Bị cúm do dầm mưa, nằm máy lạnh: Sự thật có phải vậy?

Chiều tan làm, một cơn mưa bất chợt khiến nhiều người trở về nhà trong bộ quần áo ướt sũng. Sau một đêm ngủ trong phòng máy lạnh, họ thức dậy với cảm giác đau họng, ho và sổ mũi. Không ít người lập tức nghĩ: “Chắc tại hôm qua dầm mưa, rồi lại nằm máy lạnh nên mới bị cúm.”

Đây là suy nghĩ quen thuộc trong nhiều gia đình. Mỗi lần ho, sổ mũi sau khi đi mưa hoặc ngủ máy lạnh là chúng ta lại cho rằng cơ thể bị nhiễm lạnh và sinh bệnh. Thế nhưng, liệu mưa và máy lạnh có thực sự là nguyên nhân trực tiếp gây ra bệnh cúm như nhiều người vẫn nghĩ?

Bác sĩ Hoàng Thảo My, thuộc Đội ngũ chuyên môn Long Châu cho biết: "Việc dầm mưa hay nằm máy lạnh không trực tiếp tạo ra virus cúm trong cơ thể, nhưng chúng tạo ra những điều kiện thuận lợi để virus tấn công và lây lan hiệu quả hơn.”

Để hiểu rõ hơn, chúng ta cần nhìn nhận lại bản chất thực sự của bệnh cúm và cách nó vận hành trong môi trường lạnh.

Dầm mưa, nằm máy lạnh có trực tiếp gây cúm?

Câu trả lời là không. Bệnh cúm không được tạo ra bởi nhiệt độ thấp hay nước mưa. Đây là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm (influenza virus) gây ra.

Điều này có nghĩa là, dù bạn có dầm mưa hay nằm máy lạnh ở một nơi hoàn toàn vô trùng, không có sự hiện diện của virus cúm, bạn sẽ không thể mắc bệnh này. Nhiệt độ lạnh không thể tự biến thành virus. Tuy nhiên, không thể phủ nhận mối liên hệ giữa thời tiết lạnh và sự gia tăng của các ca bệnh. Các dịch cúm thường có xu hướng bùng phát vào mùa lạnh. Sự trùng hợp này khiến chúng ta dễ dàng tin rằng cái lạnh là nguyên nhân, nhưng thực tế nó đóng vai trò là yếu tố hỗ trợ hơn là tác nhân gây bệnh.

Vì sao nhiều người bị cúm sau khi dầm mưa, nằm máy lạnh?

Nếu cái lạnh không gây ra virus, tại sao chúng ta thường đổ bệnh sau khi gặp mưa hoặc ngủ máy lạnh quá sâu? Lý do nằm ở cách cơ thể phản ứng với nhiệt độ và cách virus tận dụng điều đó.

Nghiên cứu cho thấy nhiệt độ thấp có thể làm suy giảm một số cơ chế bảo vệ chống virus tại niêm mạc mũi. Điều này gợi ý rằng không khí lạnh có thể ảnh hưởng đến khả năng phòng vệ của đường hô hấp. Khi hàng rào bảo vệ yếu đi, virus cúm trong môi trường sẽ dễ dàng xâm nhập và gây bệnh hơn. Tuy nhiên, chưa thể khẳng định rằng việc dầm mưa hoặc nằm máy lạnh trực tiếp làm suy giảm miễn dịch đến mức gây bệnh cúm.

Bên cạnh đó, khi trời lạnh hoặc mưa, mọi người thường dành nhiều thời gian trong nhà và tiếp xúc gần nhau hơn. Nếu không gian sinh hoạt thiếu thông gió, nguy cơ lây truyền virus cúm từ người nhiễm bệnh sang người khác có thể tăng lên.

Các con đường lây truyền cúm

Virus cúm chủ yếu lây truyền qua các hạt dịch tiết đường hô hấp được người nhiễm bệnh phát tán khi thở, nói chuyện, ho hoặc hắt hơi. Người xung quanh có thể nhiễm bệnh khi hít phải những hạt chứa virus. Ngoài ra, virus cũng có thể lây qua bàn tay tiếp xúc với bề mặt nhiễm bẩn rồi chạm vào mắt, mũi hoặc miệng, dù đây không được xem là đường lây truyền chính.

Khả năng lây truyền của virus cúm còn chịu ảnh hưởng của điều kiện môi trường, đặc biệt là độ ẩm và sự lưu thông không khí:

• Độ ẩm thấp: Một số nghiên cứu cho thấy độ ẩm tuyệt đối thấp có thể tạo điều kiện thuận lợi cho virus cúm tồn tại và lây truyền trong không khí. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa mọi phòng sử dụng máy lạnh đều làm tăng nguy cơ mắc cúm.
• Thông gió kém: Trong không gian kín, không khí ít được trao đổi với bên ngoài có thể khiến virus do người nhiễm bệnh thải ra tích tụ nhiều hơn, làm tăng nguy cơ lây nhiễm khi có người mang virus trong phòng.

Ho, sốt sau khi dầm mưa, dầm mưa: Khi nào cần đi khám?

Không phải mọi triệu chứng ho, sổ mũi sau khi gặp lạnh đều là cúm. Rất nhiều trường hợp chỉ là cảm lạnh thông thường. Điểm khác biệt cơ bản là cúm thường có xu hướng gây sốt phổ biến hơn và triệu chứng toàn thân nặng nề hơn so với cảm lạnh.

Tuy nhiên, vì triệu chứng lâm sàng của cúm và nhiều loại virus hô hấp khác rất giống nhau (hội chứng cúm), nên chỉ có xét nghiệm sinh học mới có giá trị chẩn đoán chính xác tác nhân gây bệnh.

Theo bác sĩ Hoàng Thảo My, người bệnh không nên tự chẩn đoán hay tự ý điều trị tại nhà khi có các dấu hiệu bất thường, đặc biệt là những đối tượng có nguy cơ cao như người già, trẻ em hoặc người có bệnh nền. Bạn cần đến ngay cơ sở y tế nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo biến chứng nặng như:

• Sốt cao liên tục không hạ;
• Cảm thấy khó thở, hụt hơi;
• Đau tức ngực;
• Suy hô hấp cấp.

Để bảo vệ sức khỏe bền vững, bên cạnh việc hạn chế dầm mưa, bạn nên chủ động tiêm vắc xin cúm hàng năm. Phương pháp này được đánh giá là hiệu quả nhất để phòng ngừa nhiễm cúm và giảm thiểu các biến chứng nguy hiểm. Bạn có thể liên hệ Trung tâm Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn lịch tiêm phù hợp cho bản thân và gia đình.

Ngoài ra, hãy sử dụng máy lạnh một cách khoa học: Nên duy trì nhiệt độ phòng dễ chịu, đảm bảo không gian thông thoáng; cân nhắc dùng máy tạo ẩm nếu không khí quá khô để tránh gây khó chịu cho đường hô hấp.

Tóm lại, cúm không phải do dầm mưa hay nằm máy lạnh gây ra. Khi hiểu rõ điều này, bạn sẽ không còn quá lo sợ mỗi khi dầm mưa, mà thay vào đó là tập trung vào việc tăng cường đề kháng và tiêm phòng để bảo vệ chính mình.

Tình huống mở đầu mang tính minh họa, không đại diện cho một cá nhân cụ thể.