U xơ tử cung khi mang thai: Nguyên nhân và triệu chứng nhận biết

U xơ tử cung là khối u lành tính thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Khi xuất hiện trong thai kỳ, khối u có thể không gây ảnh hưởng hoặc làm tăng nguy cơ xảy ra một số biến chứng, tùy thuộc vào kích thước, vị trí và số lượng nhân xơ.

U xơ tử cung khi mang thai là gì?

U xơ tử cung khi mang thai là tình trạng thai phụ có một hoặc nhiều khối u lành tính phát triển từ lớp cơ tử cung trong thời gian mang thai. Phần lớn các trường hợp, khối u đã tồn tại từ trước nhưng chưa được phát hiện và chỉ được ghi nhận khi siêu âm thai định kỳ.

Các khối u này không phải ung thư và rất hiếm khi chuyển thành ác tính. U xơ có thể xuất hiện ở nhiều vị trí khác nhau như trong thành tử cung, dưới thanh mạc hoặc dưới niêm mạc, với kích thước từ vài milimet đến hàng chục centimet. Tùy từng vị trí, khối u có thể ảnh hưởng khác nhau đến quá trình mang thai và sinh nở.

Vì sao bị u xơ tử cung khi đang mang thai?

Đến nay, nguyên nhân chính xác gây u xơ tử cung vẫn chưa được xác định. Nhiều nghiên cứu cho thấy bệnh hình thành do sự kết hợp của nhiều yếu tố, trong đó nội tiết tố nữ và yếu tố di truyền được cho là có vai trò quan trọng.

Điều cần lưu ý là mang thai không phải nguyên nhân trực tiếp gây u xơ tử cung. Phần lớn thai phụ đã có khối u từ trước nhưng không có triệu chứng nên chưa được phát hiện. Khi khám thai và siêu âm định kỳ, khối u mới được ghi nhận.

Trong thai kỳ, nồng độ estrogen và progesterone tăng cao để duy trì sự phát triển của thai nhi. Đây cũng là yếu tố có thể kích thích một số khối u phát triển nhanh hơn. Tuy nhiên, không phải mọi khối u đều tăng kích thước. Một số trường hợp gần như không thay đổi, thậm chí có xu hướng nhỏ lại sau sinh khi nồng độ hormone giảm dần.

Ngoài nội tiết, nguy cơ mắc u xơ tử cung còn liên quan đến tiền sử gia đình, phụ nữ trên 35 tuổi, thừa cân hoặc béo phì. Những yếu tố này làm tăng nguy cơ xuất hiện bệnh nhưng không đồng nghĩa chắc chắn sẽ hình thành u xơ trong thai kỳ.

Một số triệu chứng bị u xơ tử cung khi có thai

Không phải thai phụ nào bị u xơ tử cung cũng xuất hiện triệu chứng. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện tình cờ khi siêu âm. Khi khối u phát triển hoặc nằm ở vị trí ảnh hưởng đến thai kỳ, mẹ bầu có thể gặp một số biểu hiện khác nhau ở từng giai đoạn mang thai.

Ở 3 tháng đầu thai kỳ

Trong ba tháng đầu, sự thay đổi mạnh về nội tiết có thể khiến một số khối u phát triển nhanh hơn. Thai phụ có thể cảm thấy đau âm ỉ hoặc đau quặn vùng bụng dưới, đôi khi kèm theo ra huyết âm đạo. Những dấu hiệu này dễ nhầm lẫn với tình trạng dọa sảy thai nên cần được thăm khám sớm để xác định nguyên nhân.

Ở 3 tháng giữa và 3 tháng cuối thai kỳ

Khi thai nhi lớn dần, tử cung giãn rộng khiến khối u có thể bị chèn ép hoặc giảm lượng máu nuôi. Lúc này, thai phụ có thể xuất hiện những cơn đau bụng dữ dội do hiện tượng thoái hóa đỏ của u xơ, cảm giác nặng vùng chậu hoặc đau khi thay đổi tư thế.

Ở một số trường hợp, khối u lớn còn làm tăng nguy cơ rau bong non, sinh non hoặc ngôi thai bất thường do làm thay đổi không gian trong buồng tử cung. Tuy nhiên, những biến chứng này không xảy ra ở tất cả thai phụ và cần được đánh giá dựa trên vị trí cũng như kích thước của nhân xơ.

Trong giai đoạn chuyển dạ

U xơ tử cung có thể làm tăng nguy cơ phải sinh mổ, đặc biệt khi khối u lớn hoặc nằm gần cổ tử cung. Lúc này, khối u có thể cản trở đường ra của thai nhi, làm giảm hiệu quả co bóp của tử cung và khiến quá trình chuyển dạ kéo dài. Ngoài ra, mẹ bầu bị u xơ cũng có nguy cơ gặp ngôi thai bất thường như ngôi mông hoặc ngôi ngang, vì vậy bác sĩ sẽ cân nhắc phương pháp sinh phù hợp để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.

U xơ tử cung khi mang thai có ảnh hưởng gì không?

Với những khối u lớn hoặc nằm ở vị trí bất lợi, thai kỳ có thể đối mặt với một số nguy cơ nhất định.

Đối với mẹ bầu

Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào kích thước, số lượng và vị trí của khối u. Trong một số trường hợp, u xơ có thể làm tăng nguy cơ sảy thai, đặc biệt khi khối u nằm dưới niêm mạc hoặc làm biến dạng buồng tử cung. Ngoài ra, mẹ bầu cũng có nguy cơ sinh non, rau bong non, chuyển dạ kéo dài, phải sinh mổ hoặc băng huyết sau sinh do tử cung co hồi kém. Những trường hợp này cần được theo dõi sát trong suốt thai kỳ để có phương án xử trí phù hợp.

Đối với thai nhi

Nếu khối u phát triển lớn, thai nhi có thể bị hạn chế không gian phát triển trong buồng tử cung, làm tăng nguy cơ ngôi thai bất thường, thai chậm tăng trưởng hoặc nhẹ cân khi sinh. Bên cạnh đó, nguy cơ sinh non cũng cao hơn so với thai kỳ không có u xơ. Dù vậy, phần lớn thai phụ có u xơ tử cung vẫn sinh con khỏe mạnh khi được khám thai đúng lịch, siêu âm theo dõi thường xuyên và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

U xơ tử cung khi mang thai không đồng nghĩa với việc thai kỳ sẽ gặp biến chứng, bởi nhiều mẹ bầu vẫn có thể mang thai và sinh con an toàn. Điều quan trọng là phát hiện sớm, theo dõi sát sự phát triển của khối u và khám thai đầy đủ theo lịch hẹn. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng dữ dội, ra huyết âm đạo hoặc nghi ngờ chuyển dạ sớm, thai phụ cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời, góp phần bảo vệ sức khỏe của cả mẹ và bé.

Xem thêm:

• U xơ tử cung ăn gì tốt? Thực phẩm nên và không nên ăn
• U xơ tử cung và thai nghén: Ảnh hưởng, nguy cơ và cách theo dõi an toàn