Block nhánh phải không hoàn toàn: Hiểu đúng để chăm sóc sức khỏe tim mạch

Trong những năm gần đây, các thuật ngữ y khoa về tim mạch xuất hiện ngày càng nhiều trên kết quả điện tâm đồ. Một trong số đó là block nhánh phải không hoàn toàn - cụm từ nghe có vẻ nghiêm trọng nhưng trên thực tế lại không phải lúc nào cũng nguy hiểm, cùng Tiêm chủng Long Châu tìm hiểu nhé!

Block nhánh phải không hoàn toàn là gì?

Trước hết, chúng ta cần hiểu cách tim hoạt động về mặt dẫn truyền điện. Tim co bóp nhờ các xung điện được tạo ra từ nút xoang và lan truyền qua các đường dẫn truyền chuyên biệt. Một trong những đường dẫn truyền quan trọng đó là bó His, sau đó chia thành nhánh phải và nhánh trái để đưa xung điện xuống hai tâm thất. Khi quá trình dẫn truyền ở nhánh phải bị chậm lại nhưng chưa bị tắc hoàn toàn, tình trạng này được gọi là block nhánh phải không hoàn toàn.

Nói một cách đơn giản, block nhánh phải không hoàn toàn là hiện tượng xung điện vẫn đi qua nhánh phải nhưng tốc độ chậm hơn bình thường. Trên điện tâm đồ, bác sĩ sẽ nhận thấy một số thay đổi đặc trưng ở phức bộ QRS, tuy nhiên độ giãn chưa đủ rộng để được xếp vào block hoàn toàn. Chính vì vậy, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe định kỳ.

Điều quan trọng cần nhấn mạnh là block nhánh phải không hoàn toàn không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của bệnh tim nghiêm trọng. Ở nhiều người trẻ, khỏe mạnh, đặc biệt là vận động viên, tình trạng này có thể xuất hiện mà không gây ra bất kỳ triệu chứng nào.

Nguyên nhân thường gặp và đối tượng dễ mắc

Có khá nhiều nguyên nhân dẫn đến block nhánh phải không hoàn toàn, từ sinh lý đến bệnh lý. Ở nhóm nguyên nhân sinh lý, cấu trúc tim và hệ dẫn truyền của mỗi người có thể hơi khác nhau, dẫn đến sự chậm trễ nhẹ trong việc dẫn truyền điện mà không kèm theo tổn thương thực thể.

Về mặt bệnh lý, block nhánh phải không hoàn toàn có thể liên quan đến các bệnh phổi mạn tính, tăng áp động mạch phổi, bệnh tim bẩm sinh, hoặc hậu quả của viêm cơ tim. Ngoài ra, người từng trải qua phẫu thuật tim, can thiệp mạch vành, hoặc có tiền sử bệnh tim mạch cũng có nguy cơ cao hơn.

Một số đối tượng dễ gặp tình trạng này bao gồm người cao tuổi, người có bệnh lý nền về tim phổi, và người thường xuyên hút thuốc lá. Tuy nhiên, cũng không hiếm gặp block nhánh phải không hoàn toàn ở người hoàn toàn không có yếu tố nguy cơ rõ ràng, điều này càng cho thấy tầm quan trọng của việc đánh giá toàn diện chứ không chỉ dựa vào một kết quả điện tâm đồ.

Block nhánh phải không hoàn toàn có nguy hiểm không?

Đây có lẽ là câu hỏi được quan tâm nhiều nhất. Thực tế, mức độ nguy hiểm của block nhánh phải không hoàn toàn phụ thuộc rất lớn vào nguyên nhân gây ra nó và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Nếu block nhánh phải không hoàn toàn xuất hiện đơn độc, không kèm triệu chứng, không có bệnh tim cấu trúc đi kèm, thì đa phần được xem là lành tính và không cần điều trị đặc hiệu.

Ngược lại, nếu block nhánh phải không hoàn toàn đi kèm với các biểu hiện như đau ngực, khó thở, chóng mặt, ngất xỉu, hoặc xuất hiện trên nền bệnh tim mạch đã biết, thì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo cần được theo dõi sát sao hơn. Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm như siêu âm tim, Holter điện tâm đồ 24 giờ, hoặc chụp CT, MRI tim để tìm nguyên nhân tiềm ẩn.

Điều đáng mừng là block nhánh phải không hoàn toàn hiếm khi tiến triển thành block hoàn toàn hoặc gây rối loạn nhịp nguy hiểm nếu không có bệnh lý nền nghiêm trọng. Vì vậy, việc giữ tâm lý bình tĩnh và tuân thủ hướng dẫn theo dõi của bác sĩ là rất quan trọng.

Chẩn đoán, theo dõi và chăm sóc sức khỏe tim mạch

Chẩn đoán block nhánh phải không hoàn toàn chủ yếu dựa vào điện tâm đồ. Đây là phương pháp đơn giản, không xâm lấn và có thể thực hiện nhanh chóng tại hầu hết các cơ sở y tế. Khi đã xác định tình trạng này, bác sĩ sẽ đánh giá thêm các yếu tố lâm sàng khác để quyết định có cần làm thêm xét nghiệm hay không.

Về theo dõi, với những trường hợp lành tính, người bệnh thường chỉ cần tái khám định kỳ, làm điện tâm đồ kiểm tra theo hướng dẫn. Không phải ai bị block nhánh phải không hoàn toàn cũng cần dùng thuốc. Việc điều trị, nếu có, sẽ tập trung vào nguyên nhân nền như kiểm soát huyết áp, điều trị bệnh phổi, hoặc ổn định bệnh mạch vành.

Trong sinh hoạt hằng ngày, bạn hoàn toàn có thể chung sống hòa bình với block nhánh phải không hoàn toàn bằng cách duy trì lối sống lành mạnh. Ăn uống cân đối, hạn chế muối và chất béo xấu, tập thể dục đều đặn phù hợp với thể trạng, ngủ đủ giấc và tránh căng thẳng kéo dài đều góp phần bảo vệ trái tim. Ngoài ra, việc bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia cũng mang lại lợi ích rõ rệt cho hệ tim mạch.

Tóm lại, block nhánh phải không hoàn toàn không phải là “bản án” cho sức khỏe tim mạch như nhiều người vẫn lo sợ. Khi được hiểu đúng và theo dõi đúng cách, đa số trường hợp có thể sống khỏe mạnh, sinh hoạt bình thường mà không gặp trở ngại đáng kể. Điều quan trọng nhất vẫn là lắng nghe cơ thể mình, khám sức khỏe định kỳ và trao đổi cởi mở với bác sĩ để có hướng chăm sóc phù hợp nhất.