Bệnh Keshan: Dấu hiệu, nguyên nhân, phương pháp chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa

Bệnh Keshan (Keshan Disease) là một dạng bệnh cơ tim, đặc trưng bởi tình trạng tổn thương tế bào cơ tim, suy giảm khả năng co bóp và có thể dẫn đến suy tim. Bệnh được ghi nhận lần đầu vào năm 1935 tại huyện Keshan, tỉnh Hắc Long Giang, Trung Quốc, cũng là nơi đặt tên cho bệnh.

Bệnh cơ tim là thuật ngữ dùng để chỉ những rối loạn ảnh hưởng đến cấu trúc hoặc chức năng của cơ tim. Trong bệnh Keshan, tế bào cơ tim có thể bị tổn thương, hoại tử hoặc hình thành mô xơ. Những thay đổi này khiến tim hoạt động kém hiệu quả, ảnh hưởng đến khả năng bơm máu đi nuôi các cơ quan.

Một trong những đặc điểm quan trọng của bệnh Keshan là mối liên quan với tình trạng thiếu selen kéo dài. Selen là nguyên tố vi lượng thiết yếu, tham gia vào hoạt động của nhiều enzyme và protein có vai trò bảo vệ tế bào trước tổn thương do stress oxy hóa.

Khi cơ thể thiếu selen, khả năng chống lại các tác nhân gây tổn thương tế bào có thể suy giảm. Cơ tim là một trong những mô có nhu cầu năng lượng cao nên có thể chịu ảnh hưởng đáng kể từ tình trạng này.

Tuy nhiên, thiếu selen không được xem là nguyên nhân duy nhất giải thích mọi trường hợp bệnh Keshan. Các nghiên cứu còn đề cập đến vai trò của nhiễm virus, đặc điểm di truyền và những yếu tố môi trường khác.

Về dịch tễ, bệnh Keshan chủ yếu được ghi nhận tại một số khu vực nông thôn Trung Quốc, nơi đất và nguồn thực phẩm địa phương có hàm lượng selen thấp. Nhờ các chương trình cải thiện dinh dưỡng và bổ sung selen tại vùng lưu hành, số trường hợp mắc bệnh đã giảm đáng kể so với trước đây.

Bệnh có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi, nhưng trong các ghi nhận lịch sử tại vùng lưu hành, trẻ em và phụ nữ trong độ tuổi sinh sản là những nhóm thường bị ảnh hưởng.

Dựa trên biểu hiện lâm sàng và diễn tiến, bệnh Keshan thường được chia thành bốn thể chính:

• Thể cấp tính: Bệnh khởi phát nhanh, có thể gây suy giảm chức năng tim nghiêm trọng, rối loạn nhịp tim và sốc tim.
• Thể bán cấp: Bệnh tiến triển trong thời gian dài hơn so với thể cấp, thường được ghi nhận ở trẻ em tại vùng lưu hành.
• Thể mạn tính: Tổn thương cơ tim kéo dài, thường đi kèm tình trạng tim giãn, giảm khả năng co bóp và suy tim.
• Thể tiềm ẩn: Người bệnh có thể không có triệu chứng rõ ràng nhưng đã xuất hiện những bất thường trên điện tâm đồ hoặc qua thăm khám tim mạch.

Việc phân loại có ý nghĩa trong đánh giá mức độ bệnh, lựa chọn phương pháp điều trị và theo dõi nguy cơ biến chứng.

Những dấu hiệu và triệu chứng của bệnh Keshan

Các biểu hiện của bệnh Keshan chủ yếu liên quan đến sự suy giảm chức năng co bóp của tim và những bất thường trong hoạt động điện học của cơ tim. Những triệu chứng có thể gặp bao gồm:

• Mệt mỏi kéo dài: Người bệnh thường cảm thấy thiếu sức lực, giảm khả năng thực hiện các hoạt động thường ngày do tim không cung cấp đủ máu đáp ứng nhu cầu của cơ thể.
• Khó thở: Có thể xuất hiện khi vận động, leo cầu thang hoặc thực hiện công việc gắng sức. Trong trường hợp suy tim tiến triển, khó thở có thể xảy ra ngay cả khi nghỉ ngơi.
• Đánh trống ngực: Người bệnh cảm thấy tim đập nhanh, mạnh hoặc không đều. Triệu chứng này có thể liên quan đến các rối loạn nhịp tim.
• Đau hoặc khó chịu vùng ngực: Một số trường hợp xuất hiện cảm giác đau tức ngực, đặc biệt khi tổn thương cơ tim diễn tiến cấp tính.
• Chóng mặt: Có thể xảy ra khi lưu lượng máu từ tim đến não giảm hoặc khi xuất hiện rối loạn nhịp tim.
• Phù chân: Khi chức năng tim suy giảm, dịch có thể tích tụ tại các mô, gây sưng bàn chân, mắt cá chân hoặc cẳng chân.
• Giảm khả năng gắng sức: Người bệnh dễ mệt và khó duy trì các hoạt động thể chất vốn có thể thực hiện bình thường.
• Buồn nôn hoặc khó chịu vùng bụng: Có thể xuất hiện trong một số trường hợp cấp tính, đôi khi đi kèm các biểu hiện suy tuần hoàn.

Ở thể tiềm ẩn, người bệnh có thể không nhận thấy bất thường đáng kể. Những thay đổi về nhịp tim hoặc dẫn truyền điện trong tim đôi khi chỉ được phát hiện khi thực hiện điện tâm đồ.

Ngược lại, thể cấp tính có thể khởi phát với biểu hiện suy tuần hoàn nhanh, khó thở rõ rệt, rối loạn nhịp tim hoặc tụt huyết áp.

Đối với thể mạn tính, các triệu chứng thường liên quan đến tình trạng giãn buồng tim và suy tim tiến triển. Người bệnh có thể khó thở khi nằm, thức giấc về đêm vì khó thở hoặc xuất hiện phù ngoại biên.

Cần lưu ý rằng những triệu chứng trên không đặc hiệu cho bệnh Keshan. Nhiều bệnh lý tim mạch khác cũng có thể gây biểu hiện tương tự, vì vậy không thể chẩn đoán bệnh chỉ dựa vào triệu chứng.

Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh Keshan

Khi tổn thương cơ tim kéo dài hoặc diễn tiến nghiêm trọng, bệnh Keshan có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng duy trì tuần hoàn của cơ thể. Các biến chứng cần lưu ý bao gồm:

• Suy tim: Cơ tim suy yếu khiến tim không thể bơm máu hiệu quả, gây khó thở, mệt mỏi, phù và giảm khả năng vận động.
• Rối loạn nhịp tim: Tổn thương cơ tim có thể làm thay đổi hoạt động dẫn truyền điện, gây nhịp tim nhanh, chậm hoặc không đều.
• Sốc tim: Đây là tình trạng tim suy giảm nghiêm trọng khả năng bơm máu, khiến các cơ quan không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất.
• Giãn buồng tim: Tổn thương cơ tim kéo dài có thể khiến các buồng tim giãn rộng, làm giảm hiệu quả co bóp và tăng nguy cơ suy tim.
• Hình thành huyết khối: Ở người có chức năng tim suy giảm nghiêm trọng, đặc biệt khi buồng tim giãn và máu lưu thông chậm, nguy cơ hình thành cục máu đông có thể tăng.
• Đột tử do tim: Một số rối loạn nhịp thất nghiêm trọng có thể dẫn đến ngừng tim đột ngột.

Không phải tất cả người mắc bệnh Keshan đều gặp những biến chứng này. Nguy cơ phụ thuộc vào thể bệnh, mức độ tổn thương cơ tim, thời điểm phát hiện và hiệu quả kiểm soát các rối loạn tim mạch.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Người có biểu hiện nghi ngờ bệnh lý tim mạch nên được thăm khám để xác định nguyên nhân, đặc biệt khi có tiền sử sinh sống tại khu vực thiếu selen hoặc đã được phát hiện bất thường về chức năng tim. Một số trường hợp cần đi khám bao gồm:

• Mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng vận động không rõ nguyên nhân.
• Khó thở khi gắng sức hoặc khó thở tăng dần.
• Thường xuyên cảm thấy tim đập nhanh, không đều.
• Phù chân kéo dài hoặc tăng dần.
• Đau tức ngực tái diễn.
• Có kết quả điện tâm đồ hoặc siêu âm tim bất thường.

Đặc biệt, cần được cấp cứu ngay nếu xuất hiện đau ngực dữ dội, khó thở nghiêm trọng, ngất đột ngột hoặc biểu hiện suy tuần hoàn như tụt huyết áp, vã mồ hôi lạnh và rối loạn ý thức.

Những dấu hiệu này có thể liên quan đến nhiều tình trạng tim mạch nguy hiểm, không chỉ riêng bệnh Keshan.

Nguyên nhân chính xác của bệnh Keshan hiện chưa được xác định hoàn toàn. Bằng chứng hiện có cho thấy thiếu hụt selen là yếu tố quan trọng trong cơ chế hình thành bệnh, nhưng nhiều khả năng bệnh còn chịu ảnh hưởng của các yếu tố sinh học và môi trường khác.

Thiếu hụt selen

Selen là vi chất quan trọng giúp duy trì hoạt động của các enzyme chống oxy hóa, bảo vệ tế bào cơ tim. Thiếu selen kéo dài có thể làm tăng stress oxy hóa, góp phần gây tổn thương, xơ hóa cơ tim và suy giảm khả năng co bóp. Mối liên quan giữa thiếu selen và bệnh Keshan được ghi nhận tại những vùng có hàm lượng selen trong đất thấp. Tuy nhiên, không phải người thiếu selen nào cũng mắc bệnh, cho thấy còn có sự tham gia của các yếu tố khác.

Vai trò có thể có của nhiễm virus

Coxsackievirus nhóm B được nghiên cứu như một yếu tố có thể góp phần gây bệnh Keshan. Thiếu selen có thể khiến cơ tim dễ bị tổn thương hơn khi nhiễm virus, đồng thời ảnh hưởng đến khả năng gây bệnh của virus. Tuy nhiên, chưa đủ bằng chứng khẳng định Coxsackievirus là nguyên nhân trong mọi trường hợp. Bệnh Keshan không được xem là bệnh truyền nhiễm lây trực tiếp từ người sang người.

Yếu tố di truyền

Một số biến thể gene liên quan đến chức năng cơ tim, chuyển hóa và khả năng chống oxy hóa có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh Keshan, đặc biệt khi cơ thể thiếu selen. Tuy nhiên, vai trò của các yếu tố di truyền vẫn đang được nghiên cứu và chưa có đủ bằng chứng xác định Keshan là bệnh di truyền đơn gene.

Các yếu tố dinh dưỡng và môi trường khác

Thiếu protein, vitamin E, các vi chất khác hoặc tiếp xúc với độc tố môi trường được giả thuyết có liên quan đến bệnh Keshan. Tuy nhiên, vai trò của từng yếu tố chưa được chứng minh rõ ràng. Bệnh được cho là có liên quan đến sự tương tác giữa thiếu selen, tính nhạy cảm của cơ thể và các yếu tố môi trường, nhưng cơ chế bệnh sinh vẫn chưa được làm sáng tỏ hoàn toàn.

Những ai có nguy cơ mắc bệnh Keshan?

Một số nhóm dân cư được ghi nhận có nguy cơ cao hơn trong các nghiên cứu dịch tễ tại vùng lưu hành bệnh. Các nhóm này bao gồm:

• Người sinh sống tại vùng đất thiếu selen: Đặc biệt là những cộng đồng phụ thuộc nhiều vào thực phẩm được trồng hoặc chăn nuôi tại địa phương.
• Trẻ em tại vùng lưu hành: Đây là một trong những nhóm được ghi nhận thường xuyên trong các đợt bùng phát bệnh trước đây.
• Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản: Các nghiên cứu lịch sử cho thấy nhóm này từng có tỷ lệ mắc đáng chú ý tại một số khu vực lưu hành.
• Người có tình trạng thiếu selen kéo dài: Có thể dễ bị ảnh hưởng bởi những cơ chế tổn thương cơ tim liên quan đến thiếu hụt vi chất.

Các nhóm trên phản ánh đặc điểm dịch tễ của bệnh, không có nghĩa tất cả những người thuộc nhóm này đều sẽ mắc bệnh Keshan.

Đối với người dân Việt Nam, không nên mặc định rằng tình trạng thiếu selen hoặc có bệnh cơ tim đồng nghĩa với mắc bệnh Keshan. Việc đánh giá cần dựa trên bệnh sử, yếu tố dịch tễ và kết quả thăm khám chuyên khoa.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh Keshan

Những yếu tố làm tăng nguy cơ bệnh Keshan chủ yếu liên quan đến khả năng cung cấp selen trong chế độ ăn và điều kiện môi trường sống. Có thể phân chia thành hai nhóm như sau.

Yếu tố có thể thay đổi

• Chế độ ăn thiếu đa dạng: Việc phụ thuộc kéo dài vào một số loại thực phẩm có hàm lượng selen thấp có thể làm tăng nguy cơ thiếu hụt vi chất.
• Nguồn thực phẩm nghèo selen: Sử dụng chủ yếu thực phẩm được sản xuất tại vùng đất thiếu selen có thể khiến lượng selen cung cấp cho cơ thể không đáp ứng nhu cầu.
• Tình trạng dinh dưỡng không đầy đủ: Thiếu hụt đồng thời nhiều dưỡng chất có thể ảnh hưởng đến khả năng duy trì hoạt động bình thường của cơ tim, mặc dù vai trò trực tiếp đối với bệnh Keshan chưa được xác định đầy đủ.

Yếu tố không thể thay đổi hoặc khó thay đổi

• Đặc điểm địa lý: Một số khu vực có hàm lượng selen tự nhiên trong đất thấp, làm ảnh hưởng đến hàm lượng selen trong chuỗi thực phẩm địa phương.
• Đặc điểm di truyền: Một số biến thể gene có thể liên quan đến tính nhạy cảm với bệnh, nhưng chưa đủ bằng chứng để sử dụng trong dự đoán nguy cơ cá nhân.

Cần phân biệt giữa yếu tố nguy cơ và nguyên nhân trực tiếp. Việc sống tại vùng thiếu selen làm tăng khả năng phơi nhiễm với điều kiện dinh dưỡng bất lợi, nhưng không đồng nghĩa chắc chắn sẽ phát triển bệnh Keshan.

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán bệnh Keshan

Hiện chưa có một xét nghiệm đơn lẻ được công nhận rộng rãi là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán bệnh Keshan. Việc xác định bệnh thường dựa trên đặc điểm tổn thương cơ tim, yếu tố dịch tễ và quá trình loại trừ những nguyên nhân khác. Các phương pháp đánh giá có thể được sử dụng gồm:

Khai thác bệnh sử và khám lâm sàng

Bác sĩ đánh giá các triệu chứng như khó thở, mệt mỏi, đánh trống ngực, khả năng vận động và tiền sử sinh sống tại vùng thiếu selen. Khám lâm sàng tập trung vào nhịp tim, huyết áp, tiếng tim và dấu hiệu ứ dịch như phù chân hoặc ran phổi. Tuy nhiên, các biểu hiện này chỉ giúp định hướng chẩn đoán và cần kết hợp với những phương pháp đánh giá khác.

Xét nghiệm máu

Các xét nghiệm máu giúp đánh giá tình trạng selen, mức độ tổn thương cơ tim và chức năng của các cơ quan liên quan, bao gồm:

• Xét nghiệm đánh giá tình trạng selen: Đo nồng độ selen trong máu giúp xác định tình trạng thiếu hụt vi chất. Một số chỉ dấu như selenoprotein P hoặc hoạt tính glutathione peroxidase cũng có thể được sử dụng trong nghiên cứu. Tuy nhiên, nồng độ selen thấp chỉ hỗ trợ đánh giá yếu tố nguy cơ, không đủ để chẩn đoán xác định bệnh Keshan.
• Xét nghiệm đánh giá tổn thương cơ tim: Troponin giúp phát hiện tổn thương cơ tim, trong khi BNP hoặc NT-proBNP hỗ trợ đánh giá tình trạng suy tim. Các chỉ số này không đặc hiệu cho bệnh Keshan mà chủ yếu giúp xác định mức độ ảnh hưởng đến tim.
• Xét nghiệm đánh giá chức năng cơ quan: Bác sĩ có thể kiểm tra chức năng thận, điện giải và các chỉ số liên quan nhằm đánh giá sức khỏe tổng thể, phát hiện những rối loạn đi kèm và hỗ trợ lựa chọn phương pháp điều trị.

Điện tâm đồ

Điện tâm đồ (ECG) giúp ghi nhận hoạt động điện của tim, phát hiện rối loạn nhịp, bất thường dẫn truyền hoặc dấu hiệu tổn thương cơ tim. Ở người mắc bệnh Keshan thể tiềm ẩn, phương pháp này có thể phát hiện bất thường khi chưa có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, kết quả điện tâm đồ không đặc hiệu và cần kết hợp với các phương pháp chẩn đoán khác.

Siêu âm tim

Siêu âm tim giúp đánh giá cấu trúc, kích thước buồng tim, khả năng co bóp và chức năng van tim. Ở người mắc bệnh Keshan, phương pháp này có thể phát hiện giãn buồng tim, giảm phân suất tống máu và hỗ trợ theo dõi đáp ứng điều trị. Tuy nhiên, các bất thường trên siêu âm không đặc hiệu cho bệnh Keshan và có thể gặp trong những bệnh cơ tim khác.

Chụp cộng hưởng từ tim

Chụp cộng hưởng từ tim (MRI tim) giúp đánh giá chi tiết cấu trúc, chức năng và các vùng tổn thương hoặc xơ hóa cơ tim. Phương pháp này hỗ trợ phân biệt một số bệnh cơ tim và thường được cân nhắc khi siêu âm tim chưa cung cấp đủ thông tin. Tuy nhiên, MRI tim không cần thực hiện thường quy ở tất cả người nghi ngờ mắc bệnh Keshan.

Đánh giá và loại trừ các bệnh tim khác

Bệnh Keshan có biểu hiện tương tự nhiều bệnh tim khác như bệnh cơ tim giãn, viêm cơ tim do virus, bệnh tim thiếu máu cục bộ hoặc bệnh cơ tim liên quan đến dinh dưỡng và di truyền. Vì vậy, bác sĩ cần đánh giá và loại trừ các nguyên nhân này trước khi xác định chẩn đoán. Việc lựa chọn xét nghiệm bổ sung phụ thuộc vào triệu chứng và kết quả thăm khám của từng người bệnh.

Phương pháp điều trị bệnh Keshan hiệu quả

Điều trị bệnh Keshan tập trung vào cải thiện chức năng tim, kiểm soát triệu chứng, hạn chế biến chứng và khắc phục tình trạng thiếu selen khi có chỉ định. Lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào thể bệnh, mức độ suy tim, tình trạng dinh dưỡng và những bệnh lý đi kèm. Người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa tim mạch đánh giá để xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.

Bổ sung selen

Bổ sung selen giúp cải thiện tình trạng thiếu hụt vi chất và hỗ trợ hoạt động của các enzyme chống oxy hóa. Biện pháp này đã góp phần giảm tỷ lệ mắc bệnh Keshan tại các vùng lưu hành. Tuy nhiên, hiệu quả phục hồi chức năng tim ở người đã mắc bệnh, đặc biệt khi tổn thương cơ tim tiến triển, vẫn chưa được xác định rõ. Do selen có thể gây độc khi dùng quá mức, người bệnh chỉ nên bổ sung theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Điều trị bằng thuốc

Điều trị bằng thuốc chủ yếu nhằm kiểm soát suy tim, rối loạn nhịp và các triệu chứng tim mạch liên quan đến bệnh Keshan. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định:

• Thuốc điều trị suy tim: Giúp cải thiện triệu chứng, giảm ứ dịch và hạn chế gánh nặng cho tim. Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào chức năng tim, huyết áp, chức năng thận và tình trạng sức khỏe của người bệnh.
• Thuốc kiểm soát rối loạn nhịp tim: Được cân nhắc khi người bệnh xuất hiện nhịp tim bất thường. Việc điều trị phụ thuộc vào loại rối loạn nhịp, mức độ nghiêm trọng và nguy cơ biến chứng.

Người bệnh cần được theo dõi định kỳ trong quá trình dùng thuốc, không tự ý thay đổi liều hoặc ngừng điều trị khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ.

Điều trị hỗ trợ trong trường hợp cấp tính

Bệnh Keshan thể cấp tính có thể gây suy tim nhanh và rối loạn tuần hoàn nghiêm trọng, cần được điều trị tại cơ sở y tế có chuyên khoa tim mạch. Các biện pháp hỗ trợ bao gồm hỗ trợ hô hấp, kiểm soát rối loạn nhịp, điều chỉnh ứ dịch và sử dụng thuốc hỗ trợ tuần hoàn khi cần. Trường hợp xuất hiện sốc tim cần được cấp cứu khẩn cấp để duy trì tưới máu cho các cơ quan quan trọng.

Can thiệp bằng thiết bị và phẫu thuật

Ở những trường hợp có biến chứng tim mạch nghiêm trọng hoặc suy tim tiến triển, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp can thiệp chuyên sâu:

• Máy khử rung tim cấy ghép: Có thể được chỉ định ở một số người có nguy cơ cao xuất hiện rối loạn nhịp thất nguy hiểm.
• Máy tạo nhịp tim: Được cân nhắc khi người bệnh có tình trạng nhịp tim chậm nghiêm trọng hoặc rối loạn dẫn truyền phù hợp với chỉ định.
• Thiết bị hỗ trợ tuần hoàn: Có thể được sử dụng ở một số trường hợp suy tim tiến triển nhằm hỗ trợ hoạt động bơm máu của tim.
• Ghép tim: Được cân nhắc ở người suy tim giai đoạn cuối khi các phương pháp điều trị khác không còn mang lại hiệu quả phù hợp.

Những phương pháp này không được áp dụng thường quy mà cần đánh giá kỹ tình trạng bệnh, nguy cơ và lợi ích trước khi thực hiện.

Theo dõi lâu dài sau điều trị

Người mắc bệnh Keshan cần được theo dõi lâu dài do tổn thương cơ tim có thể kéo dài dù triệu chứng đã cải thiện. Bác sĩ sẽ đánh giá định kỳ chức năng tim, nhịp tim, tình trạng ứ dịch và khả năng vận động để phát hiện biến chứng, điều chỉnh điều trị khi cần. Tiên lượng phụ thuộc vào mức độ tổn thương cơ tim, thể bệnh và đáp ứng điều trị.

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của bệnh Keshan

Chế độ sinh hoạt

Một số thói quen có thể hỗ trợ quá trình quản lý bệnh bao gồm:

• Tuân thủ kế hoạch điều trị: Sử dụng thuốc và thực hiện các chỉ định theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi phương pháp điều trị.
• Theo dõi triệu chứng: Chú ý những thay đổi về khó thở, phù chân, mệt mỏi, đánh trống ngực hoặc khả năng vận động để thông báo khi tái khám.
• Duy trì vận động phù hợp: Lựa chọn mức độ hoạt động thể chất theo khả năng và hướng dẫn của bác sĩ, đặc biệt khi có suy tim.
• Tránh gắng sức quá mức: Không cố thực hiện hoạt động nặng khi xuất hiện khó thở, chóng mặt, đau ngực hoặc mệt bất thường.
• Nghỉ ngơi hợp lý: Bố trí thời gian nghỉ phù hợp, tránh làm việc quá sức và duy trì giấc ngủ đều đặn.
• Theo dõi cân nặng khi có suy tim: Sự tăng cân nhanh bất thường có thể liên quan đến tình trạng tích tụ dịch và cần được đánh giá.
• Tái khám đúng hẹn: Thực hiện các lần kiểm tra chức năng tim và xét nghiệm theo kế hoạch của bác sĩ.

Đối với người có rối loạn nhịp tim hoặc suy tim tiến triển, mức độ vận động và các hoạt động sinh hoạt cần được điều chỉnh theo tình trạng thực tế.

Chế độ dinh dưỡng

Chế độ ăn của người mắc bệnh Keshan cần hướng đến cung cấp đầy đủ dưỡng chất, đồng thời phù hợp với những yêu cầu dinh dưỡng khi có suy tim. Một số nguyên tắc có thể áp dụng gồm:

• Duy trì chế độ ăn đa dạng: Kết hợp nhiều nhóm thực phẩm để cung cấp protein, vitamin, khoáng chất và các dưỡng chất thiết yếu.
• Ưu tiên thực phẩm có chứa selen: Có thể lựa chọn cá, thịt, trứng, hải sản và một số loại ngũ cốc phù hợp với tình trạng sức khỏe.
• Bảo đảm lượng protein phù hợp: Protein tham gia duy trì cấu trúc và hoạt động của các mô, bao gồm cơ tim.
• Bổ sung rau xanh và trái cây: Cung cấp chất xơ, vitamin và các thành phần dinh dưỡng cần thiết cho sức khỏe tổng thể.
• Kiểm soát lượng muối khi có suy tim: Người bệnh có thể cần điều chỉnh lượng natri theo hướng dẫn nhằm hạn chế tình trạng giữ nước.
• Điều chỉnh lượng dịch khi có chỉ định: Không phải mọi người mắc bệnh Keshan đều cần hạn chế uống nước. Việc kiểm soát lượng dịch phụ thuộc vào tình trạng suy tim và đánh giá của bác sĩ.
• Tránh tự ý dùng thực phẩm bổ sung selen: Sử dụng quá mức có thể gây ngộ độc, đặc biệt khi kết hợp nhiều sản phẩm cùng chứa vi chất này.

Phương pháp phòng ngừa bệnh Keshan hiệu quả

Phòng ngừa bệnh Keshan chủ yếu liên quan đến việc hạn chế thiếu hụt selen trong cộng đồng, đặc biệt tại những khu vực có điều kiện địa lý và nguồn thực phẩm làm tăng nguy cơ thiếu vi chất. Các biện pháp phòng ngừa có thể bao gồm:

• Bảo đảm cung cấp đủ selen qua chế độ ăn: Duy trì chế độ ăn đa dạng, kết hợp các nguồn thực phẩm có chứa selen giúp hạn chế nguy cơ thiếu hụt vi chất kéo dài.
• Cải thiện chất lượng dinh dưỡng tại vùng thiếu selen: Những cộng đồng sống tại khu vực có hàm lượng selen trong đất thấp có thể cần các chương trình dinh dưỡng phù hợp dựa trên đánh giá của cơ quan y tế.
• Bổ sung selen theo chương trình y tế khi có chỉ định: Các biện pháp bổ sung selen có kiểm soát đã góp phần giảm bệnh Keshan tại những vùng lưu hành. Tuy nhiên, việc bổ sung cần dựa trên nhu cầu và nguy cơ thiếu hụt, không áp dụng tùy tiện cho toàn bộ dân số.
• Đa dạng hóa nguồn cung cấp thực phẩm: Hạn chế phụ thuộc hoàn toàn vào một nguồn thực phẩm địa phương nghèo selen có thể giúp cải thiện khả năng cung cấp vi chất.
• Nâng cao nhận thức về thiếu hụt vi chất: Người dân tại những khu vực có nguy cơ nên được cung cấp thông tin về chế độ ăn cân đối và những ảnh hưởng có thể xảy ra khi thiếu selen kéo dài.