Bệnh chàm đồng tiền: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Bệnh chàm đồng tiền là dạng viêm da mạn tính gây nổi mảng tròn như đồng xu, đỏ và ngứa dai dẳng. Bài viết này giúp bạn nhận biết nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị chàm đồng tiền hiệu quả, hạn chế tái phát. 

Bệnh chàm đồng tiền là gì?

Bệnh chàm đồng tiền (nummular eczema) là một dạng viêm da mạn tính đặc trưng bởi các mảng tổn thương tròn/thuận đĩa, viêm đỏ, ngứa và bong tróc. Việc nhận biết đúng nguyên nhân và điều trị sớm sẽ giúp kiểm soát bệnh tốt hơn, hạn chế biến chứng và ngăn tái phát.

Nguyên nhân gây bệnh chàm đồng tiền 

Bệnh chàm đồng tiền có thể khởi phát do nhiều yếu tố khác nhau, từ cơ địa bên trong đến tác động từ môi trường bên ngoài, trong đó những nguyên nhân dưới đây thường gặp nhất.

Da khô và hàng rào bảo vệ da suy yếu

Da khô là yếu tố nguy cơ lớn nhất của chàm đồng tiền. Khi da thiếu ẩm, các vết nứt siêu nhỏ xuất hiện, tạo điều kiện cho vi khuẩn – dị nguyên xâm nhập và kích hoạt viêm.

Nguyên nhân làm da khô:

• Thời tiết lạnh.
• Tắm nước nóng nhiều.
• Xà phòng tẩy mạnh.
• Tuổi trung niên.

Dị ứng và kích ứng da

Một số tác nhân dễ gây kích ứng:

• Xà phòng, sữa tắm có hương liệu.
• Bột giặt, nước xả vải.
• Kim loại, hóa chất.
• Mỹ phẩm không phù hợp.

Tiếp xúc lặp lại khiến da nổi mảng tròn, đỏ và ngứa như đồng tiền.

Nhiễm trùng da

Trường hợp chàm đồng tiền có thể bị nhiễm khuẩn thứ phát do trầy xước; nhiễm nấm da (tinea corporis) là bệnh khác cần chẩn đoán phân biệt.

Di truyền và cơ địa dị ứng

Người có cơ địa viêm da cơ địa, hen suyễn, viêm mũi dị ứng có nguy cơ cao hơn.

Triệu chứng nhận biết bệnh chàm đồng tiền

Chàm đồng tiền có đặc trưng bởi các mảng tổn thương hình tròn như đồng xu. Một số dấu hiệu điển hình: 

• Mảng đỏ tròn, đường kính 1 - 3 cm: Xuất hiện ở tay, chân, thân mình hoặc lưng.
• Ngứa nhiều, đặc biệt ban đêm: Càng gãi càng viêm.
• Da khô, bong vảy hoặc nứt nẻ: Dễ rỉ dịch nếu tổn thương nặng.
• Có thể lan rộng thành nhiều mảng: Nhiều người có từ 2 - 10 mảng cùng lúc.
• Thâm sạm sau khi lành: Mảng chàm thường để lại vết thâm kéo dài.

Bệnh chàm đồng tiền có nguy hiểm không?

Bệnh không lây, nhưng gây nhiều bất tiện nếu không điều trị sớm:

• Ngứa dai dẳng, gây mất ngủ.
• Tổn thương lan rộng, đỏ rát.
• Bội nhiễm vi khuẩn, có mủ, sưng nóng.
• Da thâm sạm và dày lên.
• Tái phát mạn tính, kéo dài nhiều tháng.

Dù không ảnh hưởng nội tạng, bệnh có thể làm người mắc tự ti, lo lắng và giảm chất lượng cuộc sống.

Cách điều trị bệnh chàm đồng tiền

Việc điều trị bệnh chàm đồng tiền cần dựa trên mức độ tổn thương da và tình trạng cụ thể của từng người, trong đó các phương pháp dưới đây thường được bác sĩ chỉ định nhằm kiểm soát triệu chứng và hạn chế tái phát.

Điều trị tại nhà cho trường hợp nhẹ

Với chàm đồng tiền thể nhẹ, chăm sóc da đúng cách tại nhà đóng vai trò rất quan trọng. Người bệnh nên duy trì dưỡng ẩm đều đặn bằng các loại kem không mùi, không chứa cồn hay paraben và phù hợp cho da nhạy cảm. 

Việc bôi 2 - 3 lần mỗi ngày, đặc biệt sau khi tắm, giúp phục hồi hàng rào bảo vệ da và giảm khô nứt. Đồng thời, bạn cần hạn chế tối đa các yếu tố gây kích ứng như xà phòng tẩy mạnh, nước tắm quá nóng hoặc chà xát lên vùng tổn thương. 

Khi ngứa nhiều, chườm lạnh sẽ giúp làm dịu da và giảm cảm giác khó chịu. Một số mẹo dân gian như dùng nước trà xanh loãng, gel nha đam hoặc dầu dừa có thể hỗ trợ làm mềm da, nhưng chỉ mang tính bổ trợ và không thay thế được thuốc điều trị khi bệnh nặng.

Thuốc điều trị theo hướng dẫn bác sĩ

Nếu tình trạng không cải thiện hoặc tổn thương lan rộng, người bệnh cần được thăm khám để được kê đơn thuốc phù hợp. Bác sĩ có thể chỉ định thuốc bôi chống viêm như hydrocortisone 1% cho trường hợp nhẹ hoặc các thuốc mạnh hơn như mometasone, betamethasone khi tổn thương nặng hơn; với vùng da nhạy cảm, tacrolimus và pimecrolimus thường là lựa chọn ưu tiên. 

Thuốc kháng histamin giúp giảm ngứa và cải thiện giấc ngủ, đặc biệt khi triệu chứng xuất hiện nhiều vào ban đêm. Nếu có dấu hiệu nhiễm khuẩn hoặc nhiễm nấm, bác sĩ sẽ kê thêm thuốc điều trị đặc hiệu. Trong các trường hợp chàm đồng tiền tái phát nhiều lần hoặc lan rộng, thuốc uống có thể được sử dụng nhằm kiểm soát bệnh hiệu quả và hạn chế tái phát.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Bạn nên đến cơ sở y tế khi:

• Mảng chàm lan rộng nhanh.
• Ngứa dữ dội, mất ngủ.
• Da rỉ dịch, có mủ, sưng đỏ.
• Điều trị tại nhà 7 - 10 ngày không cải thiện.
• Tái phát liên tục nhiều lần.

Bác sĩ có thể làm xét nghiệm da, soi nấm hoặc kiểm tra cơ địa để xác định nguyên nhân chính xác.

Bệnh chàm đồng tiền là tình trạng viêm da mạn tính dễ tái phát nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu được nhận biết sớm và điều trị đúng cách. Việc kết hợp chăm sóc da khoa học, tránh các yếu tố kích ứng và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp giảm triệu chứng, hạn chế biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống lâu dài cho người bệnh.