Bạch hầu ngoài da: Biểu hiện và cách phòng ngừa lây nhiễm

Bạch hầu ngoài da không chỉ gây tổn thương da mà còn có khả năng lây lan trong cộng đồng. Vậy, bạch hầu ngoài da có những biểu hiện nào khác biệt so với thể bạch hầu hô hấp? Và làm thế nào để phòng ngừa lây nhiễm?

Bạch hầu ngoài da là gì? Các biểu hiện thường gặp

Bệnh bạch hầu ngoài da là một dạng nhiễm trùng đặc biệt do vi khuẩn gram dương hình que gây ra. Khác với thể bệnh hô hấp thông thường, thể bệnh này tấn công trực tiếp vào lớp biểu bì, tạo ra những tổn thương dai dẳng và đòi hỏi thời gian phục hồi kéo dài.

Tác nhân gây bệnh và con đường lây nhiễm

Tình trạng nhiễm trùng này chủ yếu do hai chủng vi khuẩn là Corynebacterium diphtheriae và Corynebacterium ulcerans gây ra. Trong khi C.diphtheriae có thể được phòng ngừa hiệu quả bằng vắc xin phòng bệnh ở người, thì chủng C.ulcerans lại là một mầm bệnh lây truyền từ động vật sang người và chưa có biện pháp tiêm chủng bảo vệ.

Con đường lây lan chính của vi khuẩn ở người là thông qua:

• Các giọt bắn đường hô hấp.
• Tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết rỉ ra từ vết loét trên da người bệnh.
• Chạm tay vào các đồ vật sinh hoạt mang mầm bệnh.
• Vi khuẩn lây từ động vật thường xảy ra do tiếp xúc gần gũi với vật nuôi nhiễm bệnh.

Biểu hiện của bạch hầu ngoài da

Đặc điểm điển hình của vết loét bạch hầu là:

• Vị trí xuất hiện: Các tổn thương thường tập trung xuất hiện ở vùng tứ chi như bàn tay, bàn chân hoặc cẳng chân. Điểm xuất phát của chúng thường là những nơi da đã bị tổn thương trước đó như vết trầy xước nhỏ hoặc nốt do côn trùng đốt.
• Diễn tiến: Ban đầu vùng da bị bệnh nổi lên những mụn nước hoặc mụn mủ nhỏ. Sau đó, chúng vỡ rách tạo thành vết loét nông, bờ mép lồi cao rõ rệt và lõm sâu ở giữa giống như một lỗ thủng. Kích thước vết loét có thể dao động từ vài milimet đến vài centimet.
• Dấu hiệu nhận biết màng giả: Điểm đặc trưng nhất là lớp đáy vết loét sẽ được bao phủ bởi một màng giả có màu xám hoặc nâu xám bám rất chặt, xung quanh mép loét có thể sưng cuộn lên và nổi thêm nhiều mụn nước nhỏ.
• Mức độ đau: Ở giai đoạn mới hình thành, vết loét gây đau nhức vô cùng khó chịu. Tuy nhiên, khi vi khuẩn ăn sâu hơn, cảm giác đau sẽ dần biến mất. Các hạch bạch huyết lân cận sẽ sưng to lên để phản ứng lại vi khuẩn.
• Thời gian hồi phục: Vết thương mất khoảng hai đến ba tháng để tự phục hồi và nguy cơ cao để lại sẹo lõm vĩnh viễn trên da.

Các biểu hiện toàn thân đi kèm

Bên cạnh những tổn thương rải rác trên da, người bệnh thường gặp phải các triệu chứng khởi phát không đặc hiệu giống hệt như cảm cúm, bao gồm:

• Sốt nhẹ.
• Đau đầu.
• Cơ thể uể oải.
• Đau rát họng.
• Khó nuốt.
• Sưng to các hạch vùng cổ.

Bạch hầu ngoài da có gây nguy hiểm không?

Mặc dù không gây ra các triệu chứng ồ ạt và đe dọa trực tiếp đến tính mạng nhanh chóng như thể bệnh ở đường hô hấp, bệnh bạch hầu ngoài da vẫn là một mối lo ngại cần được theo dõi và điều trị dứt điểm.

Khi độc tố của vi khuẩn phá hủy lớp mô da và xâm nhập vào hệ tuần hoàn máu hoặc hệ bạch huyết, bệnh nhân sẽ phải đối mặt với tình trạng nhiễm độc toàn thân nghiêm trọng. Tuy nhiên, các số liệu thống kê cho thấy rủi ro này chỉ rơi vào khoảng 1 đến 2 phần trăm tổng số các ca bệnh.

Dù tỷ lệ xảy ra rất thấp, nhưng một khi các chủng vi khuẩn sinh độc tố đã xâm nhập sâu vào cơ thể, người bệnh vẫn có nguy cơ phải đối mặt với các biến chứng toàn thân nghiêm trọng, bao gồm:

• Viêm cơ tim.
• Tổn thương và viêm đa dây thần kinh.
• Viêm nhiễm sâu ở xương tủy.
• Viêm khớp do vi khuẩn tấn công trực tiếp.

Mối nguy hiểm thực sự và đáng lo ngại nhất của căn bệnh này là nguy cơ biến người bệnh thành một ổ chứa vi khuẩn di động. Những vết loét rỉ dịch trên da chứa đầy mầm bệnh và có thể dễ dàng lây lan sang người khỏe mạnh xung quanh. 

Đặc biệt tại những khu vực có tỷ lệ người dân tiêm chủng vắc xin thấp, vi khuẩn từ da người bệnh hoàn toàn có thể phát tán và bùng phát thành dịch bạch hầu đường hô hấp vô cùng nguy hiểm cho cộng đồng.

Bạch hầu ngoài da phòng ngừa bằng cách nào?

Mặc dù mầm bệnh có thể tồn tại lâu trong môi trường tự nhiên, bạn có thể chủ động phòng ngừa và bảo vệ sức khỏe thông qua các biện pháp dưới đây:

• Tiêm phòng vắc xin bạch hầu đầy đủ: Đây là lá chắn bảo vệ cơ thể hiệu quả nhất. Trẻ nhỏ cần được tiêm các mũi cơ bản vào lúc 2, 4, 6, 18 tháng tuổi và tiêm nhắc lại ở giai đoạn từ 4 đến 6 tuổi. Đối với thanh thiếu niên và người lớn, việc tiêm nhắc lại nên được thực hiện đều đặn mỗi 10 năm một lần.
• Cảnh giác với mầm bệnh từ động vật: Bạn cần lưu ý rằng vắc xin hiện tại chủ yếu tạo miễn dịch chống lại chủng vi khuẩn lây từ người sang người. Do đó, bạn vẫn phải tự bảo vệ mình trước chủng vi khuẩn lây truyền từ động vật bằng cách hạn chế tiếp xúc trực tiếp với các vật nuôi đang ốm yếu.
• Tránh tiếp xúc với nguồn lây: Giữ khoảng cách an toàn và tuyệt đối không chạm tay trần vào các vết loét, vùng da đang bị tổn thương hay dịch tiết từ cơ thể của những người đang nghi ngờ mắc bệnh.
• Không dùng chung đồ dùng cá nhân: Không sử dụng chung khăn lau mặt, quần áo, chăn gối hoặc các dụng cụ y tế chưa trải qua quá trình khử trùng với người khác.
• Cách ly người bệnh an toàn: Nếu trong gia đình có thành viên mắc bệnh, hãy sắp xếp phòng sinh hoạt riêng biệt. Người bệnh cần luôn đeo khẩu trang y tế và sử dụng băng gạc để che kín toàn bộ các vết thương hở trên bề mặt da.
• Vệ sinh cơ thể thường xuyên: Rửa tay nhiều lần trong ngày bằng xà phòng diệt khuẩn và duy trì thói quen tắm rửa sạch sẽ để loại bỏ kịp thời các mầm bệnh có thể bám trên da.
• Kiểm tra miễn dịch trước khi đi xa: Trước khi đi du lịch hoặc công tác đến những khu vực đang có dịch bệnh lưu hành, bạn nên kiểm tra lại lịch sử tiêm phòng của bản thân và tiêm bổ sung nếu thời gian bảo vệ của vắc xin đã hết.
• Xây dựng hệ miễn dịch khỏe mạnh: Nâng cao sức đề kháng tự nhiên cho cơ thể thông qua một chế độ dinh dưỡng cân bằng, ăn uống đủ chất và bổ sung đầy đủ các loại vitamin thiết yếu hàng ngày.

Việc hiểu rõ về triệu chứng bệnh bạch hầu ngoài da là bước đầu tiên để kịp thời can thiệp. Quan trọng hơn, tiêm chủng đầy đủ, giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sạch sẽ là những biện pháp để cắt đứt chuỗi lây truyền. Thực hiện nghiêm túc các biện pháp phòng ngừa chính là cách bảo vệ sức khỏe cho chính mình, gia đình và cộng đồng khỏi nguy cơ lây nhiễm bạch hầu ngoài da.

Trung tâm Tiêm chủng Long Châu luôn trang bị sẵn các dòng vắc xin chính hãng chất lượng cao, trong đó có vắc xin bạch hầu. Hãy liên hệ ngay qua hotline 1800 6928 để được tư vấn và đặt lịch tiêm nhanh chóng.