Viêm họng do virus là gì? Dấu hiệu, điều trị và cách phòng ngừa

Viêm họng do virus có thể gặp ở cả trẻ em và người lớn, thường xuất hiện cùng các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp. Phần lớn trường hợp có thể tự cải thiện sau vài ngày. Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần theo dõi triệu chứng và chăm sóc đúng cách để hạn chế khó chịu, đồng thời nhận biết sớm các dấu hiệu cần đi khám.

Viêm họng do virus là bị gì?

Viêm họng do virus là tình trạng niêm mạc họng bị viêm do nhiễm virus. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến gây đau họng cấp tính. Rhinovirus gây cảm lạnh là tác nhân thường gặp, bên cạnh virus cúm, adenovirus, coronavirus và một số virus khác.

Khi virus xâm nhập đường hô hấp, niêm mạc họng có thể bị kích thích và viêm, dẫn đến cảm giác đau, rát hoặc ngứa họng. Tùy tác nhân, người bệnh còn có thể xuất hiện các triệu chứng ở mũi và toàn thân như ho, sổ mũi, hắt hơi, sốt, đau đầu hoặc nhức mỏi cơ thể.

Virus gây bệnh đường hô hấp có thể lây từ người sang người, nhất là khi tiếp xúc gần. Mầm bệnh có thể phát tán qua các hạt dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Chạm tay vào bề mặt có mầm bệnh rồi đưa lên mắt, mũi hoặc miệng cũng có thể góp phần làm lây nhiễm một số virus.

Không phải trường hợp đau họng nào cũng do virus. Vi khuẩn, dị ứng, không khí khô, khói thuốc, chất kích thích hoặc trào ngược dạ dày thực quản cũng có thể gây đau và khó chịu ở họng. Do đó, nếu triệu chứng không điển hình hoặc kéo dài, người bệnh nên được thăm khám để xác định nguyên nhân.

Dấu hiệu viêm họng do virus thường gặp

Triệu chứng có thể khác nhau tùy loại virus và thể trạng. Đau họng là biểu hiện thường gặp, có thể tăng khi nuốt hoặc nói.

Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Đau hoặc rát họng: Có thể kèm cảm giác khô, ngứa hoặc khó chịu.
• Ho: Thường xuất hiện cùng các triệu chứng nhiễm virus đường hô hấp.
• Sổ mũi hoặc nghẹt mũi: Có thể đi kèm đau họng.
• Hắt hơi: Thường gặp trong các đợt cảm lạnh.
• Khàn tiếng: Giọng nói có thể thay đổi do vùng họng bị kích thích.
• Sốt hoặc đau nhức: Một số người có thể sốt, đau đầu hoặc nhức mỏi cơ thể.

Ho, sổ mũi hoặc nghẹt mũi thường gợi ý nguyên nhân do virus. Tuy nhiên, triệu chứng đơn thuần không phải lúc nào cũng giúp phân biệt chính xác với viêm họng do vi khuẩn. Nếu đau họng nặng, sốt cao hoặc kéo dài, người bệnh nên đi khám thay vì tự dùng kháng sinh.

Viêm họng do virus điều trị như thế nào?

Phần lớn trường hợp viêm họng do virus có thể tự cải thiện. Đau họng do virus thường giảm trong khoảng 5 đến 7 ngày, mặc dù thời gian hồi phục thực tế còn phụ thuộc tác nhân và sức khỏe của từng người.

Mục tiêu chăm sóc chủ yếu là giảm khó chịu, duy trì đủ nước và tạo điều kiện để cơ thể hồi phục. Người bệnh không nên tự sử dụng thuốc khi chưa hiểu rõ công dụng, chống chỉ định hoặc tình trạng sức khỏe của mình.

Chăm sóc tại nhà

Nếu triệu chứng nhẹ và không có dấu hiệu cảnh báo, một số biện pháp chăm sóc có thể giúp làm dịu cổ họng. Người bệnh nên nghỉ ngơi đầy đủ và hạn chế các yếu tố làm niêm mạc họng thêm kích ứng.

Có thể áp dụng một số biện pháp sau:

• Uống đủ nước: Nước giúp duy trì độ ẩm cho niêm mạc họng và hạn chế tình trạng mất nước khi bị sốt.
• Ưu tiên thức ăn mềm: Thức ăn mềm, dễ nuốt có thể phù hợp khi cổ họng đang đau hoặc khó chịu.
• Súc họng bằng nước muối ấm: Người lớn và trẻ đủ khả năng súc họng, nhổ ra an toàn có thể áp dụng để làm dịu cảm giác đau rát.
• Nghỉ ngơi: Ngủ đủ và hạn chế nói quá nhiều có thể giúp cơ thể có thời gian hồi phục.
• Tránh khói thuốc: Khói thuốc và một số chất kích thích trong không khí có thể khiến cổ họng khó chịu hơn.

Người bệnh cần thận trọng với các mẹo dân gian hoặc sản phẩm thảo dược được quảng cáo có khả năng “diệt virus” hay chữa khỏi nhanh. Hiệu quả và độ an toàn của những sản phẩm này có thể chưa được chứng minh đầy đủ, đồng thời một số sản phẩm có khả năng tương tác với thuốc đang sử dụng.

Viêm họng do virus có cần dùng kháng sinh không?

Kháng sinh có tác dụng với một số bệnh nhiễm khuẩn nhưng không điều trị virus. Vì vậy, viêm họng đã được xác định do virus không phải là chỉ định sử dụng kháng sinh để loại bỏ nguyên nhân gây bệnh.

Tự ý dùng kháng sinh không giúp bệnh do virus khỏi nhanh hơn và có thể gây tác dụng không mong muốn. Việc sử dụng kháng sinh không phù hợp còn góp phần làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh.

Nếu nghi ngờ viêm họng do vi khuẩn, người bệnh nên đi khám. Nhân viên y tế có thể đánh giá triệu chứng, khám họng và thực hiện xét nghiệm khi cần thiết trước khi quyết định phương pháp điều trị.

Khi nào viêm họng do virus cần đi khám?

Phần lớn trường hợp nhẹ có thể cải thiện sau vài ngày. Tuy nhiên, người bệnh nên đi khám nếu triệu chứng kéo dài, nặng dần hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Một số dấu hiệu cần lưu ý gồm:

• Đau họng kéo dài: Không cải thiện sau khoảng một tuần hoặc ngày càng nặng.
• Khó nuốt: Đau nhiều, ảnh hưởng đến ăn uống.
• Sốt cao hoặc kéo dài: Nhất là khi cơ thể mệt nhiều.
• Có máu trong nước bọt hoặc đờm: Cần được kiểm tra sớm.
• Sưng vùng cổ hoặc mặt: Có thể cần đánh giá nguyên nhân.
• Dấu hiệu mất nước: Như khô miệng, tiểu ít hoặc mệt nhiều.
• Khàn tiếng kéo dài: Không cải thiện sau một thời gian.

Nếu khó thở hoặc không thể nuốt, cần được hỗ trợ y tế khẩn cấp. Trẻ nhỏ chảy dãi nhiều kèm khó nuốt hoặc khó thở cũng cần được đưa đi khám sớm.

Cách phòng ngừa viêm họng do virus

Không có vắc xin phòng được tất cả virus gây viêm họng. Tuy nhiên, bạn có thể giảm nguy cơ lây nhiễm bằng các cách sau:

• Rửa tay thường xuyên: Đặc biệt sau khi ho, hắt hơi và trước khi ăn.
• Che miệng khi ho, hắt hơi: Dùng khăn giấy hoặc khuỷu tay.
• Hạn chế tiếp xúc gần với người đang bệnh: Giúp giảm nguy cơ lây virus.
• Không dùng chung đồ cá nhân: Như cốc, muỗng, đũa hoặc khăn.
• Giữ không gian thông thoáng: Giúp hạn chế tác nhân gây bệnh trong không khí.
• Tránh khói thuốc: Vì có thể làm niêm mạc họng bị kích thích.

Một số bệnh đường hô hấp có triệu chứng đau họng, như cúm, đã có vắc xin phòng ngừa. Bạn có thể liên hệ Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn loại vắc xin và lịch tiêm phù hợp.

Tóm lại, viêm họng do virus là tình trạng phổ biến và phần lớn trường hợp có thể tự cải thiện với chăm sóc hỗ trợ phù hợp. Người bệnh nên nghỉ ngơi, uống đủ nước, tránh các yếu tố kích thích và không tự ý dùng kháng sinh. Nếu đau họng kéo dài, khó nuốt, khó thở hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, cần đi khám để được đánh giá nguyên nhân và xử trí kịp thời.