Albumin là gì? Những điều cần biết về albumin trong cơ thể

Trong thực hành y tế, albumin thường được nhắc đến khi đánh giá chức năng gan, thận, tình trạng dinh dưỡng hoặc theo dõi các bệnh mạn tính. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu những thông tin về albumin, tại sao chỉ số này tăng hay giảm và khi nào cần quan tâm đặc biệt.

Albumin là gì?

Albumin là một loại protein quan trọng trong máu, đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì cân bằng dịch và nhiều hoạt động sinh lý của cơ thể. Albumin chiếm khoảng 55 - 60% tổng lượng protein huyết tương, là protein có hàm lượng cao nhất trong máu. Chất này được gan sản xuất liên tục và giải phóng vào tuần hoàn, với thời gian bán hủy trung bình khoảng 14 - 21 ngày.

Ở người khỏe mạnh, nồng độ albumin trong máu luôn được duy trì ổn định, phản ánh chức năng gan tốt và tình trạng dinh dưỡng cân bằng. Không chỉ là protein cấu trúc, albumin còn tham gia vào nhiều quá trình vận chuyển và điều hòa quan trọng.

Albumin được tạo ra từ đâu?

Albumin được tổng hợp chủ yếu tại tế bào gan (hepatocytes) từ các axit amin thiết yếu có trong thực phẩm giàu đạm như thịt, cá, trứng, sữa, đậu và các loại hạt. Sau khi được tạo ra, albumin đi vào máu và phân bố rộng rãi trong hệ tuần hoàn cũng như khoảng kẽ. Ở người trưởng thành khỏe mạnh, gan sản xuất khoảng 10 - 15 g albumin mỗi ngày, đủ để bù đắp lượng albumin bị phân hủy và duy trì nồng độ ổn định trong máu.

Vai trò chính của albumin trong cơ thể

Albumin đảm nhiệm nhiều chức năng sinh lý quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe toàn thân.

• Duy trì áp lực keo trong lòng mạch: Albumin giúp giữ nước trong mạch máu, hạn chế thoát dịch ra mô kẽ, từ đó ngăn ngừa phù nề như phù chân, phù mặt, tràn dịch màng phổi hoặc màng bụng.
• Vận chuyển các chất trong máu: Albumin hoạt động như một ‘chất mang’, giúp vận chuyển nhiều chất quan trọng như hormone (thyroxin, cortisol), vitamin tan trong dầu (đặc biệt là vitamin D), thuốc (kháng sinh, thuốc chống viêm, thuốc chống đông), bilirubin, axit béo tự do và một số kim loại nặng.
• Góp phần cân bằng pH máu: Albumin có khả năng đệm, giúp duy trì độ pH máu ổn định trong giới hạn sinh lý.
• Phản ánh tình trạng dinh dưỡng và chức năng gan: Do có thời gian bán hủy dài, albumin phản ánh khả năng tổng hợp protein của gan và tình trạng bệnh lý mạn tính. Tuy nhiên, cần kết hợp với đánh giá lâm sàng và các chỉ số dinh dưỡng khác để đánh giá.

Nồng độ albumin trong máu bao nhiêu là bình thường?

Ở người trưởng thành khỏe mạnh, chỉ số albumin thường nằm trong một khoảng nhất định để đảm bảo các chức năng sinh lý diễn ra bình thường.

• Albumin máu bình thường là khoảng 35 - 50 g/L (tương đương 3,5 - 5,0 g/dL).
• Khoảng tham chiếu có thể thay đổi nhẹ tùy phòng xét nghiệm và phương pháp đo (thường dùng phương pháp màu xanh bromocresol).
• Trẻ em, người cao tuổi và phụ nữ mang thai có thể có chỉ số albumin thấp hơn một chút so với người trưởng thành khỏe mạnh.

Xét nghiệm albumin không chỉ cho biết nồng độ protein trong máu mà còn giúp bác sĩ đánh giá nhiều vấn đề sức khỏe tiềm ẩn.

• Đánh giá chức năng tổng hợp protein của gan.
• Phát hiện tình trạng mất protein qua thận (như hội chứng thận hư) hoặc qua đường tiêu hóa.
• Theo dõi tình trạng dinh dưỡng ở người suy dinh dưỡng, ung thư hoặc mắc bệnh mạn tính.
• Hỗ trợ đánh giá tiên lượng và mức độ nặng ở bệnh nhân nặng, bệnh nhân hồi sức tích cực hoặc sau phẫu thuật lớn.

Albumin giảm là gì?

Albumin giảm là tình trạng nồng độ albumin trong máu dưới 35 g/L, thường gặp ở người bệnh nặng, người cao tuổi hoặc mắc bệnh mạn tính. Albumin giúp duy trì áp lực keo và vận chuyển nhiều chất trong máu, vì vậy khi giảm sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân.

Nguyên nhân thường gặp gây giảm albumin

Albumin giảm thường xuất phát từ bệnh lý nền hoặc tình trạng toàn thân, có thể chia thành các nhóm chính sau:

• Giảm tổng hợp tại gan: Do gan suy giảm chức năng sản xuất albumin, thường gặp trong viêm gan, xơ gan, suy gan hoặc ung thư gan, di căn gan.
• Mất protein nhiều: Albumin bị thất thoát ra ngoài cơ thể qua thận, đường tiêu hóa hoặc da, điển hình là hội chứng thận hư, bệnh viêm ruột mạn tính, bỏng nặng hoặc vết thương hở lớn.
• Tăng phân hủy hoặc nhu cầu cao: Xảy ra khi cơ thể chịu stress nặng như nhiễm trùng nặng, viêm hệ thống, chấn thương, phẫu thuật lớn hoặc suy dinh dưỡng kéo dài, thiếu đạm.
• Phân bố lại albumin: Albumin thoát ra khỏi lòng mạch vào khoang dịch, thường gặp trong tràn dịch màng bụng hoặc màng phổi.

Albumin giảm ảnh hưởng thế nào đến cơ thể?

Khi albumin thấp, cơ thể dễ xuất hiện nhiều rối loạn đi kèm.

• Phù chân, phù mí mắt hoặc phù toàn thân;
• Mệt mỏi, suy nhược, dễ nhiễm trùng;
• Vết thương chậm lành;
• Tăng nguy cơ biến chứng và ảnh hưởng đến tác dụng của một số thuốc.

Albumin tăng là gì?

Albumin tăng (hyperalbuminemia) là tình trạng nồng độ albumin trong máu trên 50 g/L. Đây là hiện tượng hiếm gặp, thường không phải do bệnh lý nghiêm trọng mà liên quan nhiều đến tình trạng mất nước.

Nguyên nhân gây tăng albumin

Albumin tăng chủ yếu do máu bị cô đặc, có thể gặp trong các trường hợp sau:

• Mất nước: Xảy ra khi cơ thể mất nhiều dịch như tiêu chảy, nôn ói kéo dài, sốt cao, đổ mồ hôi nhiều hoặc uống không đủ nước.
• Cô đặc máu: Do giảm thể tích dịch trong lòng mạch, làm nồng độ albumin tăng giả tạo dù lượng albumin thực tế không thay đổi.
• Nguyên nhân hiếm gặp: Có thể liên quan gián tiếp đến việc sử dụng corticosteroid liều cao kéo dài, chủ yếu thông qua tình trạng cô đặc máu

Albumin tăng có đáng lo không?

Trong đa số trường hợp, albumin tăng không nguy hiểm và không phải do gan sản xuất quá mức. Chỉ số thường trở về bình thường sau khi được bù đủ nước và điện giải. Vì vậy, khi phát hiện albumin tăng, cần ưu tiên đánh giá tình trạng mất nước trước khi nghĩ đến các bệnh lý nghiêm trọng khác.

Xét nghiệm albumin được chỉ định khi nào và cần lưu ý gì?

Xét nghiệm albumin là một xét nghiệm sinh hóa quan trọng, giúp đánh giá tình trạng dinh dưỡng, chức năng gan - thận và tiên lượng bệnh trong nhiều trường hợp lâm sàng khác nhau.

Trường hợp được chỉ định xét nghiệm albumin?

Xét nghiệm albumin thường được chỉ định khi bác sĩ cần kiểm tra sức khỏe tổng quát hoặc theo dõi các bệnh lý ảnh hưởng đến protein máu.

• Khám sức khỏe tổng quát định kỳ để đánh giá tình trạng dinh dưỡng và chức năng cơ quan.
• Theo dõi bệnh lý gan như viêm gan, xơ gan.
• Đánh giá chức năng thận, đặc biệt trong hội chứng thận hư.
• Theo dõi tình trạng dinh dưỡng ở bệnh nhân ung thư, bệnh mạn tính hoặc người cao tuổi.
• Đánh giá tiên lượng ở bệnh nhân nằm viện dài ngày, bệnh nhân hồi sức tích cực (ICU).
• Kiểm tra trước và sau các phẫu thuật lớn để theo dõi khả năng hồi phục.

Người bệnh cần lưu ý gì khi làm xét nghiệm albumin?

Trước khi làm xét nghiệm albumin, người bệnh nên nắm một số lưu ý cơ bản để kết quả phản ánh đúng tình trạng sức khỏe.

• Thường không cần nhịn ăn, trừ khi làm kèm các xét nghiệm khác.
• Báo cho nhân viên y tế nếu đang truyền dịch hoặc dùng thuốc ảnh hưởng đến protein máu.
• Không tự ý đọc kết quả, nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ để được tư vấn chính xác.

Albumin là gì? Đó là một loại protein quan trọng nhất trong máu, được gan sản xuất, đóng vai trò then chốt trong việc duy trì áp lực keo, vận chuyển chất, cân bằng pH và phản ánh tình trạng dinh dưỡng cũng như chức năng gan. Việc hiểu rõ các thông tin về albumin, ý nghĩa của chỉ số albumin tăng hay giảm sẽ giúp bạn chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe và phối hợp tốt với bác sĩ.