ mà còn có thể dẫn đến nhiều biến chứng toàn thân nguy hiểm. Các biến chứng này thường xuất hiện khi bệnh tiến triển nặng, diện tích da bong tróc lớn hoặc việc điều trị bị trì hoãn. Các biến chứng thường gặp của hội chứng Stevens-Johnson bao gồm:

• Mất nước và rối loạn điện giải: Khi da bong tróc trên diện rộng, cơ thể mất nhiều dịch và protein. Đồng thời, các tổn thương loét ở miệng và họng khiến người bệnh khó ăn uống, làm tăng nguy cơ mất nước, suy kiệt và rối loạn điện giải.
• Nhiễm trùng huyết: Da bị tổn thương mất đi hàng rào bảo vệ tự nhiên, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập vào máu. Nhiễm trùng huyết là biến chứng đặc biệt nguy hiểm, có thể tiến triển nhanh, gây sốc nhiễm trùng và suy đa cơ quan, đe dọa tính mạng.
• Biến chứng ở mắt: Tổn thương niêm mạc mắt có thể dẫn đến viêm kết mạc, khô mắt kéo dài, sợ ánh sáng. Trong trường hợp nặng, người bệnh có nguy cơ suy giảm thị lực, loét giác mạc, thậm chí mù lòa vĩnh viễn nếu không được điều trị kịp thời.
• Tổn thương hô hấp: SJS có thể ảnh hưởng đến niêm mạc đường hô hấp, gây suy hô hấp cấp do phổi không đảm bảo trao đổi oxy đầy đủ, cần can thiệp hồi sức tích cực.
• Di chứng da lâu dài: Sau khi hồi phục, da có thể để lại sẹo, rối loạn sắc tố (da sậm hoặc nhạt màu bất thường). Ngoài ra, người bệnh có thể gặp tình trạng rụng tóc, móng tay và móng chân mọc chậm hoặc biến dạng.

Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về hội chứng Stevens-Johnson - một bệnh lý hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường trên da và niêm mạc, chủ động ngưng sử dụng thuốc nghi ngờ theo chỉ định y tế và đến cơ sở y tế ngay khi có triệu chứng sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng. Đồng thời, tuân thủ hướng dẫn điều trị và theo dõi lâu dài sẽ góp phần hạn chế di chứng, bảo vệ sức khỏe và chất lượng cuộc sống cho người bệnh.