Ung thư di căn ổ bụng: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

Tuy nhiên, với sự tiến bộ của y học hiện đại, có nhiều phương pháp giúp kiểm soát triệu chứng và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh. Hiểu rõ về tình trạng này là bước đầu tiên để có hướng điều trị và chăm sóc phù hợp.

Ung thư di căn ổ bụng là gì?

Về mặt y khoa, ung thư di căn ổ bụng (còn gọi là ung thư phúc mạc) là tình trạng các tế bào ác tính từ khối u nguyên phát ở các cơ quan khác di chuyển đến, bám và phát triển trên lớp phúc mạc - màng lót bên trong khoang bụng.

Tế bào ung thư lan rộng qua phúc mạc theo 3 con đường chính: Xâm lấn trực tiếp từ cơ quan lân cận (như dạ dày, đại trực tràng, buồng trứng), lan truyền qua hệ bạch huyết hoặc theo đường máu.

Những loại ung thư dễ di căn ổ bụng

Một số loại ung thư có xu hướng di căn đến khoang bụng cao hơn những loại khác, đặc biệt là các khối u xuất phát từ các cơ quan trong hoặc gần ổ bụng. Dưới đây là những loại ung thư thường gặp nhất có thể gây ra di căn phúc mạc:

• Ung thư đường tiêu hóa: Đây là nhóm nguyên nhân phổ biến nhất, bao gồm ung thư dạ dày, ung thư đại trực tràng, ruột non và thực quản​. Do vị trí giải phẫu gần phúc mạc, các tế bào ung thư có thể dễ dàng xâm lấn trực tiếp.

• Ung thư phụ khoa: Ung thư buồng trứng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây di căn phúc mạc ở phụ nữ. Ngoài ra, ung thư vòi trứng, ung thư phúc mạc nguyên phát và ung thư nội mạc tử cung cũng thường di căn đến ổ bụng.

• Ung thư tuyến tụy và đường mật: Ung thư tuyến tụy, ung thư túi mật và ung thư đường mật là những bệnh có tiên lượng xấu và thường được phát hiện ở giai đoạn muộn khi đã có di căn.

• Các loại ung thư khác: Mặc dù ít phổ biến hơn, các loại ung thư như ung thư vú, ung thư phổi, hay u trung biểu mô phúc mạc ác tính cũng có khả năng di căn đến ổ bụng.

Triệu chứng thường gặp

Các triệu chứng của ung thư di căn ổ bụng thường không đặc hiệu và có thể dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa thông thường khác. Tuy nhiên, khi các dấu hiệu này kéo dài và ngày càng nặng hơn, người bệnh cần đi khám ngay.

• Đau bụng hoặc khó chịu ở vùng bụng: Cảm giác đau âm ỉ, tức nặng hoặc đầy bụng.

• Chướng bụng và vòng bụng tăng kích thước do tích tụ dịch (cổ trướng), có thể gây cảm giác chướng căng hoặc khó thở.

• Buồn nôn và nôn: Các khối u có thể gây chèn ép hoặc gây tắc ruột.

• Thay đổi thói quen đại tiện: Người bệnh có thể bị táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài.

• Chán ăn và sụt cân không rõ nguyên nhân: Đây là dấu hiệu cảnh báo tình trạng suy mòm do ung thư ở giai đoạn tiến triển của nhiều bệnh ung thư.

• Mệt mỏi và suy nhược: Cảm giác kiệt sức kéo dài dù đã nghỉ ngơi.

Chẩn đoán bằng phương pháp nào?

Chẩn đoán và Đánh giá mức độ bệnh: Để chẩn đoán chính xác và xác định mức độ xâm lấn, các bác sĩ thường chỉ định các kỹ thuật hiện đại sau:

• Thăm khám lâm sàng và hỏi bệnh sử: Bác sĩ sẽ khai thác thông tin về các triệu chứng, tiền sử bệnh tật của bản thân và gia đình.

• Chẩn đoán hình ảnh: Siêu âm bụng, chụp cắt lớp vi tính (CT scan) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) giúp phát hiện các khối u, tình trạng dịch ổ bụng và mức độ xâm lấn của ung thư. CHỤP CT CŨNG GIÚP ĐÁNH GIÁ CHỈ SỐ UNG THƯ PHÚC MẠC (PCI). Chụp PET/CT có thể giúp xác định mức độ di căn toàn thân.

• Xét nghiệm máu: Các dấu ấn ung thư (tumor markers) như CEA, CA 125, CA 19-9 có thể tăng cao, giúp gợi ý chẩn đoán và theo dõi đáp ứng điều trị.

• Chọc hút dịch ổ bụng: Bác sĩ sẽ dùng một cây kim nhỏ để lấy mẫu dịch trong ổ bụng đi xét nghiệm tế bào học, nhằm tìm kiếm sự hiện diện của tế bào ung thư.

• Nội soi và sinh thiết: Đây là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán. Bác sĩ có thể tiến hành nội soi ổ bụng để quan sát trực tiếp bề mặt phúc mạc và các cơ quan, đồng thời lấy mẫu mô (sinh thiết) để làm giải phẫu bệnh, xác định chính xác loại ung thư.

Các lựa chọn điều trị hiện nay

Hiện nay, mục tiêu điều trị đã chuyển sang kiểm soát bệnh lâu dài và cải thiện chất lượng sống nhờ các kỹ thuật đột phá:

• Hóa trị toàn thân: Thuốc hóa chất được truyền vào cơ thể qua đường tĩnh mạch để tiêu diệt các tế bào ung thư trên toàn cơ thể.

• Phẫu thuật cắt giảm khối u (CRS): Loại bỏ toàn bộ khối u có thể nhìn thấy được. Phẫu thuật này được coi là tối ưu khi kích thước khối u còn lại sau mổ ≤ 1 cm.

• Hóa trị trong phúc mạc (HIPEC): Sau khi thực hiện phẫu thuật CRS, dung dịch hóa chất được làm ấm (42oC-43oC) và bơm trực tiếp vào khoang bụng để tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại mà mắt thường không thấy được. Sự kết hợp giữa CRS và HIPEC đã mang lại kết quả khả quan cho một số bệnh nhân.

• Liệu pháp nhắm trúng đích và liệu pháp miễn dịch: Sử dụng các thuốc tiên tiến như bevacizumab (trong ung thư buồng trứng) hoặc trastuzumab phối hợp pembrolizumab (trong ung thư dạ dày có HER2 dương tính) tác động vào đặc điểm sinh học của tế bào u.

• Chăm sóc giảm nhẹ: Cần đánh giá toàn diện ngay tại thời điểm chẩn đoán và cung cấp đồng thời với các liệu pháp điều trị đặc hiệu. Tập trung kiểm soát triệu chứng đau (có thể phong bế đám rối thân tạng), buồn nôn và cổ trướng (đặt ống dẫn lưu màng bụng tạo hầm dưới da).

Tiên lượng sống phụ thuộc vào yếu tố nào?

Tiên lượng sống của bệnh nhân ung thư di căn ổ bụng phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố và có sự khác biệt lớn giữa mỗi cá nhân. Các bác sĩ sẽ dựa vào một số yếu tố để đánh giá và đưa ra định hướng điều trị phù hợp.

Các yếu tố chính ảnh hưởng đến tiên lượng bao gồm:

• Loại ung thư nguyên phát: Một số loại ung thư (như ung thư buồng trứng) có thể đáp ứng tốt hơn với điều trị so với các loại khác (như ung thư tuyến tụy).

• Chỉ số ung thư phúc mạc (PCI), dùng để đánh giá mức độ lan tràn của khối u. PCI càng thấp thì tiên lượng càng tốt.

• Khả năng phẫu thuật: Việc có thể loại bỏ hoàn toàn các khối u nhìn thấy được trong phẫu thuật ( phẫu thuật triệt căn tối ưu khi tổn thương còn lại sau mổ ≤ 1 cm) là yếu tố quyết định đến sự thành công của điều trị.

• Tình trạng sức khỏe tổng thể của bệnh nhân: Thể trạng tốt (đánh giá qua thang điểm ECOG/PPS), không mắc nhiều bệnh nền nghiêm trọng sẽ giúp bệnh nhân dung nạp tốt hơn với các phương pháp điều trị tích cực.

• Đáp ứng với các liệu pháp điều trị: Mức độ đáp ứng của khối u với hóa trị, liệu pháp nhắm trúng đích hoặc miễn dịch cũng ảnh hưởng lớn đến kết quả cuối cùng.

Đối mặt với chẩn đoán ung thư di căn ổ bụng là một hành trình đầy thử thách, nhưng những tiến bộ không ngừng trong y học đang mở ra nhiều cơ hội điều trị mới. Việc tuân thủ phác đồ của bác sĩ, duy trì tinh thần lạc quan và một chế độ dinh dưỡng, vận động hợp lý là những yếu tố quan trọng giúp người bệnh vượt qua giai đoạn khó khăn này.