U hạt sinh mủ là gì? Nguyên nhân gây u hạt sinh mủ

Trên da hoặc niêm mạc đôi khi có thể xuất hiện một khối nhỏ màu đỏ, lớn nhanh và dễ chảy máu dù chỉ va chạm nhẹ. Đây có thể là biểu hiện của u hạt sinh mủ, một dạng tăng sinh mạch máu lành tính. Tìm hiểu đặc điểm và những yếu tố liên quan đến sự hình thành tổn thương sẽ giúp bạn có cái nhìn rõ hơn về tình trạng này.

U hạt sinh mủ là gì?

Theo Cleveland Clinic, u hạt sinh mủ là một khối u mạch máu lành tính có thể xuất hiện trên da hoặc niêm mạc, với các vị trí thường gặp như nướu, môi và lưỡi. Mặc dù tên gọi có thể khiến nhiều người nghĩ đến tình trạng nhiễm trùng và tạo mủ, nhưng thực tế tổn thương này chủ yếu liên quan đến sự phát triển quá mức của các mạch máu nhỏ. Khi xuất hiện trong thai kỳ, đặc biệt ở vùng nướu, u hạt sinh mủ còn được gọi là u hạt thai nghén hoặc u thai kỳ.

Nguyên nhân gây u hạt sinh mủ

Nguyên nhân chính xác gây u hạt mủ hiện vẫn chưa được xác định rõ. Tình trạng này được cho là liên quan đến sự mất cân bằng giữa các yếu tố thúc đẩy và ức chế hình thành mạch máu, khiến các mao mạch tăng sinh nhanh, dễ tổn thương và chảy máu. Một số yếu tố có thể liên quan đến sự xuất hiện của u hạt sinh mủ gồm:

• Chấn thương hoặc kích thích tại chỗ: Những tổn thương nhỏ, ma sát hoặc kích thích kéo dài có thể góp phần hình thành u hạt sinh mủ. Tuy nhiên, tiền sử chấn thương chỉ được ghi nhận ở một tỉ lệ nhỏ trường hợp. Trong khoang miệng, kích thích kéo dài có thể là một yếu tố liên quan.
• Thay đổi nội tiết tố: Theo American Academy of Dermatology cho biết, u hạt sinh mủ có thể xuất hiện trong thai kỳ hoặc liên quan đến việc sử dụng thuốc tránh thai đường uống, cho thấy hormone có thể tham gia vào quá trình phát triển tổn thương.
• Sử dụng một số loại thuốc: Retinoid đường uống, thuốc ức chế protease, một số thuốc điều trị ung thư nhắm trúng đích và thuốc ức chế miễn dịch đã được ghi nhận có liên quan đến sự xuất hiện của u hạt sinh mủ.
• Yếu tố tại khoang miệng: Vệ sinh răng miệng chưa tốt và tình trạng kích thích tại chỗ kéo dài có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện tổn thương ở niêm mạc miệng.
• Yếu tố mạch máu: Một số bất thường hoặc dị dạng mạch máu có sẵn cũng được đề cập như yếu tố có thể liên quan đến quá trình hình thành tổn thương.
• Nhiễm khuẩn: Một số trường hợp có sự hiện diện của vi khuẩn như Staphylococcus. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa nhiễm khuẩn là nguyên nhân trực tiếp gây u hạt sinh mủ và hiện chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy bệnh có nguyên nhân do virus.

Nhìn chung, u hạt sinh mủ có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau thay vì một nguyên nhân duy nhất, vì vậy cần dựa vào đặc điểm tổn thương và tiền sử của từng người để đánh giá phù hợp.

Triệu chứng lâm sàng của u hạt sinh mủ

U hạt sinh mủ có thể xuất hiện ở da hoặc niêm mạc với biểu hiện khác nhau tùy vị trí. Tổn thương thường phát triển khá nhanh và có đặc điểm dễ chảy máu khi bị cọ xát hoặc va chạm.

U hạt sinh mủ ở niêm mạc

Ở khoang miệng, tổn thương thường gặp tại môi hoặc lợi, có dạng nốt hay sẩn màu đỏ, có thể có cuống hoặc không và thường không đau. Kích thước dao động từ vài milimet đến vài centimet. Bề mặt u có thể loét và dễ chảy máu, sau một thời gian màu sắc có thể nhạt dần sang hồng. Ngoài miệng, u hạt sinh mủ cũng có thể xuất hiện tại những vùng niêm mạc khác như kết mạc mắt hoặc niêm mạc mũi.

U hạt sinh mủ ở da

Trên da, u hạt sinh mủ thường biểu hiện dưới dạng một nốt màu đỏ, không gây đau và có kích thước khoảng 5 - 10 mm. Tổn thương có thể lớn nhanh trong vài tuần, ban đầu có bề mặt nhẵn nhưng sau đó có thể trở nên sần, loét hoặc đóng vảy. Phần lớn chỉ xuất hiện một nốt, đôi khi có thêm các tổn thương nhỏ xung quanh. Ngón tay và vùng mặt là những vị trí thường gặp.

Chẩn đoán u hạt sinh mủ

U hạt sinh mủ thường được chẩn đoán dựa vào biểu hiện lâm sàng. Nếu tổn thương không điển hình hoặc cần loại trừ bệnh lý khác, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết và xét nghiệm mô bệnh học. Trên mô bệnh học, tổn thương thường có các mao mạch tăng sinh và sắp xếp thành từng thùy ở lớp trung bì. Lớp thượng bì phía trên có thể mỏng hoặc loét, đôi khi kèm viêm và xuất huyết.

Khi soi da, u hạt sinh mủ thường có vùng đỏ tương đối đồng nhất, các dải trắng chia tổn thương thành từng thùy và có thể xuất hiện viền trắng bao quanh. Một số bệnh lý có biểu hiện tương tự cần được phân biệt gồm:

• U hắc tố không sắc tố: Có thể tạo tổn thương màu đỏ hoặc hồng và dễ nhầm với u hạt sinh mủ.
• Sarcoma Kaposi: Thường biểu hiện bằng các dát, mảng hoặc nốt có màu đỏ tím.
• U mạch do trực khuẩn: Liên quan đến nhiễm Bartonella, có thể gây tổn thương mạch máu đỏ và dễ chảy máu.
• U máu anh đào: Là tổn thương mạch máu lành tính, thường có màu đỏ tươi hoặc đỏ sẫm.

Việc chẩn đoán chính xác giúp phân biệt u hạt sinh mủ với những tổn thương có hình thái tương tự và lựa chọn cách xử trí phù hợp.

Phương pháp điều trị u hạt sinh mủ

Điều trị u hạt sinh mủ tùy thuộc vào kích thước, vị trí và đặc điểm tổn thương. Một số phương pháp có thể được bác sĩ cân nhắc gồm:

• Loại bỏ yếu tố kích thích: Chăm sóc răng miệng, xử lý chấn thương hoặc tình trạng cọ xát tại chỗ và xem xét thuốc nghi ngờ gây tổn thương dưới hướng dẫn của bác sĩ.
• Điều trị tại chỗ: Có thể sử dụng một số thuốc như imiquimod, timolol hoặc tiêm corticosteroid trong những trường hợp phù hợp.
• Áp lạnh: Sử dụng nhiệt độ thấp để tác động và loại bỏ tổn thương.
• Nạo và đốt: Loại bỏ mô tổn thương kết hợp đốt để kiểm soát chảy máu và giảm nguy cơ tái phát.
• Phẫu thuật hoặc laser: Có thể được lựa chọn để loại bỏ u hạt tùy theo vị trí và mức độ tổn thương.

Người bệnh nên thăm khám bác sĩ để xác định phương pháp điều trị phù hợp, tránh tự xử lý tổn thương tại nhà.

Qua những thông tin trên, hy vọng bạn đã hiểu rõ u hạt sinh mủ là gì cũng như những nguyên nhân có thể liên quan đến sự hình thành tổn thương. Mặc dù thường lành tính, u hạt sinh mủ dễ chảy máu và có thể tái phát. Vì vậy, khi xuất hiện khối bất thường trên da hoặc niêm mạc, bạn nên thăm khám bác sĩ để được chẩn đoán và xử trí phù hợp.