Bệnh túi thừa: Túi thừa là gì, nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Túi thừa thường xuất hiện ở đại tràng, đặc biệt khi tuổi cao, nhưng không phải ai có túi thừa cũng có triệu chứng. Khi túi thừa gây viêm, chảy máu hoặc biến chứng, người bệnh cần được thăm khám và điều trị phù hợp. Vậy bệnh túi thừa là gì và nhận biết như thế nào?

Bệnh túi thừa là gì? Các vị trí dễ xuất hiện túi thừa

Túi thừa là những túi nhỏ nhô ra ngoài qua các điểm yếu trên thành đại tràng. Tình trạng có các túi này được gọi là diverticulosis, hay túi thừa đại tràng. Phần lớn người có túi thừa không xuất hiện triệu chứng và có thể chỉ phát hiện tình cờ khi thực hiện nội soi hoặc xét nghiệm vì một nguyên nhân khác.

Khi túi thừa gây triệu chứng kéo dài, chảy máu, viêm hoặc các biến chứng khác, tình trạng này được xếp vào nhóm bệnh túi thừa. Trong đó, viêm túi thừa và chảy máu túi thừa là hai biểu hiện thường được quan tâm.

Túi thừa có thể xuất hiện ở nhiều vị trí của ống tiêu hóa, nhưng phần lớn bệnh lý túi thừa xảy ra tại đại tràng. Đặc biệt, túi thừa thường gặp ở đại tràng sigma, đoạn nằm ở phần dưới bên trái của đại tràng.

Tuổi càng cao, khả năng xuất hiện túi thừa càng tăng. Tuy nhiên, tuổi không phải yếu tố duy nhất quyết định nguy cơ mắc bệnh.

Các bệnh lý túi thừa phổ biến

Túi thừa có thể tồn tại mà không gây vấn đề sức khỏe. Khi xuất hiện triệu chứng hoặc biến chứng, bệnh cảnh thường được chia thành một số dạng sau.

Viêm túi thừa

Viêm túi thừa xảy ra khi một hoặc nhiều túi thừa bị viêm. Người bệnh thường có đau bụng, đặc biệt ở vùng bụng dưới bên trái, kèm theo sốt, buồn nôn, nôn hoặc thay đổi thói quen đi tiêu trong một số trường hợp. Mức độ đau có thể từ nhẹ đến dữ dội và kéo dài.

Viêm túi thừa có thể không biến chứng hoặc có biến chứng. Các biến chứng nghiêm trọng gồm áp xe, rò, tắc ruột, thủng đại tràng và viêm phúc mạc. Khi có những tình trạng này, người bệnh có thể cần nhập viện và được điều trị tích cực hơn.

Chảy máu túi thừa

Chảy máu túi thừa xảy ra khi mạch máu nằm trong thành của túi thừa bị tổn thương hoặc vỡ. Biểu hiện thường là đi ngoài ra máu, có thể xảy ra đột ngột và lượng máu mất ở một số trường hợp có thể đáng kể.

Không phải mọi trường hợp chảy máu túi thừa đều cần can thiệp. Một số trường hợp có thể tự ngừng, nhưng người bệnh vẫn cần được đánh giá để xác định nguồn chảy máu và loại trừ các nguyên nhân khác. Khi mất nhiều máu, bác sĩ có thể cần nội soi, can thiệp mạch hoặc phẫu thuật tùy tình trạng.

Nguyên nhân gây bệnh túi thừa

Nguyên nhân chính xác hình thành túi thừa và tiến triển thành bệnh túi thừa chưa được xác định hoàn toàn. Các nghiên cứu cho thấy sự kết hợp giữa yếu tố tuổi tác, cơ địa và lối sống có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh.

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ gồm:

• Tuổi cao, do túi thừa có xu hướng xuất hiện nhiều hơn theo tuổi.
• Chế độ ăn ít chất xơ và nhiều thịt đỏ.
• Ít vận động thể chất.
• Thừa cân hoặc béo phì.
• Hút thuốc lá.
• Sử dụng một số thuốc như thuốc chống viêm không steroid hoặc corticosteroid có thể liên quan đến nguy cơ biến chứng.
• Một số yếu tố di truyền hoặc thay đổi ở mô liên kết, cơ và thần kinh của đại tràng cũng đang được nghiên cứu.

Không nên quy bệnh túi thừa cho một nguyên nhân duy nhất. Việc có một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh.

Dấu hiệu nhận biết bệnh túi thừa

Túi thừa không phải lúc nào cũng gây triệu chứng. Khi xuất hiện bệnh túi thừa có triệu chứng, người bệnh có thể gặp đau hoặc co thắt vùng bụng dưới, đầy hơi, táo bón hoặc tiêu chảy. Một số triệu chứng có thể tương tự hội chứng ruột kích thích hoặc các bệnh tiêu hóa khác nên không thể chỉ dựa vào biểu hiện để xác định nguyên nhân.

Nếu túi thừa bị viêm, các triệu chứng có thể rõ rệt hơn:

• Đau bụng liên tục, thường ở vùng bụng dưới bên trái.
• Sốt hoặc ớn lạnh.
• Buồn nôn hoặc nôn.
• Táo bón hoặc tiêu chảy.
• Bụng chướng hoặc đau khi ấn vào vùng bụng.
• Đi ngoài ra máu trong trường hợp có chảy máu túi thừa.

Đau bụng kéo dài không rõ nguyên nhân, đặc biệt khi kèm sốt hoặc thay đổi đáng kể về đại tiện, nên được thăm khám. Trường hợp đi ngoài ra nhiều máu, đau bụng dữ dội, choáng hoặc yếu nhiều cần được cấp cứu kịp thời.

Phương pháp chẩn đoán bệnh túi thừa

Bác sĩ thường kết hợp khai thác triệu chứng, tiền sử bệnh, khám bụng và các xét nghiệm cần thiết. Việc lựa chọn phương pháp chẩn đoán phụ thuộc vào triệu chứng và nghi ngờ bệnh lý cụ thể.

Các phương pháp có thể được sử dụng gồm:

• Xét nghiệm máu: Giúp đánh giá dấu hiệu viêm, nhiễm trùng hoặc tình trạng mất máu.
• Xét nghiệm phân: Có thể hỗ trợ tìm máu trong phân và đánh giá những nguyên nhân khác gây triệu chứng tiêu hóa.
• Chụp CT: Có giá trị trong đánh giá viêm túi thừa và phát hiện các biến chứng như áp xe, rò hoặc thủng đại tràng.
• Siêu âm hoặc MRI: Có thể được sử dụng trong một số trường hợp tùy tình trạng người bệnh.
• Nội soi đại tràng: Giúp quan sát niêm mạc đại tràng, tìm nguồn chảy máu và loại trừ một số bệnh lý khác. Nội soi thường không được thực hiện trong giai đoạn viêm túi thừa cấp nếu có nguy cơ làm tăng biến chứng; thời điểm nội soi sau đợt viêm sẽ do bác sĩ quyết định.

Cách điều trị bệnh túi thừa

Điều trị bệnh túi thừa không giống nhau ở mọi người. Bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp dựa trên việc người bệnh có túi thừa không triệu chứng, triệu chứng kéo dài, viêm túi thừa hay biến chứng như chảy máu, áp xe hoặc thủng đại tràng.

Với người có triệu chứng nhẹ hoặc túi thừa không biến chứng, bác sĩ có thể hướng dẫn điều chỉnh chế độ ăn, tăng chất xơ khi phù hợp và sử dụng thuốc để kiểm soát triệu chứng. Người bệnh không nên tự dùng thuốc, đặc biệt là thuốc giảm đau hoặc kháng sinh, khi chưa được tư vấn.

Với viêm túi thừa không biến chứng, một số trường hợp nhẹ có thể điều trị tại nhà theo hướng dẫn. Trường hợp nặng hoặc có biến chứng có thể cần nhập viện, dùng thuốc, theo dõi và can thiệp phù hợp. Kháng sinh hiện không nhất thiết cần dùng cho mọi trường hợp viêm túi thừa không biến chứng.

Nếu xuất hiện áp xe, bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh hoặc dẫn lưu tùy kích thước và diễn tiến. Những biến chứng như thủng đại tràng, viêm phúc mạc, rò hoặc tắc ruột có thể cần phẫu thuật. Chảy máu túi thừa có thể được xử trí bằng nội soi, can thiệp mạch hoặc phẫu thuật khi cần thiết.

Phòng bệnh túi thừa như thế nào?

Không phải tất cả trường hợp hình thành túi thừa đều có thể phòng tránh. Tuy nhiên, một số thay đổi lối sống có thể góp phần giảm nguy cơ viêm túi thừa và các vấn đề liên quan.

• Ăn đủ chất xơ: Tăng rau xanh, trái cây, đậu và ngũ cốc nguyên hạt trong chế độ ăn. Nếu đang ăn ít chất xơ, nên tăng từ từ để cơ thể thích nghi.
• Uống đủ nước: Bổ sung đủ nước giúp chất xơ hoạt động tốt hơn trong hệ tiêu hóa.
• Vận động thường xuyên: Duy trì hoạt động thể chất phù hợp có thể giúp giảm nguy cơ viêm túi thừa.
• Duy trì cân nặng phù hợp: Kiểm soát cân nặng có thể góp phần giảm nguy cơ bệnh.
• Không hút thuốc: Cai thuốc lá giúp giảm nhiều nguy cơ sức khỏe, trong đó có các yếu tố liên quan đến bệnh túi thừa.

Trước đây, người có túi thừa thường được khuyên tránh các loại hạt, bắp rang hoặc thực phẩm có hạt. Tuy nhiên, bằng chứng hiện nay không cho thấy cần phải kiêng những thực phẩm này ở tất cả người bệnh. Chế độ ăn nên được điều chỉnh dựa trên triệu chứng và hướng dẫn của bác sĩ.

Bệnh túi thừa là nhóm bệnh lý liên quan đến các túi nhỏ hình thành ở thành đại tràng, có thể gây triệu chứng, viêm hoặc chảy máu. Túi thừa là gì và mức độ ảnh hưởng ra sao cần được đánh giá dựa trên triệu chứng, thăm khám và các xét nghiệm phù hợp. Khi xuất hiện đau bụng kéo dài, sốt, đi ngoài ra máu hoặc dấu hiệu bất thường, người bệnh nên đi khám để được chẩn đoán và điều trị đúng nguyên nhân.