Cách phân biệt phát ban sốt xuất huyết và tử ban mô cầu

Phát ban trên da là dấu hiệu có thể gặp ở nhiều bệnh lý truyền nhiễm, trong đó sốt xuất huyết và nhiễm não mô cầu thường dễ gây nhầm lẫn ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, đây đều là những bệnh có mức độ nguy hiểm khác nhau và cần được nhận biết sớm để xử lý kịp thời.

Vì sao bệnh não mô cầu và sốt xuất huyết dễ bị nhầm lẫn?

Ở giai đoạn khởi phát, bệnh não mô cầu và sốt xuất huyết đều có thể biểu hiện bằng các triệu chứng khá giống nhau như sốt cao đột ngột, đau đầu, mệt mỏi và nổi ban hoặc chấm xuất huyết trên da. Chính vì sự tương đồng này nên nhiều người dễ nhầm lẫn hai bệnh lý, dẫn đến việc tự điều trị tại nhà hoặc chậm đưa người bệnh đến cơ sở y tế.

Sốt xuất huyết do virus Dengue gây ra, thường có biểu hiện sốt cao liên tục, đau nhức cơ, đau hốc mắt và có thể xuất hiện xuất huyết dưới da. Trong khi đó, bệnh não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây nên, lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp và có nguy cơ tiến triển nhanh thành nhiễm khuẩn huyết hoặc viêm màng não nguy hiểm.

Điểm đáng lưu ý là ở giai đoạn đầu, bệnh não mô cầu đôi khi chỉ biểu hiện giống cúm hoặc sốt thông thường. Một số trường hợp cũng xuất hiện ban xuất huyết khiến người bệnh dễ nhầm với sốt xuất huyết Dengue. Tuy nhiên, bệnh não mô cầu thường tiến triển nhanh hơn và có thể gây biến chứng nặng chỉ trong thời gian ngắn nếu không được điều trị kịp thời.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh não mô cầu có thể diễn tiến rất nhanh và trở thành tình trạng đe dọa tính mạng chỉ trong vài giờ. Vì vậy, khi người bệnh sốt cao kèm phát ban, đau đầu nhiều, cổ cứng, lừ đừ hoặc khó thở, cần đến cơ sở y tế ngay để được chẩn đoán và xử trí sớm.

Cách phân biệt phát ban sốt xuất huyết và tử ban mô cầu

Ở giai đoạn đầu, sốt xuất huyết và bệnh não mô cầu đều có thể gây sốt cao kèm các dấu hiệu xuất huyết trên da, khiến nhiều người dễ nhầm lẫn. Tuy nhiên, tổn thương da do hai bệnh lý này có một số đặc điểm khác nhau tương đối điển hình.

Đặc điểm phát ban trong sốt xuất huyết

Các biểu hiện trên da ở người bị sốt xuất huyết chủ yếu là phát ban hoặc xuất huyết dưới da do giảm tiểu cầu và tăng tính thấm thành mạch. Tổn thương thường có đặc điểm:

• Chấm xuất huyết nhỏ màu đỏ hoặc đỏ tím;
• Phân bố rải rác dưới da, thường ở tay, chân hoặc vùng thân mình;
• Ban da tương đối đồng đều, ít nham nhở;
• Ít gặp tình trạng hoại tử da;
• Thường xuất hiện từ ngày thứ 2 - 5 của bệnh.

Ngoài ra, người bệnh sốt xuất huyết thường có biểu hiện đau nhức cơ, mệt mỏi, đau hốc mắt và nguy cơ diễn tiến nặng từ ngày thứ 3 trở đi.

Đặc điểm tử ban trong bệnh não mô cầu

Tử ban mô cầu là dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây tổn thương mạch máu và nhiễm khuẩn huyết. Các tổn thương da thường có đặc điểm:

• Màu đỏ sẫm, tím hoặc nâu đen;
• Kích thước không đồng đều, từ vài mm đến vài cm;
• Bờ nham nhở, hình dạng bất thường như hình sao hoặc bản đồ;
• Có xu hướng lan nhanh trong thời gian ngắn;
• Một số trường hợp xuất hiện hoại tử ở trung tâm tổn thương.

Tử ban thường xuất hiện sau sốt khoảng 1 - 2 ngày, hay gặp ở vùng hông, chân hoặc lan toàn thân. Đây là dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý vì bệnh não mô cầu có thể diễn tiến rất nhanh và gây sốc nhiễm khuẩn chỉ trong vài giờ.

Dấu hiệu cảnh báo bệnh não mô cầu

Ngoài tử ban, người mắc bệnh não mô cầu còn có thể xuất hiện:

• Sốt cao đột ngột 39 - 40°C;
• Đau đầu dữ dội;
• Buồn nôn, nôn nhiều;
• Cứng cổ;
• Lơ mơ, rối loạn ý thức;
• Co giật trong trường hợp nặng.

Khác với sốt xuất huyết, bệnh não mô cầu thường kèm hội chứng màng não rõ rệt như đau đầu nhiều và cứng cổ. Khi xuất hiện sốt cao kèm tử ban hoặc rối loạn ý thức, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Não mô cầu nguy hiểm như thế nào so với sốt xuất huyết?

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm phổ biến tại Việt Nam và có thể gây biến chứng nguy hiểm nếu không được theo dõi đúng cách. Tuy nhiên, bệnh thường có diễn tiến theo từng giai đoạn và người bệnh có cơ hội được phát hiện, theo dõi sớm.

Ngược lại, bệnh do não mô cầu được đánh giá là một trong những bệnh nhiễm khuẩn cấp tính nguy hiểm bởi khả năng diễn tiến cực nhanh. Nhiều trường hợp từ một người hoàn toàn khỏe mạnh có thể nhanh chóng chuyển sang tình trạng nguy kịch chỉ trong vài giờ.

Não mô cầu có thể gây:

• Nhiễm khuẩn huyết tối cấp.
• Viêm màng não mủ;
• Sốc nhiễm khuẩn;
• Rối loạn đông máu;
• Suy đa cơ quan.

Ở thể nhiễm khuẩn huyết tối cấp, người bệnh có thể xuất hiện tụt huyết áp, sốc và rối loạn đông máu nghiêm trọng. Đây là những tình trạng cấp cứu có nguy cơ tử vong cao nếu không được điều trị kịp thời.

Chính vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo không nên chủ quan khi xuất hiện sốt cao kèm các ban đỏ tím bất thường trên da, đặc biệt khi các tổn thương lan nhanh hoặc có dấu hiệu hoại tử.

Tóm lại, việc phân biệt phát ban sốt xuất huyết và tử ban mô cầu có ý nghĩa rất quan trọng vì hai bệnh có mức độ nguy hiểm khác nhau. Ban trong sốt xuất huyết thường là các chấm đỏ nhỏ, rải rác dưới da, trong khi tử ban mô cầu có màu tím sẫm, bờ không đều,