Sỏi mật gây tắc ruột: Dấu hiệu, chẩn đoán và cách điều trị

Không chỉ gây đau bụng, rối loạn tiêu hóa, sỏi mật trong một số trường hợp còn có thể dẫn đến biến chứng tắc ruột. Đây là tình trạng cần được lưu ý vì triệu chứng ban đầu có thể dễ nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa khác. Hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu cảnh báo sẽ giúp người bệnh chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe. 

Dấu hiệu sỏi mật gây tắc ruột

Dấu hiệu của tắc ruột do sỏi mật thường tương tự các trường hợp tắc ruột cơ học, vì vậy dễ bị nhầm lẫn với nhiều bệnh lý tiêu hóa khác. Ở một số người bệnh, các triệu chứng có thể xuất hiện từng đợt do viên sỏi di chuyển trong lòng ruột trước khi mắc kẹt hoàn toàn. Những dấu hiệu thường gặp gồm:

Đau bụng quặn từng cơn

Đây là triệu chứng phổ biến nhất của tắc ruột do sỏi mật. Cơn đau thường xuất hiện từng cơn, khu trú quanh rốn hoặc lan khắp bụng do nhu động ruột tăng lên nhằm đẩy viên sỏi vượt qua vị trí tắc nghẽn. Khi tắc ruột kéo dài hoặc hoàn toàn, cơn đau có thể trở nên liên tục và dữ dội hơn. 

Buồn nôn và nôn

Người bệnh thường buồn nôn và nôn nhiều, đặc biệt khi vị trí tắc nằm ở ruột non. Ban đầu, chất nôn thường là thức ăn hoặc dịch dạ dày. Khi tình trạng tắc kéo dài, người bệnh có thể nôn ra dịch mật màu vàng hoặc xanh. Trường hợp tắc ruột thấp, chất nôn có thể có mùi phân.

Bụng chướng, giảm hoặc mất trung tiện

Khi lòng ruột bị tắc, hơi và dịch tiêu hóa bị ứ đọng khiến bụng chướng tăng dần. Người bệnh thường giảm hoặc mất trung tiện, sau đó có thể bí đại tiện hoàn toàn nếu tắc ruột tiến triển.

Mất nước và rối loạn điện giải

Nôn nhiều kết hợp với việc không thể ăn uống khiến cơ thể dễ mất nước và rối loạn điện giải. Người bệnh có thể xuất hiện khát nhiều, khô miệng, mệt mỏi, chóng mặt, tiểu ít, mạch nhanh hoặc tụt huyết áp nếu không được bù dịch kịp thời.

Khi nào cần đến bệnh viện?

Sỏi mật gây tắc ruột là một cấp cứu ngoại khoa và cần được điều trị sớm để tránh các biến chứng nghiêm trọng. Người bệnh nên đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Đau bụng quặn từng cơn hoặc đau bụng dữ dội, kéo dài.
• Nôn nhiều, không thể ăn uống.
• Giảm hoặc mất trung tiện, bí đại tiện.
• Bụng chướng tăng dần.
• Sốt hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng.
• Bụng căng cứng, đau nhiều khi sờ nắn hoặc có dấu hiệu viêm phúc mạc.

Việc chẩn đoán và điều trị kịp thời giúp giảm nguy cơ thiếu máu ruột, hoại tử ruột, thủng ruột, viêm phúc mạc và các biến chứng nguy hiểm khác.

Chẩn đoán và điều trị tắc ruột do sỏi mật

Tắc ruột do sỏi mật là một tình trạng cấp cứu ngoại khoa cần được chẩn đoán và điều trị kịp thời để giảm nguy cơ hoại tử ruột, nhiễm trùng và các biến chứng nghiêm trọng khác. Việc chẩn đoán thường dựa trên sự kết hợp giữa triệu chứng lâm sàng, khám thực thể và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh.

Chẩn đoán

Bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh sỏi mật, đánh giá các triệu chứng đồng thời tiến hành khám lâm sàng. Để xác định nguyên nhân gây tắc ruột, người bệnh có thể được chỉ định:

• Chụp CT bụng (có hoặc không tiêm thuốc cản quang): Là phương pháp có giá trị cao trong chẩn đoán, giúp xác định vị trí viên sỏi, mức độ tắc ruột, lỗ rò mật - ruột và các biến chứng liên quan.
• Siêu âm ổ bụng: Hỗ trợ phát hiện sỏi túi mật, viêm túi mật hoặc giãn đường mật nhưng hạn chế trong việc phát hiện sỏi nằm trong lòng ruột.
• X-quang bụng: Có thể ghi nhận các dấu hiệu tắc ruột như quai ruột giãn, mức hơi dịch và đôi khi phát hiện khí trong đường mật hoặc sỏi cản quang.
• Xét nghiệm máu: Bao gồm công thức máu, điện giải, chức năng gan, chức năng thận và các chỉ số viêm nhằm đánh giá tình trạng toàn thân và chuẩn bị cho điều trị.

Điều trị

Mục tiêu điều trị là giải quyết tình trạng tắc ruột, ổn định người bệnh và hạn chế biến chứng.

• Hồi sức ban đầu: Người bệnh được nhịn ăn, truyền dịch, điều chỉnh rối loạn điện giải, đặt sonde dạ dày khi cần để giảm áp và sử dụng thuốc giảm đau. Kháng sinh được chỉ định khi có nghi ngờ hoặc xác định nhiễm trùng.
• Phẫu thuật lấy sỏi: Đây là phương pháp điều trị chủ yếu trong hầu hết các trường hợp. Bác sĩ mở ruột tại vị trí tắc để lấy viên sỏi (enterolithotomy), giúp giải quyết tình trạng tắc ruột.
• Điều trị bệnh lý đường mật: Sau khi người bệnh ổn định, bác sĩ sẽ cân nhắc cắt túi mật và đóng lỗ rò mật - ruột trong cùng một thì mổ hoặc ở thời điểm thích hợp nhằm giảm nguy cơ tái phát.
• Theo dõi sau điều trị: Người bệnh cần được theo dõi chức năng tiêu hóa, tình trạng nhiễm trùng, quá trình lành vết mổ và tái khám theo lịch hẹn để đánh giá kết quả điều trị cũng như xử trí các bệnh lý đường mật còn tồn tại.

Cách phòng ngừa tắc ruột do sỏi mật

Để giảm nguy cơ tắc ruột, người có sỏi mật nên chủ động theo dõi bệnh và duy trì lối sống lành mạnh. Một số biện pháp được khuyến cáo gồm:

• Theo dõi và điều trị sỏi mật theo chỉ định của bác sĩ: Người có sỏi mật nên tái khám định kỳ. Trường hợp sỏi gây triệu chứng hoặc đã xuất hiện biến chứng, bác sĩ sẽ cân nhắc điều trị phù hợp nhằm giảm nguy cơ biến chứng, trong đó có tắc ruột do sỏi mật.
• Không chủ quan với các triệu chứng bất thường: Cần đến cơ sở y tế khi xuất hiện đau hạ sườn phải, sốt, vàng da, buồn nôn, nôn hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.
• Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh: Hạn chế thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa, đồ chiên rán và thực phẩm chế biến sẵn. Tăng cường bổ sung rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và uống đủ nước mỗi ngày.
• Duy trì cân nặng hợp lý và kiểm soát bệnh lý nền: Tránh giảm cân quá nhanh và duy trì cân nặng phù hợp. Kiểm soát tốt béo phì, đái tháo đường, rối loạn lipid máu cùng các rối loạn chuyển hóa khác để góp phần giảm nguy cơ hình thành và tiến triển của sỏi mật.
• Tái khám theo lịch hẹn: Việc theo dõi định kỳ giúp phát hiện sớm các biến chứng và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp khi cần.

Sỏi mật gây tắc ruột là tình trạng cần được theo dõi và điều trị sớm vì có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu để kéo dài. Khi xuất hiện các triệu chứng bất thường người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và chẩn đoán chính xác. Chủ động kiểm soát bệnh lý sỏi mật, duy trì chế độ ăn uống hợp lý và khám sức khỏe định kỳ là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ biến chứng.