Viêm túi thừa đại tràng là gì? Có phải mổ không?

Viêm túi thừa đại tràng có thể diễn biến từ nhẹ đến nặng và gây biến chứng nếu không được phát hiện, điều trị phù hợp. Không phải mọi trường hợp đều cần phẫu thuật. Tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và khi nào cần mổ giúp người bệnh chủ động thăm khám đúng lúc.

Viêm túi thừa đại tràng là gì?

Túi thừa đại tràng là những túi nhỏ hình thành do lớp niêm mạc và dưới niêm mạc nhô ra qua điểm yếu của thành đại tràng. Các túi thừa thường xuất hiện ở đại tràng sigma, nhưng cũng có thể gặp ở những vị trí khác của đại tràng. Khi một hoặc nhiều túi thừa bị viêm, nhiễm trùng, tình trạng này được gọi là viêm túi thừa đại tràng.

Không phải ai có túi thừa cũng bị viêm. Nhiều trường hợp không có triệu chứng và chỉ phát hiện tình cờ khi thực hiện các xét nghiệm hoặc kiểm tra đường tiêu hóa vì một nguyên nhân khác.

Mức độ viêm túi thừa có thể khác nhau. Trường hợp nhẹ, không có biến chứng thường có thể điều trị bằng phương pháp không phẫu thuật. Ngược lại, viêm túi thừa có biến chứng như áp xe, thủng đại tràng, rò hoặc tắc ruột có thể cần điều trị tại bệnh viện và cân nhắc can thiệp ngoại khoa.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây viêm túi thừa đại tràng

Nguyên nhân hình thành túi thừa và tiến triển thành viêm chưa được xác định hoàn toàn. Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh gồm tuổi cao, chế độ ăn ít chất xơ, ít vận động thể chất, thừa cân hoặc béo phì và hút thuốc lá.

Khi thành đại tràng có những vị trí yếu, áp lực trong lòng ruột có thể góp phần làm niêm mạc nhô ra ngoài và hình thành túi thừa. Táo bón và tình trạng rặn khi đi tiêu có thể làm tăng áp lực trong đại tràng, nhưng không nên xem đây là nguyên nhân duy nhất gây bệnh.

Một số yếu tố lối sống có thể được điều chỉnh để hỗ trợ giảm nguy cơ bệnh túi thừa hoặc tái phát. Tuy nhiên, người đã từng bị viêm túi thừa nên trao đổi với bác sĩ trước khi thay đổi chế độ ăn hoặc sử dụng chất bổ sung chất xơ.

Triệu chứng viêm túi thừa đại tràng thường gặp

Triệu chứng phụ thuộc vào vị trí và mức độ viêm. Đau bụng, đặc biệt vùng bụng dưới, là biểu hiện thường gặp. Ở người có túi thừa đại tràng sigma, đau có thể tập trung ở vùng bụng dưới bên trái; nếu túi thừa nằm ở đại tràng phải, vị trí đau có thể khác.

Ngoài đau bụng, người bệnh có thể gặp các biểu hiện sau:

• Sốt hoặc cảm giác ớn lạnh khi có tình trạng viêm, nhiễm trùng.
• Chướng bụng, đầy hơi hoặc thay đổi thói quen đi tiêu.
• Táo bón hoặc tiêu chảy.
• Buồn nôn, nôn ở một số trường hợp.
• Đau hoặc cảm giác căng tức vùng bụng khi thăm khám.

Các triệu chứng trên không đặc hiệu và có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý tiêu hóa khác. Vì vậy, không nên tự xác định viêm túi thừa chỉ dựa vào vị trí đau bụng hoặc các biểu hiện tiêu hóa.

Nếu đau bụng dữ dội hoặc kéo dài, sốt cao, nôn nhiều, bụng chướng, đi ngoài ra máu hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh chóng, người bệnh nên được khám y tế sớm để đánh giá nguy cơ biến chứng.

Viêm túi thừa đại tràng được chẩn đoán và điều trị thế nào?

Bác sĩ thường dựa vào triệu chứng, tiền sử bệnh, thăm khám và các xét nghiệm cần thiết để xác định nguyên nhân. Xét nghiệm máu có thể được sử dụng để đánh giá tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng. Chụp CT bụng là một phương tiện quan trọng, giúp phát hiện túi thừa viêm và đánh giá các biến chứng như áp xe, rò hoặc thủng đại tràng.

Điều trị phụ thuộc vào mức độ bệnh:

• Viêm túi thừa không biến chứng: Trường hợp nhẹ có thể được điều trị ngoại trú theo chỉ định của bác sĩ. Một số người bệnh được hướng dẫn điều chỉnh chế độ ăn trong thời gian ngắn, sử dụng thuốc giảm đau phù hợp và theo dõi diễn tiến. Kháng sinh không nhất thiết được sử dụng cho tất cả trường hợp viêm túi thừa không biến chứng.

• Viêm túi thừa có biến chứng: Người bệnh có thể cần nhập viện để điều trị. Nếu xuất hiện áp xe, bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh và dẫn lưu trong những trường hợp phù hợp. Các biến chứng nghiêm trọng hơn có thể cần can thiệp ngoại khoa.

Việc sử dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh hoặc thuốc giảm đau, cần tuân theo chỉ định của bác sĩ. Người bệnh không nên tự mua thuốc điều trị khi chưa xác định rõ nguyên nhân đau bụng.

Viêm túi thừa đại tràng có phải mổ không?

Viêm túi thừa đại tràng không phải lúc nào cũng cần mổ. Với trường hợp không biến chứng và đáp ứng tốt với điều trị, người bệnh thường không cần phẫu thuật.

Phẫu thuật có thể được cân nhắc khi bệnh gây biến chứng hoặc không đáp ứng với phương pháp điều trị ban đầu. Một số tình huống thường cần đánh giá ngoại khoa gồm:

• Thủng đại tràng gây viêm phúc mạc.
• Áp xe lớn hoặc không cải thiện sau điều trị và dẫn lưu phù hợp.
• Rò giữa đại tràng với cơ quan lân cận.
• Tắc nghẽn đại tràng liên quan đến bệnh túi thừa.
• Viêm túi thừa diễn tiến nặng hoặc tái phát trong một số trường hợp được bác sĩ đánh giá có lợi ích từ phẫu thuật.

Phẫu thuật thường nhằm loại bỏ đoạn đại tràng bị bệnh và nối lại phần đại tràng lành khi điều kiện cho phép. Trong một số trường hợp nặng, bác sĩ có thể cần đưa một đoạn đại tràng ra thành bụng để tạo hậu môn nhân tạo tạm thời hoặc lâu dài tùy tình trạng cụ thể.

Do đó, số lần từng bị viêm túi thừa không phải yếu tố duy nhất quyết định có phẫu thuật hay không. Bác sĩ sẽ xem xét mức độ bệnh, biến chứng, tình trạng sức khỏe tổng thể và nguy cơ tái phát để đưa ra hướng xử trí phù hợp.

Làm gì để giảm nguy cơ viêm túi thừa tái phát?

Sau khi tình trạng viêm cấp được kiểm soát, người bệnh có thể trao đổi với bác sĩ về các biện pháp thay đổi lối sống. Chế độ ăn giàu chất xơ, vận động thường xuyên, duy trì cân nặng phù hợp và không hút thuốc có thể góp phần giảm nguy cơ bệnh túi thừa.

Một số nguyên tắc có thể được áp dụng gồm:

• Tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn chất xơ phù hợp.
• Uống đủ nước theo nhu cầu và tình trạng sức khỏe.
• Duy trì hoạt động thể chất thường xuyên.
• Hạn chế hút thuốc và kiểm soát cân nặng.
• Khám lại theo lịch hẹn, đặc biệt sau một đợt viêm túi thừa.

Không nên tự ý áp dụng chế độ ăn nhiều chất xơ ngay trong giai đoạn đau bụng cấp nếu chưa được nhân viên y tế hướng dẫn. Chế độ ăn có thể cần điều chỉnh theo từng giai đoạn của bệnh.

Viêm túi thừa đại tràng là gì? Đây là tình trạng các túi thừa trên thành đại tràng bị viêm, có thể gây đau bụng và các triệu chứng tiêu hóa. Viêm túi thừa đại tràng có phải mổ không? Không phải trường hợp nào cũng cần phẫu thuật; quyết định mổ chủ yếu phụ thuộc vào biến chứng, mức độ bệnh và đáp ứng điều trị.

Khi có đau bụng kéo dài, sốt, nôn, bụng chướng hoặc đi ngoài ra máu, người bệnh nên đi khám để được chẩn đoán và xử trí phù hợp, thay vì tự điều trị tại nhà.