Bệnh rối loạn chuyển hóa có chữa được không? Biến chứng và cách điều trị

Khi quá trình chuyển hóa trong cơ thể bị rối loạn, các chức năng sinh lý có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến nguy cơ mắc các bệnh nghiêm trọng như đái tháo đường, béo phì… Vậy tình trạng này có thể chữa khỏi được không?

Bệnh rối loạn chuyển hóa có chữa được không?

Các rối loạn chuyển hóa có thể được kiểm soát và điều trị, nhưng hầu hết yêu cầu theo dõi và quản lý suốt đời. Vì vậy, khi được chẩn đoán mắc bệnh, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị của bác sĩ. Việc phát hiện bệnh sớm sẽ giúp nâng cao cơ hội sống và cải thiện chất lượng cuộc sống đáng kể.

Các loại rối loạn chuyển hóa và khả năng điều trị

Có nhiều dạng rối loạn chuyển hóa khác nhau, trong đó một số loại phổ biến bao gồm:

• Đái tháo đường: Là tình trạng đường huyết cao do cơ thể không thể vận chuyển glucose vào tế bào để cung cấp năng lượng và dinh dưỡng.
• Bệnh Gaucher: Do thiếu enzym, cơ thể không phân hủy được chất béo, dẫn đến sự tích tụ tại gan, lách và tủy xương.
• Kém hấp thu galactose: Xuất hiện khi quá trình vận chuyển đường trong hệ tiêu hóa bị rối loạn, khiến cơ thể không hấp thu galactose hiệu quả.
• Rối loạn đào thải sắt: Gây tích tụ sắt trong các cơ quan như gan và lách, ảnh hưởng đến chức năng cơ thể.
• Phenylceton niệu (PKU): Thiếu enzym chuyển hóa phenylalanine, khiến chất độc không được biến đổi thành dạng vô hại, gây ảnh hưởng đến sự phát triển trí não và cơ thể của trẻ.

Biến chứng của rối loạn chuyển hóa

Rối loạn chuyển hóa là một trong những nguyên nhân chính gây ra nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, bao gồm:

• Bệnh tim mạch: Rối loạn chuyển hóa làm tăng mức cholesterol và triglyceride trong máu, dẫn đến xơ vữa động mạch, hẹp và tắc nghẽn mạch máu. Hậu quả là lượng máu và oxy đến tim giảm, gây ra các biến chứng như đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim và suy tim.
• Bệnh đái tháo đường: Khi rối loạn chuyển hóa làm giảm khả năng hấp thu glucose của tế bào, đường huyết tăng cao, làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường tuýp 2. Đây là bệnh lý mạn tính, khó chữa và có thể dẫn đến các biến chứng khác như mù lòa, suy thận, loét bàn chân và tổn thương thần kinh.
• Gan nhiễm mỡ: Rối loạn chuyển hóa gây tích tụ mỡ trong gan, ảnh hưởng đến chức năng gan và dẫn đến các biến chứng như viêm gan, xơ gan, thậm chí ung thư gan.
• Bệnh gút: Tăng axit uric trong máu do rối loạn chuyển hóa gây hình thành các tinh thể trong khớp, dẫn đến viêm, sưng, đau và hạn chế khả năng vận động.
• Loãng xương: Rối loạn chuyển hóa làm giảm hấp thu canxi và vitamin D, khiến xương trở nên yếu, giòn và dễ gãy, gây ra các biến chứng như gãy xương, biến dạng xương và teo cơ.

Phương pháp điều trị rối loạn chuyển hóa

Nhóm bệnh này không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể kiểm soát lâu dài bằng cách tập trung giải quyết các vấn đề nguy cơ như huyết áp cao, mỡ bụng dư thừa, cholesterol và đường huyết cao. Mục tiêu chính của điều trị là giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, mạch máu và tiểu đường.

Trong hầu hết trường hợp, phương pháp điều trị hiệu quả nhất chính là từ phía người bệnh. Bác sĩ thường khuyến nghị thay đổi lối sống và xây dựng thói quen sinh hoạt lành mạnh như bước đầu tiên để giảm tối đa các yếu tố rủi ro.

Thay đổi lối sống

Một số gợi ý về chế độ sinh hoạt cho người bị rối loạn chuyển hóa bao gồm:

• Tập thể dục: Hoạt động thể chất là cách hiệu quả giúp giảm cân và cải thiện các vấn đề như cao huyết áp, kháng insulin, và cholesterol cao. Các chuyên gia khuyến cáo nên tập ít nhất 30 phút mỗi ngày, bắt đầu với những bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, chạy bộ hoặc đạp xe, sau đó tăng dần cường độ và tần suất.
• Chế độ ăn uống lành mạnh: Thực hiện chế độ ăn cân bằng giúp kiểm soát huyết áp, cholesterol và kháng insulin, ngay cả khi cân nặng không thay đổi. Nên tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng, đặc biệt với người có bệnh tim mạch hoặc tiểu đường.
• Giảm cân: Giảm khoảng 7-10% trọng lượng cơ thể có thể làm giảm nguy cơ mắc tiểu đường, cao huyết áp và kháng insulin. Mục tiêu BMI nên duy trì trong khoảng 18.5-22.99 kg/m².
• Từ bỏ thuốc lá: Mặc dù không phải yếu tố trực tiếp gây rối loạn chuyển hóa, nhưng hút thuốc làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch và mạch máu.
• Kiểm soát căng thẳng: Thực hiện thiền, yoga hoặc các bài tập thể dục giúp giảm stress và cải thiện sức khỏe tổng thể.

Sử dụng thuốc điều trị

Nếu thay đổi lối sống không đem lại hiệu quả, việc dùng thuốc có thể là cần thiết. Một số loại thuốc thường được chỉ định bao gồm:

• Thuốc điều trị huyết áp cao: Ức chế thụ thể angiotensin II, ức chế men chuyển, chẹn beta, lợi tiểu.
• Thuốc hạ cholesterol: Niacin, Statin, nhựa axit mật.
• Thuốc trị tiểu đường: Pioglitazone, Metformin, Rosiglitazone, Sulfonylureas,...
• Aspirin liều thấp: Giúp giảm nguy cơ đau tim hoặc đột quỵ.

Các biện pháp phòng ngừa rối loạn chuyển hóa

Để giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến rối loạn chuyển hóa, bạn có thể áp dụng những gợi ý sau:

• Chế độ ăn lành mạnh và giảm cân từ từ: Duy trì chỉ số BMI trong mức bình thường để hỗ trợ cân bằng chuyển hóa.
• Tăng cường vận động: Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày, tối thiểu 5 ngày/tuần.
• Kiểm soát lượng carbohydrate: Hạn chế tinh bột tinh chế và ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt.
• Giảm tiêu thụ thịt đỏ: Hạn chế các loại thịt nhiều chất béo bão hòa.
• Ăn nhiều rau xanh và trái cây: Cung cấp vitamin, chất xơ và chất chống oxy hóa.
• Hạn chế chất béo bão hòa: Tránh các loại mỡ động vật và thực phẩm chế biến nhiều dầu mỡ.

Bài viết đã khép lại, hy vọng bạn đọc đã giải đáp được thắc mắc “Bệnh rối loạn chuyển hóa có chữa được không?”. Rối loạn chuyển hóa ảnh hưởng cả sức khỏe lẫn chất lượng cuộc sống, nhưng việc phát hiện sớm và quản lý đúng cách có thể giảm thiểu rủi ro. Thói quen ăn uống cân đối, lối sống lành mạnh và thăm khám định kỳ là chìa khóa để kiểm soát bệnh và phòng ngừa các biến chứng nghiêm trọng như tim mạch, tiểu đường hay cao huyết áp.