Uống kẽm có tác dụng phụ không? 9 tác dụng phụ khi bị dư kẽm

Kẽm là một vi chất thiết yếu, đóng vai trò quan trọng trong nhiều hoạt động sống của cơ thể như tăng cường miễn dịch, hỗ trợ tiêu hóa, duy trì vị giác và tham gia vào quá trình lành vết thương. Trong bối cảnh các sản phẩm bổ sung vi chất ngày càng phổ biến, kẽm thường được sử dụng với tâm lý “có lợi thì dùng thêm”. Tuy nhiên, việc bổ sung kẽm không đúng liều, không đúng thời gian hoặc kéo dài không cần thiết có thể khiến cơ thể rơi vào tình trạng dư kẽm, từ đó phát sinh nhiều tác dụng phụ ảnh hưởng đến sức khỏe.

Uống kẽm có tác dụng phụ không?

Câu trả lời là có. Kẽm chỉ thực sự mang lại lợi ích khi được bổ sung đúng liều và đúng nhu cầu. Nhiều người lầm tưởng rằng bổ sung càng nhiều càng tốt, nhưng thực tế uống kẽm nhiều có tốt không thì câu trả lời là không, vì dư thừa kẽm có thể gây rối loạn tiêu hóa, mất cân bằng vi chất và ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài.

Dưới đây là 9 tác dụng phụ thường gặp khi cơ thể bị dư kẽm, được ghi nhận trong các tài liệu y khoa và thực hành chăm sóc sức khỏe. Bao gồm:

Buồn nôn

Buồn nôn là tác dụng phụ xuất hiện sớm nhất khi dư kẽm. Triệu chứng thường xảy ra ngay sau khi uống kẽm, đặc biệt nếu dùng lúc đói hoặc liều cao. Người dùng có thể cảm thấy nôn nao, cồn cào vùng thượng vị, kèm theo cảm giác khó chịu kéo dài. Đây là dấu hiệu cho thấy dạ dày đang phản ứng với lượng kẽm vượt quá khả năng dung nạp.

Đau bụng

Kẽm dư thừa có thể gây kích ứng niêm mạc đường tiêu hóa, dẫn đến đau bụng âm ỉ hoặc đau quặn từng cơn. Cơn đau thường xuất hiện sau khi uống kẽm và có xu hướng nặng hơn nếu tiếp tục sử dụng liều cao trong nhiều ngày. Tình trạng này phản ánh sự quá tải của hệ tiêu hóa khi tiếp nhận khoáng chất dư thừa.

Tiêu chảy

Tiêu chảy là phản ứng phổ biến của cơ thể khi mất cân bằng khoáng chất, trong đó có kẽm. Việc tăng nhu động ruột khiến phân lỏng, đi ngoài nhiều lần trong ngày. Nếu tiêu chảy kéo dài, người dùng có thể bị mất nước, mệt mỏi và suy giảm thể trạng, đặc biệt nguy hiểm với trẻ em và người cao tuổi.

Cảm giác miệng đắng

Một số người bị dư kẽm có cảm giác miệng đắng hoặc vị kim loại kéo dài. Dấu hiệu này không gây nguy hiểm ngay nhưng ảnh hưởng đến vị giác, làm giảm cảm giác ngon miệng. Đây là tín hiệu cảnh báo sớm cho thấy lượng kẽm trong cơ thể đang vượt quá nhu cầu sinh lý.

Nhức đầu hoặc cảm giác giống như cảm cúm

Dư kẽm có thể gây nhức đầu, mệt mỏi, đau nhức cơ thể hoặc cảm giác giống như đang bị cảm cúm nhẹ. Những triệu chứng này thường không đặc hiệu, dễ bị nhầm lẫn với các bệnh thông thường, khiến người dùng không nhận ra nguyên nhân đến từ việc bổ sung kẽm không phù hợp.

Nồng độ HDL thấp

Việc bổ sung kẽm liều cao kéo dài có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa lipid trong cơ thể. Một trong những hệ quả được ghi nhận là làm giảm cholesterol HDL - loại cholesterol có lợi cho tim mạch. Tác dụng phụ này diễn ra âm thầm nhưng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch nếu không được kiểm soát.

Thiếu đồng

Kẽm và đồng có mối quan hệ cạnh tranh trong quá trình hấp thu tại ruột. Khi kẽm được bổ sung quá nhiều và kéo dài, khả năng hấp thu đồng sẽ giảm, dẫn đến thiếu đồng. Hậu quả có thể là thiếu máu, mệt mỏi, rối loạn thần kinh và suy giảm miễn dịch - đây là một trong những tác dụng phụ nghiêm trọng của dư kẽm.

Hệ miễn dịch kém

Mặc dù kẽm cần thiết cho miễn dịch, nhưng dư kẽm lại có thể gây tác dụng ngược. Khi mất cân bằng vi chất, đặc biệt là thiếu đồng, khả năng miễn dịch của cơ thể suy giảm, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và kéo dài thời gian hồi phục khi mắc bệnh.

Giảm hấp thu một số kháng sinh

Kẽm có thể tương tác với một số loại kháng sinh, làm giảm khả năng hấp thu thuốc nếu dùng cùng thời điểm. Điều này khiến hiệu quả điều trị giảm, bệnh kéo dài hơn và có thể ảnh hưởng đến kết quả điều trị nếu không được lưu ý đúng cách.

Cần làm gì khi cơ thể bị thừa kẽm?

Khi nghi ngờ cơ thể bị dư kẽm, người dùng không nên chủ quan mà cần xử trí kịp thời để hạn chế tác dụng phụ và giúp cơ thể cân bằng trở lại. Những việc nên làm bao gồm:

• Ngừng ngay việc bổ sung kẽm dạng thuốc hoặc thực phẩm chức năng.
• Theo dõi các triệu chứng tiêu hóa và toàn thân trong vài ngày.
• Uống đủ nước để hỗ trợ quá trình đào thải khoáng chất dư thừa.
• Tránh sử dụng đồng thời nhiều sản phẩm có chứa kẽm.
• Điều chỉnh chế độ ăn, hạn chế tạm thời thực phẩm quá giàu kẽm.
• Tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ nếu triệu chứng không cải thiện.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Không phải trường hợp dư kẽm nào cũng tự hồi phục. Bạn nên chủ động đi khám khi xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Buồn nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy kéo dài nhiều ngày.
• Mệt mỏi, suy nhược, chóng mặt không rõ nguyên nhân.
• Có biểu hiện thiếu máu, da xanh xao, giảm sức đề kháng.
• Đang sử dụng nhiều loại thuốc cùng lúc.
• Trẻ em, người cao tuổi hoặc phụ nữ mang thai có biểu hiện bất thường.

Lưu ý quan trọng khi uống kẽm

Để bổ sung kẽm an toàn và hạn chế tối đa tác dụng phụ, người dùng cần lưu ý:

• Theo dõi chặt chẽ thời gian và liều lượng uống kẽm.
• Quan sát các tín hiệu sớm của cơ thể khi bắt đầu dư kẽm;
• Không uống kẽm cùng lúc với sắt, canxi hoặc một số thuốc kháng sinh.
• Tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ khi cần bổ sung lâu dài.
• Ưu tiên bổ sung kẽm từ thực phẩm tự nhiên.
• Xây dựng phác đồ bổ sung vi chất phù hợp từng giai đoạn sức khỏe.

Uống kẽm có tác dụng phụ không? Câu trả lời là có, đặc biệt khi sử dụng sai liều, sai cách hoặc kéo dài không cần thiết. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu dư kẽm, xử trí kịp thời và bổ sung kẽm khoa học sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe và tận dụng tối đa lợi ích của vi chất quan trọng này. Ngoài ra, bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng kẽm để đảm bảo an toàn cho cơ thể.