Bệnh chàm khô: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Bệnh chàm khô là tình trạng da khô, nứt nẻ kèm ngứa ngáy dai dẳng, ảnh hưởng lớn tới sinh hoạt hằng ngày. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết, cách điều trị và phòng ngừa chàm khô hiệu quả.

Bệnh chàm khô là gì? 

Bệnh chàm khô là một dạng viêm da mãn tính, khiến da mất độ ẩm tự nhiên, trở nên khô, nứt nẻ và ngứa dữ dội. Đây không chỉ là hiện tượng da khô thông thường mà là phản ứng viêm dưới da kéo dài, thường tiến triển theo từng đợt rồi tái phát.

Bệnh có thể xuất hiện ở bất kỳ vùng da nào, nhưng phổ biến hơn ở cẳng tay, chân, mặt, các nếp gấp da hoặc vùng da thường xuyên tiếp xúc với kích thích. 

Nguyên nhân bị chàm khô

Chàm khô là bệnh lý da liễu dễ bùng phát do nhiều yếu tố khác nhau. Dù mỗi người có mức độ và biểu hiện khác nhau, bệnh thường xuất hiện từ hai nhóm nguyên nhân chính: Cơ địa bên trong và tác động từ môi trường bên ngoài.

Nguyên nhân xuất phát từ cơ địa

Ở nhiều người, chàm khô hình thành do những đặc điểm sinh lý hoặc sức khỏe vốn có của cơ thể:

• Hệ miễn dịch và sức đề kháng suy giảm khiến da dễ phản ứng quá mức với các yếu tố kích thích.
• Hàng rào bảo vệ da suy yếu do da quá khô, thiếu nước, mỏng hoặc mất liên kết giữa các tế bào da.
• Tiền sử bệnh da liễu như viêm da cơ địa, viêm da dị ứng khiến nguy cơ chàm khô cao hơn bình thường.
• Cơ địa dị ứng: Người có tiền sử dị ứng thời tiết, thức ăn hoặc phấn hoa dễ bị viêm da dạng chàm.
• Yếu tố di truyền: Nếu cha mẹ từng bị chàm hoặc viêm da cơ địa, khả năng con mắc bệnh sẽ cao hơn.
• Rối loạn nội tiết hoặc thay đổi hormone tự nhiên (thời kỳ mang thai, sau sinh, tuổi dậy thì, mãn kinh) cũng làm da khô và dễ viêm hơn.

Mức độ nặng nhẹ của chàm khô ở mỗi người phụ thuộc vào cơ địa, khả năng giữ ẩm và phản ứng miễn dịch của da.

Nguyên nhân do yếu tố bên ngoài tác động

Ngoài cơ địa, các yếu tố từ môi trường và thói quen sinh hoạt cũng có thể kích hoạt hoặc làm chàm khô bùng phát mạnh hơn. Một số tác nhân thường gặp gồm:

• Thời tiết và khí hậu thay đổi đột ngột: Không khí lạnh, hanh khô khiến da mất ẩm nhanh, dễ nứt nẻ và viêm đỏ.
• Tiếp xúc với hóa chất hoặc sản phẩm có chất tẩy mạnh (xà phòng, nước rửa chén, chất tẩy rửa, mỹ phẩm chứa hương liệu, axit hoặc kiềm). Những chất này làm tổn hại hàng rào lipid trên da và gây kích ứng.
• Vi khuẩn, nấm và ký sinh trùng trong môi trường có thể khiến da bị viêm hoặc bội nhiễm, từ đó dẫn đến chàm khô.
• Vệ sinh và chăm sóc da không đúng cách: Tắm nước quá nóng, chà xát mạnh, không dưỡng ẩm hoặc lạm dụng mỹ phẩm dễ khiến da mất nước và khởi phát viêm da.
• Sử dụng chất kích thích hoặc thực phẩm dễ gây dị ứng như rượu bia, hải sản, đồ cay nóng… cũng có thể làm bệnh nặng hơn.

Triệu chứng điển hình của bệnh chàm khô

Chàm khô có thể xuất hiện ở nhiều vị trí trên cơ thể, nhưng thường gặp nhất là ở tay, chân và mặt. Bệnh tiến triển theo từng đợt và đi qua nhiều giai đoạn khác nhau: Ngứa - nổi sẩn - mọc mụn nước - bong tróc - dày sừng (lichen hóa). Những giai đoạn này có thể xảy ra nối tiếp hoặc xen kẽ tùy mức độ và cơ địa của mỗi người.

Đặc biệt, chàm khô ở mặt dễ gây mất thẩm mỹ, làm người bệnh tự ti và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Vì vậy, việc phát hiện và xử lý sớm là rất quan trọng để hạn chế sẹo và tổn thương da lâu dài.

Chàm khô ở người lớn

Ở người trưởng thành, chàm khô thường bùng phát nhiều tại các vùng da tiếp xúc thường xuyên như bàn tay, cẳng chân và vùng mặt. Những triệu chứng điển hình bao gồm:

• Da khô ráp, bong vảy.
• Các mảng đỏ hoặc sạm màu.
• Ngứa dữ dội, đặc biệt vào ban đêm.
• Xuất hiện mụn nước nhỏ, dễ vỡ.
• Da dày lên, sần sùi khi bệnh kéo dài (lichen hóa).

Nếu không điều trị từ sớm, triệu chứng sẽ tiến triển nặng hơn, lan rộng và gây khó chịu trong sinh hoạt. Vì vậy, người bệnh cần chú ý can thiệp khi dấu hiệu mới khởi phát để tránh bệnh chuyển mạn tính.

Bệnh chàm khô ở trẻ em

Eczema ở trẻ có thể gây đỏ, ngứa và da khô nứt nẻ; trẻ dễ tái phát do da nhạy cảm và miễn dịch chưa hoàn thiện, nhưng sẹo lớn thường không phổ biến nếu được chăm sóc kịp thời.

Triệu chứng chàm khô ở trẻ thường gồm:

• Da mẩn đỏ, ngứa và khô bong tróc.
• Xuất hiện mụn nước li ti, mọc thành cụm.
• Mụn nước dễ vỡ, tạo vảy vàng trên da.
• Da phồng rộp, dễ đau rát khi cọ xát.
• Trẻ quấy khóc nhiều vì ngứa và khó chịu.
• Biếng ăn, ngủ kém, ảnh hưởng sức khỏe và sự phát triển.

Nếu không được chăm sóc đúng cách, vùng da bị chàm có thể để lại sẹo, thâm hoặc dày sừng, ảnh hưởng đến thẩm mỹ của trẻ khi lớn lên.

Cách phòng ngừa chàm khô tái phát

Để hạn chế bệnh quay lại, bạn có thể áp dụng:

• Dưỡng ẩm hằng ngày kể cả khi không có triệu chứng.
• Giữ da sạch và khô thoáng.
• Bảo vệ da khi thời tiết lạnh (đeo găng tay, thoa kem dưỡng).
• Giảm stress, tập yoga, thiền.
• Không sử dụng mỹ phẩm lạ lên vùng da nhạy cảm.
• Theo dõi các tác nhân gây kích ứng riêng.

Bệnh chàm khô là tình trạng viêm da mạn tính dễ tái phát, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu nhận biết sớm và chăm sóc đúng cách. Duy trì dưỡng ẩm, tránh yếu tố kích ứng và xây dựng lối sống lành mạnh sẽ giúp da phục hồi và giảm bùng phát. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc trở nặng, bạn nên thăm khám da liễu để được tư vấn điều trị phù hợp.