Chỉ định lọc máu khi bị nhiễm trùng máu: Khi nào cần thực hiện?

Chỉ định lọc máu khi nhiễm trùng máu không áp dụng cho tất cả người bệnh. Bác sĩ có thể cân nhắc phương pháp này khi thận hoạt động kém hoặc cơ thể gặp vấn đề nghiêm trọng về nước và các chất trong máu. Việc quyết định cần dựa trên thăm khám và theo dõi thực tế.

Chỉ định lọc máu khi bị nhiễm trùng máu dựa trên những yếu tố nào?

Nhiễm trùng máu có thể khiến cơ thể phản ứng mạnh và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan. Thận cũng có thể bị ảnh hưởng trong quá trình này. Tuy nhiên, việc người bệnh mắc nhiễm trùng máu không đồng nghĩa với việc phải lọc máu.

Bác sĩ thường đánh giá tổng thể tình trạng người bệnh trước khi lựa chọn phương pháp hỗ trợ. Các yếu tố có thể được xem xét gồm:

• Khả năng hoạt động của thận.
• Lượng nước tiểu trong ngày.
• Lượng nước tích tụ trong cơ thể.
• Mức thay đổi của các chất trong máu.
• Tình trạng mất cân bằng acid và kiềm.
• Huyết áp và tình trạng tuần hoàn.
• Mức độ ảnh hưởng đến các cơ quan khác.
• Đáp ứng của người bệnh với các biện pháp điều trị đang thực hiện.

Theo hướng dẫn Surviving Sepsis Campaign 2026, người bệnh có suy giảm hoạt động của thận nhưng chưa có lý do rõ ràng để hỗ trợ thay thế chức năng thận thì không nên thực hiện phương pháp này thường quy. Khi người bệnh có chỉ định phù hợp, bác sĩ có thể lựa chọn phương pháp lọc liên tục hoặc lọc ngắt quãng tùy tình trạng.

Vì vậy, bác sĩ không dựa vào riêng chẩn đoán nhiễm trùng máu để quyết định lọc máu. Người bệnh cần được đánh giá toàn diện và theo dõi diễn biến theo thời gian.

Khi nào người bệnh nhiễm trùng máu có thể cần lọc máu?

Thận có nhiệm vụ loại bỏ một phần chất dư thừa và điều chỉnh lượng nước trong cơ thể. Khi thận hoạt động không đáp ứng được nhu cầu của cơ thể, một số chất có thể tích tụ. Lượng nước cũng có thể tăng lên.

Trong tình huống này, bác sĩ có thể cân nhắc lọc máu nếu người bệnh xuất hiện một hoặc nhiều vấn đề nghiêm trọng như:

• Lượng nước trong cơ thể tăng nhiều và gây ảnh hưởng đến hoạt động của cơ thể.
• Lượng nước tiểu giảm rõ rệt.
• Các chất trong máu tăng đến mức cần được kiểm soát.
• Một số chất trong máu thay đổi nghiêm trọng.
• Mất cân bằng acid và kiềm khó kiểm soát.
• Tình trạng toàn thân tiếp tục xấu đi dù đã được điều trị và theo dõi.

Hướng dẫn về tổn thương thận cấp của KDIGO cho rằng quyết định hỗ trợ thay thế chức năng thận cần dựa trên tình trạng chung của người bệnh. Bác sĩ cần xem xét các biểu hiện, kết quả xét nghiệm và nguy cơ biến chứng thay vì chỉ dựa vào một con số riêng lẻ.

Điều này có nghĩa là cùng mắc nhiễm trùng máu nhưng mỗi người bệnh có thể có hướng xử trí khác nhau. Một số người có thể cần lọc máu trong thời gian ngắn. Một số người khác có thể không cần phương pháp này nếu chức năng thận vẫn đáp ứng được nhu cầu của cơ thể.

Lọc máu có điều trị trực tiếp nhiễm trùng máu không?

Lọc máu thường được biết đến với vai trò hỗ trợ khi thận không đáp ứng được nhu cầu của cơ thể. Vì vậy, người bệnh không nên hiểu rằng lọc máu là phương pháp điều trị trực tiếp nguyên nhân gây nhiễm trùng máu.

Điều trị nhiễm trùng máu cần tập trung vào việc kiểm soát nguồn nhiễm trùng và hỗ trợ các cơ quan đang bị ảnh hưởng. Lọc máu có thể hỗ trợ kiểm soát một số vấn đề liên quan đến hoạt động của thận, lượng nước và các chất trong máu khi người bệnh có chỉ định phù hợp.

Một số kỹ thuật làm sạch máu từng được nghiên cứu trong điều trị nhiễm trùng nặng. Tuy nhiên, hướng dẫn Surviving Sepsis Campaign 2026 không khuyến nghị sử dụng thường quy một số kỹ thuật này ở người lớn mắc nhiễm trùng máu hoặc sốc do nhiễm trùng. Bằng chứng về hiệu quả của các phương pháp này vẫn còn hạn chế.

Do đó, người bệnh cần phân biệt giữa lọc máu để hỗ trợ chức năng thận và các phương pháp nhằm loại bỏ các chất liên quan đến quá trình nhiễm trùng. Bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp dựa trên tình trạng thực tế của từng người.

Bác sĩ đánh giá gì trước khi quyết định lọc máu?

Quyết định lọc máu cần dựa trên nhiều thông tin. Bác sĩ thường kết hợp thăm khám, xét nghiệm và theo dõi diễn biến của người bệnh.

Đánh giá hoạt động của thận

Bác sĩ có thể theo dõi lượng nước tiểu và các chỉ số trong máu để đánh giá hoạt động của thận. Kết quả được xem xét cùng với diễn biến của người bệnh.

Kiểm tra lượng nước trong cơ thể

Nhiễm trùng nặng có thể làm thay đổi lượng nước trong cơ thể. Nếu cơ thể giữ quá nhiều nước và tình trạng này gây ảnh hưởng đến hô hấp hoặc tuần hoàn, bác sĩ có thể cân nhắc phương pháp hỗ trợ phù hợp.

Theo dõi các chất trong máu

Bác sĩ có thể kiểm tra các chất cần thiết cho hoạt động bình thường của cơ thể. Nếu những chất này thay đổi nghiêm trọng và không thể kiểm soát bằng các biện pháp phù hợp, bác sĩ có thể xem xét lọc máu.

Đánh giá cân bằng acid và kiềm

Nhiễm trùng nặng có thể làm thay đổi cân bằng bên trong cơ thể. Bác sĩ sẽ xác định mức độ thay đổi và nguyên nhân trước khi lựa chọn hướng xử trí.

Theo dõi diễn biến toàn thân

Bác sĩ không chỉ dựa vào kết quả xét nghiệm. Huyết áp, hô hấp, lượng nước tiểu, tuần hoàn và đáp ứng với điều trị đều có thể ảnh hưởng đến quyết định.

Những thông tin này giúp bác sĩ xác định người bệnh có thực sự cần hỗ trợ chức năng thận hay không. Việc đánh giá cũng giúp hạn chế thực hiện phương pháp khi chưa có chỉ định phù hợp.

Người bệnh cần lưu ý gì khi điều trị nhiễm trùng máu?

Nhiễm trùng máu có thể diễn biến nhanh và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan. Người bệnh cần được theo dõi y tế khi đã được xác định mắc bệnh hoặc xuất hiện các biểu hiện bất thường nghiêm trọng.

Gia đình nên thông báo ngay cho nhân viên y tế nếu người bệnh có những thay đổi như:

• Lượng nước tiểu giảm rõ rệt.
• Khó thở hoặc tình trạng hô hấp thay đổi.
• Cơ thể phù hoặc tăng cân nhanh do giữ nước.
• Người bệnh lơ mơ hoặc khó đánh thức.
• Huyết áp thay đổi bất thường.
• Tình trạng chung xấu đi nhanh.

Người bệnh không nên tự quyết định lọc máu dựa trên một triệu chứng hoặc một kết quả xét nghiệm riêng lẻ. Phương pháp này chỉ phù hợp với một số tình huống nhất định. Bác sĩ cần cân nhắc tình trạng thận, lượng nước trong cơ thể, các chất trong máu và diễn biến toàn thân.

Khi nghi ngờ nhiễm trùng máu hoặc nhận thấy tình trạng người bệnh thay đổi nhanh, gia đình nên đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được đánh giá. Chỉ định lọc máu khi bị nhiễm trùng máu cần được bác sĩ chuyên môn xác định dựa trên tình trạng cụ thể, thay vì chỉ dựa vào chẩn đoán nhiễm trùng máu.