Loạn dưỡng xương: Dấu hiệu, nguyên nhân, phương pháp chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa

Loạn dưỡng xương (Osteodystrophy) là thuật ngữ y khoa mô tả những bất thường về cấu trúc, chu chuyển hoặc quá trình khoáng hóa mô xương, thường liên quan đến các rối loạn chuyển hóa khoáng chất và bệnh lý ảnh hưởng đến chuyển hóa xương. Những bất thường này có thể xuất hiện khi sự cân bằng giữa hoạt động tạo xương và hủy xương bị rối loạn, dẫn đến thay đổi cấu trúc và chất lượng mô xương, làm giảm sức bền của xương và tăng nguy cơ gãy xương.

Loạn dưỡng xương do thận (Renal Osteodystrophy) là một dạng quan trọng, đặc trưng bởi những bất thường về hình thái mô xương ở người bệnh thận mạn tính, liên quan đến rối loạn chuyển hóa khoáng chất và xương (CKD-MBD). Tình trạng này chủ yếu bắt nguồn từ sự rối loạn điều hòa canxi, phospho, vitamin D và hormone tuyến cận giáp (PTH), ảnh hưởng đến chu chuyển và quá trình khoáng hóa xương. Dựa trên đặc điểm mô học, loạn dưỡng xương do thận được chia thành các thể chính:

• Bệnh xương có chu chuyển cao: Đặc trưng bởi sự gia tăng hoạt động tạo và hủy xương, thường liên quan đến cường cận giáp thứ phát, điển hình là viêm xương xơ nang.
• Bệnh xương có chu chuyển thấp: Đặc trưng bởi sự suy giảm hoạt động tái tạo xương, điển hình là bệnh xương bất động.
• Nhuyễn xương: Đặc trưng bởi sự suy giảm quá trình khoáng hóa chất nền xương.
• Bệnh xương hỗn hợp: Biểu hiện sự kết hợp giữa các bất thường về chu chuyển và khoáng hóa xương.

Ngoài cách phân loại trên, loạn dưỡng xương do thận còn được đánh giá theo hệ thống TMV (Turnover - Mineralization - Volume), dựa trên ba đặc điểm mô học gồm chu chuyển xương, mức độ khoáng hóa và thể tích xương.

Cần phân biệt loạn dưỡng xương với loãng xương (osteoporosis). Trong khi loãng xương đặc trưng bởi sự suy giảm sức bền của xương và tăng nguy cơ gãy xương, loạn dưỡng xương phản ánh những bất thường về cấu trúc, chu chuyển hoặc khoáng hóa mô xương. Hai tình trạng này có thể cùng tồn tại, đặc biệt ở người bệnh thận mạn tính.

Những dấu hiệu và triệu chứng của loạn dưỡng xương

Các triệu chứng thường không đặc hiệu, nghĩa là cũng có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý cơ xương khớp khác. Một số biểu hiện cần chú ý gồm:

• Đau xương: Người bệnh có thể đau âm ỉ hoặc kéo dài tại một hay nhiều vị trí, thường ảnh hưởng đến sinh hoạt và vận động.
• Yếu cơ: Sức cơ suy giảm khiến người bệnh gặp khó khăn khi đứng lên, leo cầu thang hoặc thực hiện những hoạt động cần sử dụng nhiều sức.
• Đau khớp: Một số người có cảm giác đau hoặc khó chịu quanh khớp, đặc biệt khi vận động.
• Giảm khả năng vận động: Đau xương và yếu cơ có thể khiến việc đi lại, thay đổi tư thế hoặc thực hiện công việc hằng ngày trở nên khó khăn.
• Biến dạng xương: Trong những trường hợp kéo dài hoặc nghiêm trọng, cấu trúc xương có thể thay đổi, ảnh hưởng đến hình dạng và khả năng chịu lực.
• Gãy xương: Xương suy yếu có thể làm tăng nguy cơ gãy xương khi chịu lực hoặc gặp chấn thương.

Đối với loạn dưỡng xương liên quan đến bệnh thận mạn, người bệnh còn có thể xuất hiện những biểu hiện của rối loạn chuyển hóa khoáng chất. Tuy nhiên, các bất thường về canxi, phospho hoặc hormone tuyến cận giáp không phải lúc nào cũng gây triệu chứng dễ nhận biết.

Biến chứng có thể gặp khi mắc loạn dưỡng xương

Nếu những bất thường về cấu trúc và chuyển hóa xương kéo dài, người bệnh có thể gặp các biến chứng ảnh hưởng đến chức năng vận động và chất lượng cuộc sống.

Những biến chứng đáng chú ý bao gồm:

• Gãy xương do xương suy yếu: Những thay đổi về cấu trúc và chất lượng xương có thể làm giảm khả năng chịu lực, khiến xương dễ gãy hơn.
• Biến dạng hệ xương: Rối loạn tái tạo hoặc khoáng hóa kéo dài có thể làm thay đổi hình dạng xương, đặc biệt khi bệnh xuất hiện trong giai đoạn cơ thể còn phát triển.
• Đau xương mạn tính: Cảm giác đau kéo dài có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, sinh hoạt và khả năng lao động.
• Suy giảm chức năng vận động: Đau xương, yếu cơ và biến dạng xương có thể làm giảm khả năng đi lại, tăng nguy cơ té ngã.
• Giảm chất lượng cuộc sống: Những hạn chế về vận động và tình trạng đau kéo dài có thể ảnh hưởng đến hoạt động thường ngày.

Ở người mắc bệnh thận mạn, rối loạn chuyển hóa khoáng chất và xương còn có liên quan đến tình trạng vôi hóa mạch máu và mô mềm. Đây là vấn đề quan trọng vì có thể góp phần làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch. Tuy nhiên, vôi hóa mạch máu thuộc phạm vi rối loạn khoáng chất và xương do bệnh thận mạn, không phải biến chứng trực tiếp của mọi dạng loạn dưỡng xương.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Người bệnh nên đến cơ sở y tế để được đánh giá khi xuất hiện những biểu hiện sau:

• Đau xương kéo dài, tái phát hoặc ngày càng nghiêm trọng.
• Yếu cơ, đi lại khó khăn hoặc giảm khả năng vận động không rõ nguyên nhân.
• Có dấu hiệu biến dạng xương hoặc thay đổi tư thế bất thường.
• Gãy xương sau chấn thương nhẹ hoặc gãy xương nhiều lần.
• Đang mắc bệnh thận mạn và xuất hiện các triệu chứng bất thường ở xương, khớp hoặc cơ.

Nếu xuất hiện đau dữ dội sau chấn thương, biến dạng chi đột ngột hoặc không thể đứng và đi lại, người bệnh cần được đánh giá y tế khẩn cấp để loại trừ gãy xương hoặc tổn thương nghiêm trọng.

Loạn dưỡng xương xảy ra khi các cơ chế điều hòa chu chuyển và khoáng hóa xương bị rối loạn, trong đó bệnh thận mạn tính là một nguyên nhân quan trọng. Sự suy giảm chức năng thận làm giảm khả năng đào thải phospho và hoạt hóa vitamin D, dẫn đến rối loạn cân bằng canxi - phospho và thay đổi hoạt động của hormone tuyến cận giáp (PTH), từ đó ảnh hưởng đến quá trình tái tạo và chất lượng mô xương.

PTH đóng vai trò quan trọng trong điều hòa chuyển hóa canxi và chu chuyển xương. Nồng độ PTH tăng cao kéo dài có thể kích thích quá mức hoạt động tái tạo xương, gây tăng chu chuyển xương và biến đổi cấu trúc mô xương. Ngược lại, sự ức chế quá mức hoạt động của PTH và tế bào xương có thể dẫn đến giảm chu chuyển xương, làm suy giảm khả năng tái tạo và sửa chữa mô xương. Những rối loạn này góp phần hình thành các thể loạn dưỡng xương khác nhau ở người bệnh thận mạn tính.

Ngoài bệnh thận mạn, một số rối loạn khác cũng có thể gây những thay đổi ở mô xương, chẳng hạn:

• Rối loạn chuyển hóa vitamin D: Thiếu hụt hoặc bất thường trong hoạt động của vitamin D có thể làm giảm quá trình hấp thu canxi và ảnh hưởng đến khoáng hóa xương.
• Rối loạn chức năng tuyến cận giáp: Những thay đổi về hoạt động của tuyến cận giáp có thể làm mất cân bằng quá trình tạo và hủy xương.
• Rối loạn chuyển hóa khoáng chất: Những bất thường kéo dài về canxi hoặc phospho có thể ảnh hưởng đến cấu trúc và chất lượng xương.
• Một số bệnh lý di truyền hoặc chuyển hóa: Có thể gây bất thường trong quá trình hình thành và phát triển của hệ xương.

Những ai có nguy cơ mắc loạn dưỡng xương?

Nguy cơ mắc loạn dưỡng xương có thể khác nhau tùy theo tình trạng sức khỏe và các bệnh lý ảnh hưởng đến chuyển hóa khoáng chất, cấu trúc hoặc quá trình tái tạo xương. Những nhóm có nguy cơ cao cần chú ý bao gồm:

• Người mắc bệnh thận mạn, đặc biệt khi chức năng thận suy giảm, ảnh hưởng đến quá trình điều hòa canxi, phospho và vitamin D.
• Người đang điều trị lọc máu, có nguy cơ mắc loạn dưỡng xương do thận liên quan đến rối loạn chuyển hóa khoáng chất kéo dài.
• Người bị rối loạn tuyến cận giáp, khiến nồng độ hormone PTH thay đổi và ảnh hưởng đến quá trình tái tạo xương.
• Người mắc các bệnh gây rối loạn khoáng hóa xương, chẳng hạn thiếu vitamin D kéo dài hoặc rối loạn chuyển hóa phospho.
• Người có bệnh lý di truyền ảnh hưởng đến quá trình hình thành, phát triển hoặc duy trì cấu trúc xương.

Không phải tất cả những người thuộc các nhóm trên đều mắc loạn dưỡng xương. Nguy cơ còn phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng, thời gian mắc bệnh nền và các yếu tố sức khỏe liên quan.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc loạn dưỡng xương

Đối với loạn dưỡng xương do thận, nguy cơ và mức độ tổn thương phụ thuộc vào chức năng thận, tình trạng chuyển hóa khoáng chất và quá trình điều trị. Một số yếu tố liên quan bao gồm:

• Suy giảm chức năng thận kéo dài, làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa khoáng chất và tổn thương xương.
• Tăng phospho máu kéo dài, ảnh hưởng đến hoạt động của các hormone điều hòa chuyển hóa xương.
• Nồng độ hormone tuyến cận giáp (PTH) tăng cao hoặc bị ức chế quá mức, gây thay đổi quá trình tái tạo xương.
• Thiếu hụt hoặc giảm hoạt hóa vitamin D, ảnh hưởng đến khả năng hấp thu canxi và khoáng hóa xương.
• Sử dụng một số thuốc ảnh hưởng đến chuyển hóa canxi, phospho và PTH, có thể làm thay đổi quá trình tái tạo xương.

Một số yếu tố có thể được kiểm soát thông qua chế độ ăn, tuân thủ điều trị và theo dõi chuyển hóa khoáng chất theo hướng dẫn của bác sĩ. Tuy nhiên, các biện pháp này không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ loạn dưỡng xương, đặc biệt khi bệnh liên quan đến suy thận tiến triển hoặc nguyên nhân di truyền.

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán loạn dưỡng xương

Bác sĩ sẽ lựa chọn các phương pháp đánh giá dựa trên triệu chứng, tiền sử bệnh và kết quả thăm khám. Đối với người mắc bệnh thận mạn, các xét nghiệm chuyển hóa khoáng chất có vai trò đặc biệt quan trọng.

Khai thác bệnh sử và khám lâm sàng

Bác sĩ tìm hiểu triệu chứng đau xương, tiền sử gãy xương, khả năng vận động, bệnh thận mạn, rối loạn nội tiết, chế độ dinh dưỡng và thuốc đang sử dụng. Khám lâm sàng giúp đánh giá tư thế, hình dạng xương, sức cơ và khả năng vận động. Tuy nhiên, các thông tin này chỉ hỗ trợ định hướng, chưa đủ để xác định chính xác dạng loạn dưỡng xương.

Xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu giúp đánh giá các bất thường về chuyển hóa khoáng chất và hoạt động của hormone liên quan đến xương. Những chỉ số thường được xem xét bao gồm:

• Canxi máu: Đánh giá tình trạng cân bằng canxi, một khoáng chất quan trọng đối với cấu trúc xương.
• Phospho máu: Phát hiện tình trạng tăng hoặc giảm phospho có thể liên quan đến rối loạn chuyển hóa xương.
• Hormone tuyến cận giáp (PTH): Hỗ trợ đánh giá sự thay đổi hoạt động của tuyến cận giáp và chu chuyển xương.
• Phosphatase kiềm (ALP): Có thể phản ánh hoạt động tạo xương, đặc biệt khi sử dụng xét nghiệm ALP đặc hiệu cho xương.
• Vitamin D: Đánh giá tình trạng vitamin D khi có chỉ định, giúp xác định một số yếu tố ảnh hưởng đến khoáng hóa xương.
• Chức năng thận: Các chỉ số như creatinin và mức lọc cầu thận ước tính giúp đánh giá mức độ suy giảm chức năng thận.

Không có một xét nghiệm máu đơn lẻ nào đủ khả năng xác định toàn bộ các dạng loạn dưỡng xương. Bác sĩ thường cần theo dõi sự thay đổi của nhiều chỉ số theo thời gian thay vì chỉ dựa vào một kết quả bất thường.

Chụp X-quang xương

Chụp X-quang giúp phát hiện gãy xương, biến dạng và những thay đổi cấu trúc xương khi bệnh tiến triển. Tuy nhiên, phương pháp này có thể bỏ sót bất thường chuyển hóa xương ở giai đoạn sớm và không đủ để phân biệt chính xác các dạng loạn dưỡng xương do thận.

Đo mật độ xương

Đo mật độ xương bằng phương pháp DXA giúp đánh giá mật độ khoáng xương và nguy cơ gãy xương, đặc biệt ở người bệnh thận mạn có yếu tố nguy cơ loãng xương. Tuy nhiên, phương pháp này không xác định được mức độ chu chuyển hoặc tình trạng khoáng hóa xương. Vì vậy, kết quả cần được đánh giá kết hợp với triệu chứng và các xét nghiệm liên quan.

Sinh thiết xương

Sinh thiết xương giúp đánh giá tốc độ tái tạo, mức độ khoáng hóa và thể tích mô xương, từ đó xác định đặc điểm loạn dưỡng xương do thận. Tuy nhiên, đây là thủ thuật xâm lấn, không được thực hiện thường quy. Bác sĩ chỉ cân nhắc khi cần làm rõ dạng tổn thương xương để định hướng điều trị, đặc biệt nếu kết quả xét nghiệm và biểu hiện lâm sàng chưa thống nhất.

Phương pháp điều trị loạn dưỡng xương hiệu quả

Điều trị loạn dưỡng xương phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ tổn thương và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Đối với loạn dưỡng xương do thận, mục tiêu chính là kiểm soát rối loạn chuyển hóa canxi, phospho và hormone tuyến cận giáp (PTH), đồng thời hạn chế tổn thương xương và nguy cơ gãy xương.

Các phương pháp điều trị có thể được bác sĩ cân nhắc bao gồm:

• Điều trị bệnh lý nền: Tập trung kiểm soát bệnh thận mạn, làm chậm suy giảm chức năng thận và điều chỉnh các rối loạn chuyển hóa khoáng chất. Nếu loạn dưỡng xương liên quan đến bệnh tuyến cận giáp hoặc nguyên nhân khác, việc điều trị cần hướng đến bệnh lý cụ thể.
• Kiểm soát phospho máu: Điều chỉnh chế độ ăn hoặc sử dụng thuốc gắn phosphat khi có chỉ định nhằm hạn chế hấp thu phospho. Phương pháp điều trị được lựa chọn dựa trên nồng độ phospho, canxi và tình trạng chức năng thận.
• Điều chỉnh vitamin D và canxi: Bác sĩ có thể cân nhắc bổ sung canxi, vitamin D hoặc sử dụng vitamin D hoạt tính tùy tình trạng người bệnh. Việc bổ sung cần được theo dõi chặt chẽ để tránh tăng canxi máu, tăng phospho máu và các rối loạn chuyển hóa xương.
• Kiểm soát hormone tuyến cận giáp: Sử dụng thuốc phù hợp để kiểm soát tình trạng tăng PTH thứ phát, hạn chế rối loạn chu chuyển xương. Cần theo dõi các chỉ số xét nghiệm nhằm tránh ức chế PTH quá mức.
• Điều trị loãng xương và phòng ngừa gãy xương: Người có mật độ xương thấp hoặc nguy cơ gãy xương cao có thể được cân nhắc điều trị loãng xương. Việc lựa chọn thuốc cần dựa trên chức năng thận, tình trạng chuyển hóa xương và nguy cơ biến chứng.
• Lọc máu và ghép thận: Ở người suy thận giai đoạn cuối, lọc máu hỗ trợ loại bỏ phospho dư thừa, trong khi ghép thận có thể cải thiện khả năng điều hòa khoáng chất. Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần theo dõi sức khỏe xương sau điều trị.
• Phẫu thuật tuyến cận giáp: Có thể được chỉ định khi tăng PTH thứ phát nghiêm trọng không đáp ứng với điều trị nội khoa. Phẫu thuật giúp kiểm soát PTH nhưng có nguy cơ gây hạ canxi máu, do đó cần theo dõi chặt chẽ sau can thiệp.

Nhìn chung, điều trị loạn dưỡng xương cần kết hợp kiểm soát bệnh nền, điều chỉnh rối loạn chuyển hóa khoáng chất và theo dõi sức khỏe xương lâu dài. Người bệnh không nên tự ý thay đổi thuốc hoặc bổ sung canxi, vitamin D khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ.

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của loạn dưỡng xương

Chế độ sinh hoạt

Một số thói quen có thể hỗ trợ người bệnh duy trì chức năng vận động và giảm nguy cơ tổn thương xương bao gồm:

• Tuân thủ điều trị: Sử dụng thuốc đúng chỉ định, không tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi phương pháp điều trị.
• Tái khám định kỳ: Theo dõi các chỉ số chuyển hóa khoáng chất, chức năng thận và sức khỏe xương theo lịch hẹn.
• Duy trì vận động phù hợp: Ưu tiên những hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ hoặc các bài tập được hướng dẫn, tùy khả năng chịu lực của xương.
• Phòng tránh té ngã: Giữ không gian sinh hoạt thông thoáng, hạn chế vật cản và sử dụng dụng cụ hỗ trợ khi cần thiết.
• Tránh vận động quá sức: Không thực hiện những hoạt động có nguy cơ chấn thương cao nếu đang có tình trạng xương yếu hoặc từng gãy xương.
• Không hút thuốc lá: Hút thuốc có thể ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe xương và làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính.
• Hạn chế rượu bia: Tránh sử dụng quá mức vì có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể và làm tăng nguy cơ té ngã.
• Theo dõi triệu chứng: Thông báo cho bác sĩ khi xuất hiện đau xương tăng dần, yếu cơ hoặc thay đổi khả năng vận động.

Hoạt động thể chất có vai trò hỗ trợ duy trì sức cơ và khả năng vận động. Tuy nhiên, người có nguy cơ gãy xương cao cần được hướng dẫn lựa chọn hình thức tập luyện phù hợp để tránh gây thêm tổn thương.

Chế độ dinh dưỡng

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng đối với quá trình duy trì và tái tạo mô xương. Tuy nhiên, người mắc loạn dưỡng xương do thận có thể cần chế độ ăn khác với người chỉ có nguy cơ loãng xương thông thường. Một số nguyên tắc cần lưu ý gồm:

• Đảm bảo năng lượng đầy đủ: Duy trì chế độ ăn đáp ứng nhu cầu cơ thể, tránh tình trạng thiếu dinh dưỡng kéo dài.
• Cung cấp protein phù hợp: Lượng protein cần được điều chỉnh theo tình trạng chức năng thận, phương pháp điều trị và nhu cầu dinh dưỡng.
• Lựa chọn nguồn canxi phù hợp: Không tự ý tăng lượng canxi trong khẩu phần hoặc sử dụng viên bổ sung khi chưa được đánh giá.
• Kiểm soát phospho khi có chỉ định: Người mắc bệnh thận mạn có tăng phospho máu có thể cần điều chỉnh lượng phospho từ thực phẩm.
• Hạn chế thực phẩm chứa phụ gia phosphat: Đặc biệt là một số thực phẩm chế biến sẵn, thịt chế biến và sản phẩm đóng gói có bổ sung phosphat.
• Đảm bảo vitamin D phù hợp: Việc bổ sung vitamin D cần dựa trên tình trạng thiếu hụt, chức năng thận và hướng dẫn chuyên môn.
• Duy trì chế độ ăn đa dạng: Ưu tiên thực phẩm tươi và cân đối các nhóm chất theo khả năng dung nạp và tình trạng bệnh nền.

Người mắc bệnh thận mạn không nên tự áp dụng chế độ ăn giàu canxi hoặc bổ sung vitamin D liều cao với mục đích làm xương chắc khỏe. Những biện pháp này có thể không phù hợp nếu cơ thể đang có rối loạn chuyển hóa khoáng chất. Việc xây dựng khẩu phần nên có sự tư vấn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng, đặc biệt đối với người đang lọc máu hoặc có nhiều bệnh lý đi kèm.

Phương pháp phòng ngừa loạn dưỡng xương hiệu quả

Không phải tất cả các dạng loạn dưỡng xương đều có thể phòng ngừa hoàn toàn. Đối với những bất thường liên quan đến bệnh thận mạn, việc bảo vệ chức năng thận và kiểm soát các bệnh lý nền có thể góp phần giảm nguy cơ xuất hiện hoặc làm chậm tiến triển của rối loạn chuyển hóa khoáng chất và xương. Một số biện pháp có thể thực hiện gồm:

• Kiểm soát các bệnh lý ảnh hưởng đến chức năng thận: Những người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc các bệnh lý có nguy cơ gây tổn thương thận cần được theo dõi và điều trị phù hợp. Kiểm soát tốt bệnh nền có thể giúp làm chậm tiến triển bệnh thận mạn, từ đó giảm nguy cơ xuất hiện các biến chứng liên quan.
• Duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối: Cung cấp đầy đủ dưỡng chất cần thiết cho sức khỏe xương, đồng thời tránh sử dụng các sản phẩm bổ sung khoáng chất không rõ nhu cầu. Những người có nguy cơ mắc bệnh thận cần chú ý đến chế độ ăn phù hợp với tình trạng sức khỏe.
• Duy trì hoạt động thể chất: Vận động thường xuyên, phù hợp với thể trạng giúp duy trì sức cơ, khả năng thăng bằng và sức khỏe hệ xương. Đây là biện pháp hỗ trợ sức khỏe xương nói chung, không bảo đảm ngăn ngừa được mọi dạng loạn dưỡng xương.
• Không tự ý sử dụng thuốc và thực phẩm bổ sung: Một số thuốc hoặc sản phẩm chứa canxi, vitamin D và các khoáng chất có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa xương nếu sử dụng không phù hợp. Người có bệnh lý nền nên trao đổi với nhân viên y tế trước khi dùng kéo dài.
• Bảo vệ sức khỏe thận: Duy trì lối sống lành mạnh, tránh hút thuốc và kiểm soát các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi giúp giảm nguy cơ mắc hoặc tiến triển bệnh thận mạn.
• Chủ động đánh giá sức khỏe khi có yếu tố nguy cơ: Người có tiền sử gia đình mắc bệnh thận, đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc các bệnh lý liên quan nên được đánh giá sức khỏe theo chỉ định.

Cần phân biệt rằng việc xét nghiệm chức năng thận, canxi, phospho hoặc PTH ở người có nguy cơ là hoạt động phát hiện sớm và theo dõi bệnh, không phải biện pháp trực tiếp ngăn ngừa loạn dưỡng xương.