Chốc mép là gì? Nguyên nhân và cách phòng ngừa hiệu quả

Chốc mép là cách gọi thường dùng để chỉ tình trạng viêm khóe miệng (Angular Cheilitis), đặc trưng bởi tổn thương viêm xuất hiện tại một hoặc cả hai góc miệng. Biểu hiện tại chỗ có thể gồm đỏ da, khô, bong vảy, nứt hoặc trợt; mức độ tổn thương thay đổi tùy nguyên nhân và tình trạng của từng người.

Về mặt giải phẫu, khóe miệng là vùng chuyển tiếp giữa da mặt và niêm mạc miệng, đồng thời phải liên tục co giãn khi nói, ăn, cười hoặc há miệng. Chính đặc điểm này khiến vùng khóe môi thường xuyên chịu tác động của lực căng và ma sát. Khi nước bọt tích tụ hoặc da tại đây bị ẩm kéo dài, hàng rào bảo vệ da có thể bị suy yếu, tạo điều kiện cho tình trạng kích ứng, viêm và trong một số trường hợp là sự phát triển của vi sinh vật.

Viêm khóe miệng không phải là một bệnh có duy nhất một nguyên nhân. Tình trạng này có thể liên quan đến nhiều yếu tố như kích ứng tại chỗ, độ ẩm và nước bọt, đặc điểm giải phẫu vùng miệng, răng giả, nhiễm nấm hoặc vi khuẩn, cũng như một số tình trạng toàn thân hoặc thiếu hụt dinh dưỡng. Vì vậy, thuật ngữ “chốc mép” trong đời sống không nên được hiểu đơn thuần là một bệnh nhiễm trùng.

Cũng cần phân biệt viêm khóe miệng với viêm môi lan tỏa (Cheilitis). Viêm khóe miệng chủ yếu khu trú ở các góc môi, trong khi viêm môi là một nhóm bệnh rộng hơn, có thể ảnh hưởng đến phần lớn bề mặt môi và liên quan đến nhiều cơ chế khác nhau như viêm da tiếp xúc, chàm, ánh nắng, thuốc, nhiễm trùng hoặc thiếu hụt dinh dưỡng.

Viêm khóe miệng có thể được mô tả theo mức độ tổn thương trên lâm sàng. Một hệ thống phân loại được sử dụng trong nghiên cứu chia bệnh thành 4 loại:

• Loại I: Xuất hiện một đường nứt tương đối khu trú ở khóe miệng, chỉ lan rất ít sang vùng da xung quanh.
• Loại II: Tổn thương nứt sâu và rõ hơn loại I, hình dạng không đều và có thể kéo dài hơn.
• Loại III: Có nhiều đường nứt xuất phát từ khóe miệng và tỏa ra vùng da xung quanh.
• Loại IV: Không thấy đường nứt điển hình nhưng xuất hiện vùng ban đỏ ở da kế cận khóe môi và đường viền môi.

Cách phân loại này chủ yếu có giá trị trong mô tả và nghiên cứu, đồng thời có thể hỗ trợ đánh giá mức độ tổn thương cũng như theo dõi sự thay đổi của bệnh. Trong thực hành, việc xác định nguyên nhân hoặc yếu tố thuận lợi thường quan trọng hơn việc chỉ xác định bệnh thuộc loại nào.

Viêm khóe miệng có thể gặp ở nhiều lứa tuổi, nhưng sự phân bố không đồng đều giữa các nhóm dân số. Một số tài liệu cho thấy ệnh có xu hướng phân bố hai đỉnh, thường gặp ở trẻ em và xuất hiện trở lại nhiều hơn ở người trưởng thành, đặc biệt trong nhóm từ khoảng 30 - 60 tuổi.

Viêm khóe miệng ảnh hưởng khoảng 0,7% dân số Hoa Kỳ nói chung. Tỷ lệ này có thể cao hơn đáng kể ở một số nhóm có yếu tố thuận lợi. Ở người cao tuổi, tỷ lệ được báo cáo khoảng 11%; trong khi ở người sử dụng răng giả, tỷ lệ có thể lên tới 28%. Điều này cho thấy tình trạng răng miệng, khả năng giữ nước bọt tại khóe môi và các yếu tố cơ học có thể góp phần đáng kể vào sự xuất hiện của bệnh.

Những dấu hiệu và triệu chứng của chốc mép

Các biểu hiện của chốc mép có thể khác nhau tùy mức độ tổn thương và nguyên nhân liên quan. Bệnh thường khu trú ở một hoặc hai khóe môi, với các dấu hiệu và triệu chứng thường gặp gồm:

• Đỏ và sưng ở khóe miệng: Vùng da tại khóe môi có thể đỏ hồng, phù nhẹ; tổn thương điển hình thường tạo thành vùng viêm có dạng gần giống hình tam giác.
• Khô và nứt khóe môi: Da tại khóe miệng trở nên khô, nứt nẻ; khi bệnh tiến triển, các vết nứt có thể sâu hơn và lan sang vùng da lân cận.
• Ngứa hoặc kích ứng: Người bệnh có thể cảm thấy ngứa, khô hoặc khó chịu tại vùng tổn thương, ngay cả khi đau không phải là triệu chứng nổi bật.
• Đau và nóng rát: Một số trường hợp xuất hiện cảm giác đau nhức hoặc bỏng rát khu trú ở khóe môi, thường rõ hơn khi há miệng, nói chuyện hoặc ăn uống.
• Trợt và mềm da: Tình trạng ẩm kéo dài tại khóe miệng có thể làm da bị mềm, dẫn đến trợt bề mặt và hình thành những vùng nhỏ màu xám trắng được bao quanh bởi niêm mạc đỏ.
• Bong vảy và đóng vảy: Khi tổn thương rõ hơn, vùng khóe môi có thể xuất hiện vảy bong tróc, đóng vảy hoặc thay đổi màu sắc kèm theo vùng đỏ xung quanh.
• Chảy máu: Các vết nứt sâu hoặc nghiêm trọng có thể gây chảy máu, đặc biệt khi khóe miệng bị kéo căng lúc há miệng.
• Tiết dịch hoặc xuất hiện mụn mủ: Tổn thương có thể tiết dịch; khi có sự tham gia của vi khuẩn, dịch tiết hoặc mụn mủ màu vàng mật ong có thể xuất hiện.
• Tổn thương kéo dài ra vùng da quanh miệng: Mặc dù bệnh thường giới hạn tại khóe môi, các vết nứt có thể lan ra ngoài đường viền môi và chạy theo vùng da thường xuyên tiếp xúc với nước bọt.
• Tổn thương thường xuất hiện ở hai bên: Chốc mép có xu hướng ảnh hưởng tương đối đối xứng ở hai khóe miệng; tổn thương chỉ xuất hiện một bên mà không có yếu tố cơ học hoặc nguyên nhân rõ ràng cần được đánh giá thêm.
• Khó khăn khi ăn uống: Trong trường hợp tổn thương nặng, đau và nứt khóe môi có thể khiến việc há miệng, nhai hoặc ăn uống trở nên khó chịu.

Ngoài biểu hiện tại môi, viêm khóe miệng đôi khi có thể xuất hiện cùng các dấu hiệu gợi ý bệnh lý toàn thân hoặc thiếu hụt dinh dưỡng. Vì vậy, những triệu chứng như viêm lưỡi, loét miệng, tiêu chảy, rụng tóc hoặc các biểu hiện thiếu máu cần được xem xét trong bối cảnh nguyên nhân nền, thay vì coi là triệu chứng trực tiếp của chốc mép.

Biến chứng có thể gặp khi mắc phải chốc mép

Chốc mép nhìn chung ít gây biến chứng nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu tình trạng viêm kéo dài, thường xuyên tái phát hoặc các nguyên nhân nền chưa được kiểm soát, người bệnh có thể gặp một số vấn đề sau:

• Tổn thương mô mạn tính: Tình trạng viêm kéo dài có thể gây teo mô, hình thành mô hạt và làm thay đổi cấu trúc da tại khóe môi.
• Thay đổi màu sắc và hình thành sẹo: Những tổn thương tồn tại lâu ngày có thể để lại vùng da đổi màu hoặc sẹo tại khóe miệng, đôi khi làm thay đổi nhẹ đường viền môi.
• Nhiễm trùng thứ phát: Vùng da nứt, trợt và thường xuyên ẩm có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn hoặc nấm phát triển, khiến tổn thương lâu lành và làm tăng cảm giác đau, rát hoặc khó chịu.
• Chốc mép kéo dài hoặc tái phát: Bệnh có thể xuất hiện nhiều lần nếu các yếu tố liên quan chưa được giải quyết, chẳng hạn như nhiễm Candida trong khoang miệng, thiếu hụt dinh dưỡng, vệ sinh răng miệng kém hoặc một số tác nhân vi khuẩn khó điều trị.
• Chậm lành tổn thương: Ở người mắc đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch, quá trình phục hồi có thể kéo dài hơn và tình trạng nhiễm trùng tại chỗ có thể trở nên nghiêm trọng hơn.
• Ảnh hưởng đến ăn uống và sinh hoạt: Đau, nóng rát và nứt khóe môi kéo dài có thể gây khó chịu khi há miệng, nói chuyện hoặc ăn uống, từ đó ảnh hưởng đến các hoạt động thường ngày.
• Giảm chất lượng cuộc sống: Dù hiếm khi gây biến dạng vĩnh viễn, tình trạng kích ứng, đau và tái phát nhiều lần có thể ảnh hưởng đáng kể đến sự thoải mái, chức năng vùng miệng và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Người bị chốc mép nên đi khám bác sĩ nếu gặp một trong các trường hợp sau:

• Tổn thương kéo dài: Chốc mép không cải thiện sau một thời gian chăm sóc phù hợp hoặc có xu hướng ngày càng nặng hơn.
• Thường xuyên tái phát: Tình trạng nứt, đỏ hoặc viêm ở khóe miệng lặp lại nhiều lần.
• Đau hoặc nứt nghiêm trọng: Tổn thương gây đau nhiều, chảy máu hoặc khiến việc há miệng và ăn uống trở nên khó khăn.
• Có dấu hiệu nhiễm trùng: Vùng tổn thương sưng đỏ nhiều, tiết dịch, có mủ hoặc đóng vảy bất thường.
• Tổn thương chỉ ở một bên và dai dẳng: Viêm khóe miệng một bên không rõ nguyên nhân cần được kiểm tra để xác định nguyên nhân.
• Có biểu hiện bất thường khác: Chẳng hạn như viêm lưỡi, loét miệng, mệt mỏi, tiêu chảy hoặc các dấu hiệu gợi ý thiếu hụt dinh dưỡng hay bệnh lý toàn thân.
• Thuộc nhóm có nguy cơ cao: Người mắc đái tháo đường, suy giảm miễn dịch hoặc có bệnh lý nền nên được đánh giá sớm khi tổn thương kéo dài hoặc nghiêm trọng.

Chốc mép là tình trạng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Cơ chế thường gặp là vùng da ở khóe môi bị tổn thương hoặc suy yếu, sau đó có thể tạo điều kiện cho nấm và vi khuẩn phát triển. Những nguyên nhân chính gây chốc mép gồm:

• Tiếp xúc với nước bọt kéo dài: Nước bọt thường xuyên đọng hoặc tiếp xúc với khóe môi có thể làm vùng da này ẩm và mềm nhũn. Tiếp xúc kéo dài gây kích ứng, làm suy yếu hàng rào bảo vệ da và dẫn đến phản ứng viêm tại khóe miệng.
• Nhiễm nấm Candida: Candida, đặc biệt là Candida albicans, là một trong những tác nhân nhiễm trùng thường gặp của chốc mép. Nấm có thể phát triển tại vùng da đã bị tổn thương và duy trì tình trạng viêm.
• Nhiễm khuẩn: Một số vi khuẩn, đáng chú ý là Staphylococcus aureus và các liên cầu khuẩn, có thể gây hoặc tham gia vào tình trạng nhiễm trùng ở khóe môi. Nhiễm nấm và vi khuẩn cũng có thể cùng tồn tại trong một tổn thương.
• Viêm da tiếp xúc: Khóe môi có thể bị viêm do tiếp xúc với các chất gây kích ứng hoặc dị ứng. Phản ứng viêm làm vùng da trở nên đỏ, khô, nứt và dễ tổn thương hơn.
• Tổn thương cơ học, hóa học hoặc nhiệt: Những tác động lặp đi lặp lại lên khóe môi có thể phá vỡ hàng rào bảo vệ của da và gây viêm. Tổn thương cơ học cấp tính tại khóe miệng cũng có thể dẫn đến viêm tại khu vực này.
• Khô miệng và khô da: Khi khả năng giữ ẩm và bôi trơn tự nhiên của vùng môi bị suy giảm, da dễ khô, nứt và xuất hiện phản ứng viêm ở khóe miệng.
• Thiếu hụt dinh dưỡng: Thiếu sắt và một số vitamin nhóm B, bao gồm riboflavin (vitamin B2), folate và vitamin B12, cũng như thiếu kẽm hoặc suy dinh dưỡng protein có thể liên quan đến sự xuất hiện của viêm khóe miệng.
• Một số bệnh lý toàn thân: Chốc mép đôi khi là biểu hiện liên quan đến các bệnh ảnh hưởng đến miễn dịch, hấp thu dinh dưỡng hoặc chức năng tuyến nước bọt, chẳng hạn như bệnh Crohn, bệnh celiac và hội chứng Sjögren.
• Không xác định được nguyên nhân: Trong một số trường hợp, sau khi đã đánh giá các nguyên nhân thường gặp vẫn không tìm được căn nguyên rõ ràng; tình trạng này có thể được xếp vào viêm khóe miệng vô căn.

Trên thực tế, chốc mép không phải lúc nào cũng bắt nguồn từ một nguyên nhân đơn lẻ. Tổn thương do nước bọt và kích ứng tại chỗ có thể làm suy yếu da ở khóe môi, sau đó tạo điều kiện cho Candida hoặc vi khuẩn xâm nhập, khiến tình trạng viêm hình thành và kéo dài.

Những ai có nguy cơ mắc phải chốc mép? 

Một số nhóm đối tượng có khả năng mắc chốc mép cao hơn do đặc điểm cơ thể, bệnh lý nền hoặc tình trạng dinh dưỡng, bao gồm:

• Người cao tuổi: Quá trình lão hóa làm giảm độ đàn hồi của da và có thể làm thay đổi cấu trúc vùng quanh miệng, khiến nước bọt dễ tích tụ tại khóe môi.
• Người sử dụng răng giả: Răng giả không vừa vặn hoặc làm thay đổi chiều cao khớp cắn có thể tạo các nếp gấp sâu ở khóe miệng và làm nước bọt dễ đọng lại.
• Trẻ nhỏ: Đặc biệt là trẻ có tình trạng chảy nước dãi, mút ngón tay hoặc thường xuyên làm ẩm vùng quanh miệng.
• Người suy giảm miễn dịch: Chẳng hạn người nhiễm HIV/AIDS hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch, do khả năng kiểm soát nhiễm nấm và vi khuẩn bị suy giảm.
• Người mắc đái tháo đường: Đặc biệt khi đường huyết kiểm soát không tốt, tình trạng này có thể thuận lợi cho Candida phát triển.
• Người mắc bệnh đường tiêu hóa hoặc kém hấp thu: Bao gồm bệnh Crohn, bệnh celiac hoặc một số tình trạng ảnh hưởng đến khả năng hấp thu chất dinh dưỡng.
• Người mắc hội chứng Sjögren: Tình trạng giảm tiết nước bọt và khô miệng có thể liên quan đến viêm khóe miệng và nhiễm Candida.
• Người bị thiếu hụt dinh dưỡng: Đặc biệt là thiếu sắt, kẽm, vitamin B2, folate, vitamin B12 hoặc thiếu protein.
• Người có bất thường cấu trúc vùng miệng: Mất răng, mòn răng nghiêm trọng, sai khớp cắn hoặc một số thay đổi giải phẫu làm tăng nếp gấp và sự ứ đọng nước bọt ở khóe môi.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải chốc mép

Bên cạnh các nhóm đối tượng kể trên, một số yếu tố liên quan đến thói quen sinh hoạt, chăm sóc răng miệng và môi trường có thể làm khóe môi dễ bị kích ứng hoặc nhiễm trùng hơn:

• Thường xuyên liếm môi: Làm khóe miệng liên tục tiếp xúc với nước bọt, khiến da bị ẩm, mềm và suy yếu hàng rào bảo vệ.
• Mút ngón tay hoặc các đồ vật: Có thể làm tăng lượng nước bọt tiếp xúc với vùng khóe miệng.
• Vệ sinh răng miệng kém: Có thể làm tăng lượng vi sinh vật trong khoang miệng và thuận lợi cho nhiễm trùng tại vùng da đã tổn thương.
• Hút thuốc: Có thể gây kích ứng vùng môi và góp phần làm thay đổi tình trạng da quanh miệng.
• Thời tiết lạnh, khô: Môi trường khô và lạnh có thể khiến da môi mất độ ẩm, dễ khô và nứt nẻ.
• Tiếp xúc với chất gây kích ứng hoặc dị ứng: Một số thành phần trong kem đánh răng, nước súc miệng, mỹ phẩm môi hoặc sản phẩm chăm sóc da có thể gây viêm da tiếp xúc ở người nhạy cảm.
• Sử dụng kháng sinh kéo dài: Có thể làm thay đổi hệ vi sinh vật bình thường trong khoang miệng, tạo điều kiện cho Candida phát triển.
• Dùng một số thuốc gây khô miệng hoặc khô da: Tình trạng giảm độ ẩm có thể khiến môi dễ nứt và viêm hơn.

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán chốc mép

Chẩn đoán chốc mép chủ yếu dựa vào thăm khám lâm sàng. Các xét nghiệm bổ sung thường được cân nhắc khi cần xác định nguyên nhân hoặc khi tổn thương kéo dài, tái phát hay không đáp ứng với điều trị ban đầu. Phương pháp chẩn đoán có thể chia thành các phần sau:

Thăm khám lâm sàng

Đây là phương pháp chính để chẩn đoán chốc mép. Bác sĩ quan sát các đặc điểm của tổn thương như đỏ, sưng, nứt, trợt, bong vảy, đóng vảy hoặc tiết dịch, đồng thời xác định tổn thương xuất hiện ở một hay hai bên khóe miệng. Bên cạnh đó, bác sĩ có thể khai thác bệnh sử, tình trạng răng miệng, việc sử dụng răng giả, các triệu chứng đi kèm và bệnh lý nền để định hướng nguyên nhân.

Xét nghiệm

Không phải trường hợp chốc mép nào cũng cần xét nghiệm. Tùy vào biểu hiện và nguyên nhân nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc một số xét nghiệm sau:

• Xét nghiệm tìm nấm và vi khuẩn: Mẫu bệnh phẩm tại khóe môi có thể được kiểm tra bằng soi trực tiếp, nhuộm hoặc nuôi cấy để phát hiện Candida. Nuôi cấy vi khuẩn và xét nghiệm độ nhạy cảm với kháng sinh có thể được thực hiện khi nghi ngờ nhiễm khuẩn.
• Xét nghiệm đánh giá thiếu hụt dinh dưỡng: Có thể bao gồm công thức máu, MCV, sắt, ferritin, folate, vitamin B2, B6, B12 và kẽm, đặc biệt khi bệnh kéo dài, tái phát hoặc không đáp ứng với điều trị ban đầu.
• Xét nghiệm đánh giá bệnh lý toàn thân: Đường huyết lúc đói, đường huyết ngẫu nhiên hoặc HbA1c có thể được sử dụng để đánh giá đái tháo đường. Xét nghiệm HIV có thể được cân nhắc khi có biểu hiện lâm sàng phù hợp, chẳng hạn nhiễm Candida miệng kèm nghi ngờ suy giảm miễn dịch.
• Xét nghiệm áp da: Được cân nhắc khi nghi ngờ viêm khóe miệng liên quan đến viêm da tiếp xúc dị ứng, nhằm xác định tác nhân gây dị ứng.

Sinh thiết

Sinh thiết không phải phương pháp chẩn đoán thường quy đối với chốc mép. Phương pháp này được cân nhắc khi tổn thương có biểu hiện bất thường, dai dẳng hoặc nghi ngờ ác tính. Mẫu mô được lấy từ vùng tổn thương để thực hiện đánh giá mô bệnh học.

Nhìn chung, đa số trường hợp chốc mép được chẩn đoán dựa trên biểu hiện lâm sàng. Xét nghiệm và sinh thiết chỉ được lựa chọn khi cần làm rõ nguyên nhân, đánh giá bệnh lý liên quan hoặc loại trừ những tổn thương khác.

Phương pháp điều trị chốc mép hiệu quả

Điều trị chốc mép cần dựa vào nguyên nhân gây bệnh, đồng thời bảo vệ vùng da tổn thương và hạn chế các yếu tố khiến khóe môi tiếp tục bị kích ứng. Tùy từng trường hợp, các phương pháp điều trị có thể bao gồm:

Bảo vệ và chăm sóc vùng khóe miệng

Giữ vùng khóe miệng khô thoáng và hạn chế tiếp xúc kéo dài với nước bọt là biện pháp quan trọng. Có thể sử dụng các sản phẩm tạo hàng rào bảo vệ như petrolatum (Vaseline), chất làm mềm da hoặc son dưỡng phù hợp để giảm mất nước, hạn chế kích ứng và hỗ trợ da phục hồi. Với những trường hợp không xác định được nguyên nhân cụ thể, biện pháp bảo vệ da đôi khi có thể giúp cải thiện tổn thương.

Điều trị nhiễm nấm

Nếu chốc mép liên quan đến nhiễm Candida, bác sĩ có thể chỉ định thuốc chống nấm tại chỗ như nystatin, clotrimazole, ketoconazole hoặc miconazole. Trường hợp nhiễm nấm trong khoang miệng lan rộng hoặc mức độ nặng hơn có thể cần thuốc chống nấm đường uống. Việc lựa chọn thuốc, liều lượng và thời gian sử dụng cần dựa trên mức độ nhiễm nấm và tình trạng của người bệnh.

Điều trị nhiễm khuẩn

Khi nguyên nhân liên quan đến vi khuẩn, thuốc sát khuẩn hoặc kháng sinh bôi tại chỗ có thể được sử dụng. Một số trường hợp có thể cần nuôi cấy và làm kháng sinh đồ để xác định tác nhân và lựa chọn thuốc phù hợp. Kháng sinh đường uống thường chỉ được cân nhắc khi nhiễm trùng lan rộng hoặc không đáp ứng với điều trị tại chỗ.

Kiểm soát tình trạng viêm

Thuốc corticosteroid bôi tại chỗ có thể được bác sĩ cân nhắc đối với một số trường hợp có phản ứng viêm rõ rệt hoặc sử dụng phối hợp với thuốc điều trị nhiễm trùng. Do việc dùng corticosteroid không phù hợp có thể ảnh hưởng đến tình trạng nhiễm trùng, người bệnh không nên tự ý sử dụng khi chưa xác định nguyên nhân.

Điều chỉnh thiếu hụt dinh dưỡng

Nếu chốc mép liên quan đến thiếu sắt, vitamin nhóm B, kẽm hoặc tình trạng suy dinh dưỡng, việc bổ sung chất còn thiếu và điều chỉnh chế độ dinh dưỡng là một phần của quá trình điều trị. Việc bổ sung nên dựa trên đánh giá và xét nghiệm phù hợp thay vì tự sử dụng vitamin hoặc khoáng chất kéo dài.

Điều chỉnh các vấn đề răng miệng

Ở người sử dụng răng giả, cần kiểm tra độ vừa vặn và vệ sinh răng giả thường xuyên. Răng giả không phù hợp có thể làm thay đổi cấu trúc vùng khóe miệng và khiến nước bọt dễ tích tụ. Khi có nhiễm Candida, việc xử lý nguồn nấm trên răng giả cũng có vai trò trong hạn chế bệnh tái phát.

Điều trị bệnh lý nền

Nếu chốc mép liên quan đến bệnh toàn thân như đái tháo đường, suy giảm miễn dịch hoặc các bệnh ảnh hưởng đến hấp thu dinh dưỡng và tiết nước bọt, kiểm soát bệnh nền là một phần quan trọng của điều trị. Điều này đặc biệt cần thiết ở những trường hợp chốc mép kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.

Theo dõi sau điều trị

Người bệnh có thể cần được đánh giá lại sau khoảng 2 tuần để kiểm tra mức độ lành của tổn thương và phát hiện tình trạng dai dẳng hoặc tái phát. Nếu chốc mép không cải thiện, bác sĩ có thể xem xét lại chẩn đoán, thực hiện nuôi cấy hoặc đánh giá thêm các nguyên nhân như thiếu hụt dinh dưỡng, bệnh toàn thân, suy giảm miễn dịch hay những yếu tố tại vùng răng miệng.

Nhìn chung, không có một phương pháp điều trị duy nhất phù hợp với mọi trường hợp chốc mép. Xác định và xử lý đúng nguyên nhân, kết hợp bảo vệ vùng khóe môi, là cơ sở giúp tổn thương lành và hạn chế tái phát. Các thuốc chống nấm, kháng sinh hoặc corticosteroid nên được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ thay vì tự điều trị.

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của chốc mép

Chế độ sinh hoạt:

• Giữ khóe miệng sạch và khô: Hạn chế để nước bọt đọng lâu tại vùng tổn thương vì độ ẩm kéo dài có thể làm da mềm, kích ứng và chậm lành.
• Không liếm môi: Tránh liếm môi hoặc khóe miệng thường xuyên vì nước bọt có thể làm vùng da đang tổn thương tiếp tục bị kích ứng.
• Bảo vệ vùng khóe môi: Có thể sử dụng sản phẩm tạo hàng rào bảo vệ như petrolatum (Vaseline) hoặc chất làm mềm phù hợp để giảm khô, nứt và hạn chế tiếp xúc với nước bọt.
• Không bóc vảy hoặc tác động vào tổn thương: Tránh cạy, gãi hoặc bóc lớp vảy ở khóe miệng vì có thể gây chảy máu, làm tổn thương lâu lành hơn.
• Vệ sinh răng miệng tốt: Đánh răng và chăm sóc khoang miệng đều đặn nhằm hạn chế sự tích tụ của vi sinh vật.
• Vệ sinh răng giả đúng cách: Nếu đang sử dụng răng giả, cần vệ sinh thường xuyên và kiểm tra độ vừa vặn, đặc biệt khi chốc mép kéo dài hoặc tái phát.
• Tránh các sản phẩm gây kích ứng: Tạm ngừng hoặc hạn chế mỹ phẩm môi, kem đánh răng, nước súc miệng hay sản phẩm chăm sóc da nếu nhận thấy chúng làm vùng khóe miệng kích ứng nhiều hơn.
• Tránh hút thuốc: Khói thuốc và thói quen hút thuốc có thể làm tăng kích ứng vùng môi và cản trở quá trình phục hồi.
• Tuân thủ điều trị: Nếu đã được bác sĩ kê thuốc chống nấm, kháng khuẩn hoặc thuốc bôi khác, cần sử dụng đúng hướng dẫn và không tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc.
• Theo dõi diễn tiến: Nên đi khám nếu tổn thương không cải thiện, ngày càng đau, sưng, tiết dịch hoặc thường xuyên tái phát.

Chế độ dinh dưỡng: 

Phương pháp phòng ngừa chốc mép hiệu quả

Để phòng ngừa chốc mép, có thể chủ động bảo vệ vùng da quanh môi, duy trì vệ sinh răng miệng và hạn chế những tác nhân khiến khóe môi thường xuyên bị ẩm hoặc kích ứng. Một số biện pháp có thể áp dụng gồm:

• Giữ vùng khóe miệng sạch và khô: Hạn chế để nước bọt tích tụ lâu ở khóe môi, vì tình trạng ẩm kéo dài có thể làm mềm và suy yếu hàng rào bảo vệ da.
• Hạn chế thói quen liếm môi: Liếm môi thường xuyên làm vùng khóe miệng liên tục tiếp xúc với nước bọt, từ đó dễ bị khô, kích ứng và nứt nẻ.
• Dưỡng ẩm và bảo vệ môi: Sử dụng sản phẩm dưỡng môi phù hợp có thể giúp duy trì độ ẩm và hạn chế tình trạng khô, nứt, đặc biệt khi thời tiết lạnh hoặc khô.
• Duy trì vệ sinh răng miệng: Đánh răng và chăm sóc khoang miệng đều đặn giúp hạn chế sự tích tụ của vi sinh vật có thể liên quan đến viêm khóe miệng.
• Chăm sóc răng giả đúng cách: Người sử dụng răng giả nên vệ sinh răng giả thường xuyên và kiểm tra độ vừa vặn định kỳ để hạn chế sự tích tụ vi sinh vật cũng như tình trạng nước bọt đọng ở khóe môi.
• Tránh sản phẩm gây kích ứng môi: Nên ngừng sử dụng hoặc thay thế mỹ phẩm môi, kem đánh răng, nước súc miệng hay sản phẩm chăm sóc da nếu nhận thấy chúng gây khô, đỏ hoặc kích ứng vùng quanh miệng.
• Hạn chế hút thuốc: Tránh hút thuốc giúp giảm tình trạng kích ứng tại môi và những tác động bất lợi lên sức khỏe răng miệng.
• Duy trì chế độ ăn cân bằng: Chế độ ăn đa dạng, cung cấp đầy đủ protein, sắt, kẽm và vitamin nhóm B góp phần phòng tránh các tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng có liên quan đến viêm khóe miệng.
• Kiểm soát tốt bệnh lý nền: Người mắc đái tháo đường hoặc các bệnh ảnh hưởng đến miễn dịch, hấp thu dinh dưỡng hay tiết nước bọt nên kiểm soát bệnh theo hướng dẫn chuyên môn để giảm những điều kiện thuận lợi cho chốc mép xuất hiện.
• Chăm sóc môi khi thời tiết khô lạnh: Có thể chủ động dưỡng và bảo vệ môi khi tiếp xúc với môi trường lạnh, khô nhằm hạn chế tình trạng môi khô, nứt và tổn thương vùng khóe miệng.